Łacina prawnicza jako (niedostrzegany) element dziedzictwa kultury
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 05.09.2025
Santander Art and Culture Law Review, 2025, 1/2025 (11), s. 273-296
https://doi.org/10.4467/2450050XSNR.25.013.21969Autorzy
Łacina prawnicza jako (niedostrzegany) element dziedzictwa kultury
Jurysprudencja rzymska wykształciła wiele gatunków literackich oraz swoisty język i słownictwo. Łacina prawnicza przez długie stulecia była międzynarodowym językiem prawników, przekazywanym z pokolenia na pokolenie. Współcześnie jej znaczenie jest o wiele mniejsze, jednak edukacja prawnicza wciąż ją uwzględnia. Jest obecna w praktyce prawniczej i współczesnej literaturze prawnej. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na pytanie o możliwość uznania łaciny prawniczej za niematerialne dziedzictwo kulturowe w rozumieniu przepisów Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
23 C/Resolution 11.11, Celebration of the Centenary of Esperanto, w: Records of the General Conference, Twenty-Third Session, Sofia 8 October to 9 November 1985, vol. 1: Resolutions, UNESCO, s. 68, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000068427.page=132 [dostęp: 5.08.2025].
Baldi D., Il Codex Florentinus del Digesto e il ‘Fondo Pandette’ della Biblioteca Laurenziana (con un’appendice di documenti inedita, „Segno e Testo. International Journal of Manuscripts and Text Transmission” 2010, nr 8, s. 99-187.
Bialostocka O., Inhabiting a language: Linguistic Interactions as a Living Repository for Intangible Cultural Heritage, „International Journal of Intangible Heritage” 2017, t. 12, s. 18-27.
Bodei R., O życiu rzeczy, przeł. A. Bielak, Wydawnictwo Przypis, Łódź 2016.
Browse the Lists of Intangible Cultural Heritage and the Register of good safeguarding practices, https://ich.unesco.org/en/lists [dostęp: 5.08.2025].
Brzezińska A.W., Reifikacja dziedzictwa kulturowego w świetle Konwencji UNESCO z 2003 r., „Nauka” 2013, nr 1, s. 109-128.
Carr E.H., What is History, University of Cambridge & Penguin Books, Cambridge UP 1961.
de Meo C., Lingue tecniche del latino, wyd. 3, Pàtron editore, Bologna 2005.
de Witte B., Language as Cultural Heritage, w: F. Francioni, A.F. Vrdoljak (red.), The Oxford Handbook of International Cultural Heritage Law, Oxford University Press, Oxford 2020, s. 371-378.
Eberhard D.M., Simons G.F., Fennig Ch.D. (red.), Ethnologue: Languages of the World, wyd. 28, SIL, Dallas–Texas 2025, www.ethnologue.com [dostęp: 26.07.2025].
Europejska karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r., Dz. U. z 2009 r. Nr 137, poz. 1121.
Foreign Relations of the United States, 1946, Paris Peace Conference: Documents, t. 4, https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1946v04/d297 [dostęp: 5.08.2025].
General Guidelines of the Memory of the World (MoW) Programme, 26C/Resolution 11.31 of the General Conference (1991), as approved by the UNESCO Executive Board during its 211th Session (211 EX/10 Decision), https://www.unesco.org/sites/default/files/medias/fichiers/2025/02/mow_general_guidelines_en.pdf [dostęp: 30.07.2025].
Global Action Plan of the International Decade of Indigenous Languages (IDIL 2022-2032), s. 5, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000379853 [dostep: 5.08.2025].
Indigenous Languages Decade (2022-2032), https://www.unesco.org/en/decades/indigenous-languages [dostęp: 25.07.2025].
Iustiniani Augusti Digestorum seu Pandectarum Codex Florentinus olim Pisanus phototypice expressus, Danesi, Rome, 1902-1910.
Justiniani Augusti pandectarum codex Florentinus, curaverunt A. Corbino & B. Santalucia, Leo S. Olschki Editore, Firenze 1988.
Konstytucja Republiki Południowej Afryki, tłum. z j. angielskiego A. Wojtyczek-Bonnand, K. Wojtyczek, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2006.
Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego sporządzona w Paryżu dnia 17 października 2003 r., Dz. U. z 2011 r. Nr 172, poz. 1018.
Kornaś P., Współczesne życie paremii łacińskich na przykładzie suum cuique. Przyczynek do zagadnienia, w: P. Święcicka (red.), Latina lingua czyli co to znaczy dla prawników, Księgarnia Akademicka, Kraków 2014, s. 175-195.
Krajowa Lista Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, https://niematerialne.nid.pl/krajowa-lista-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego [dostęp: 30.07.2025].
Kupiszewski H., Prawo rzymskie ongiś i dziś, w: idem, Prawo rzymskie a współczesność, Od.Nowa, Kraków 2013, s. 21-59.
