Maciej Stryjkowski „Sam o sobie i przygodach swoich” – autobiografia pisarza
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 19.01.2026
Rocznik Przemyski. Literatura i Język, 2025, 2 (29) 2025, s. 17-33
https://doi.org/10.4467/24497363RPLJ.25.002.22595Autorzy
Maciej Stryjkowski „Sam o sobie i przygodach swoich” – autobiografia pisarza
Maciej Stryjkowski’s biography is relatively well-known and it has been included in several major publications. Their authors often referenced the writer’s autobiography, which had previously been treated mainly as a historical source. No research so far, however, has treated it as a subject of historico-literary studies. This paper shows the work as a poetic one, and therefore a valuable source material on the poet and historian’s life. As an eminent Renaissance author, Stryjkowski had received excellent humanist education, was familiar with major literary texts and outstanding historical works of antiquity, which he creatively used, in compliance with the typical of the Renaissance imperative to imitate the ancients. Describing his travels, he often alluded to ancient events, both in the main body of the text and in marginal notes. In the latter he included supplements to elegies: the dates of the described events, information on visited places, geographical details and mythological and historical comments, expanding the data from the main text. He also included the sources of quotations and references to classical and biblical texts as well as to his own works. The paper analyzes in detail Stryjkowski’s literary technique as an author of autobiography.
Która przedtym nigdy światła nie widziała, kronika polska, litewska, żmudzka i wszystkiej Rusi kijowskiej, moskiewskiej, siewierskiej, wołyńskiej, podolskiej, podgórskiej, podlaskiej etc. i rozmaite przypadki wojenne i domowe pruskich, mazowieckich, pomorskich i inszych krain Królestwu Polskiemu i Wielkiemu Księstwu Litewskiemu przyległych, według istotnego i gruntownego zniesienia pewnych dowodów z rozmaitych historyków i autorów postronnych i domowych, i kijowskich, moskiewskich, sławańskich, liflantskich, pruskich starych, dotąd ciemnochmurną nocą zakrytych kronik i latopisczów ruskich, litewskich i Długosza, ojca dziejów polskich z inszymi z wielką pilnością i węzłowatą pracą (osobliwie około dziejów litewskich i ruskich od żadnego przedtym niekuszonych) przez Macieja Osostewiciusa Stryjkowskiego dostatecznie napisana, złożona i na pierwsze światło z wybadanim prawdziwie dowodnej starodawności własnym wynalezienim, przeważnym dochcipem i nakładem nowo wydźwigniona przez wszystki starożytne wieki aż do dzisiejszego roku 1582.
Starowolski S., Setnik pisarzów polskich albo Pochwały i żywoty stu najznakomitszych pisarzów polskich, tłum. i komentarz J. Starnawski, wstęp F. Bielak, J. Starnawski, Kraków 1970.
Stryjkowski M., Goniec cnoty do prawych ślachciców, Kraków 1574.
Stryjkowski M., O wolności Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego, a o srogim zniewoleniu inszych królestw pod tyrańskim jarzmem tureckim […] krótki a skuteczny wywód, Kraków 1575.
Stryjkowski M., Przesławnego wjazdu do Krakowa i pamięci godnej koronacyjej Henryka Walezjusza […] opisanie, Kraków 1574.
Bieńkowski T., Antyk w literaturze i kulturze staropolskiej (1450–1750). Główne problemy i kierunki recepcji, Wrocław 1976.
Bogucka M., Dzieje kultury polskiej do 1918 roku, Wrocław 1987.
Budka W., Do życiorysu Macieja Stryjkowskiego. Sprostowania i uzupełnienia, „Ruch Literacki”, R. 10, 1969, s. 31–37.
Goliński J.K., „De se ipso ad posteritatem”. Kallimacha, Dantyszka i Janickiego autobiografie kreowane, „Pamiętnik Literacki”, R. 86, 1995, z. 1, s. 3–24.
Krzywy R., Renesansowe poematy autobiograficzne Klemensa Janicjusza i Macieja Stryjkowskiego wobec wzorca owidiańskiego, [w:] Owidiusz. Twórczość, recepcja, legenda. Referaty wygłoszone podczas międzynarodowej konferencji z okazji Setnego Jubileuszowego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Filologicznego, Warszawa 16–18 września 2004, red. B. Milewska-Waźbińska et al., Warszawa 2006, s. 217–239.
Malinowski M., Wiadomość o życiu i pismach Macieja Stryjkowskiego, [w:] M. Stryjkowski, Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi, wyd. M. Malinowski, t. 1, Warszawa 1846, s. 1–30.
Nieznanowski S., Elegia, [w:] Słownik literatury staropolskiej. Średniowiecze. Renesans. Barok, red. T. Michałowska przy udziale B. Otwinowskiej, E. Sarnowskiej-Temeriusz, Wrocław 1988, s. 188–191.
Oszczęda A., Noty marginesowe jako obiekt badań filologicznych i argument atrybucyjny. Przypadek Macieja Stryjkowskiego