Kwasniewski P., Parowicz I., Shaw J., Stec P., Transnational Religious Practices as a UNESCO Intangible Cultural Heritage: The Complex Case of the Traditional Latin Mass, „Laws” 2023, nr 12(2), s. 1-29.
Language Vitality and Endangerment, document submitted to the International Expert Meeting on UNESCO Programme Safeguarding of Endangered Languages, Paris, 10–12 March 2003, s. 1, https://ich.unesco.org/doc/src/00120-EN.pdf [dostęp: 25.07.2025].
Loch M., Żywa łacina – między prawdą a mitem. Zarys historii zagadnienia, „Language and Literary Studies of Warsaw” 2013, nr 3, s. 153-170.
Maina E.N., Language and cultural heritage, a Kenyan perspective, „Aedon. Rivista di arti e diritto on line” 2022, nr 2, s. 97-108, https://www.rivisteweb.it/doi/10.7390/106343
Mazzini I., Storia della lingua latina e del suo contesto. I. Linguistica e lingua letteraria, wyd. 4, Salerno Editrice, Roma 2021.
Mazzini I., Storia della lingua latina e del suo contesto. II. Lingue socialmente marcatie, Salerno Editrice, Roma 2009.
Message from Ms Audrey Azoulay, Director-General of UNESCO, on the occasion of International Mother Language Day, 21 lutego 2025, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000392824_eng [dostęp: 31.07.2025].
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r., Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167.
Oral traditions and expressions including language as a vehicle of the intangible cultural heritage, https://ich.unesco.org/en/oral-traditions-and-expressions-00053/ [dostęp: 25.07.2025].
Posner R., Basic Tasks of Cultural Semiotics, w: G. Withalm, J. Wallmannsberger (red.), Signs of Power. Essays in Honor of Jeff Bernard, INST: Research Institute for Austrian and International Literature and Cultural Studies, Vienna 2004, s. 56-89.
Raport wyjaśniający do Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=09000016806d3648 [dostęp: 28.07.2025].
Recommendation concerning the preservation of, and access to, documentary heritage including in digital form, 17 listopada 2015, https://www.unesco.org/en/legal-affairs/recommendation-concerning-preservation-and-access-documentary-heritage-including-digital-form [dostep 5.08.2025].
Resolution IV.1.4.422-IV.1.4.4224, w: Records of the General Conference, Eighth Session, Montevideo 1954, Resolutions, UNESCO, s. 36, https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000114586 [dostęp: 5.08.2025].
Schreiber H., Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa, w: K. Zalasińska (red.), Konwencje UNESCO w dziedzinie kultury. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2014, s. 392-463.
Schulz F., Storia della giurisprudenza romana, Sansoni, Firenze 1968.
Skorupa-Wulczyńska A., Prawa językowe w świetle prawa międzynarodowego, unijnego i polskiego porządku prawnego. Zarys problematyki, „Studia Prawnoustrojowe” 2024, nr 65, s. 467-485, https://doi.org/10.31648/sp.10296
Smeets R., Language as a Vehicle of the Intangible Cultural Heritage, „Museum International” 2004, t. 56, nr 1-2(221-222), s. 156-165.
Sohm R., Instytucje, historia i system rzymskiego prywatnego, cz. 1, Instytut Wydawniczy „Biblioteka Polska”, Warszawa 1925.
Sondel J., Ze studiów nad rolą i miejscem łaciny prawniczej w kulturze europejskiej, „Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa” 2014, t. 7, nr 1, s. 69-91.
Święcicka P. (red.), Latina lingua czyli co to znaczy dla prawników, Księgarnia Akademicka, Kraków 2014.
The Future of the UNESCO Memory of the World Programme – Discussion Paper, „International Journal of Documentary Heritage” 2024, t. 1, nr 1, s. 1-9.
Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, Dz. U. Nr 17, poz. 141.
Vrdoljak A.F., Human Rights and Cultural Heritage in International Law, w: F. Lanzerini, A.F. Vrdoljak (red.), International Law for Common Goods: Normative Perspectives on Human Rights, Culture and Nature, Hart Publishing, Oxford, 2014, s. 139-173.
Wołodkiewicz W. (red.), Regulae iuris. Łacińskie inskrypcje na kolumnach Sądu Najwyższego Rzeczypospolitej Polskiej, wyd. 3, C.H. Beck, Warszawa, 2017.
Zmluva o dobrom susedstve a priateľskej spolupraci medzi Maďarskou republikou a Slovenskou republikou, 115/1997 Z.z., https://tiny.pl/x5j-6m4g [dostęp: 5.08.2025].
Informacje: Santander Art and Culture Law Review, 2025, 1/2025 (11), s. 273-296
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 05.09.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 744
Liczba pobrań: 479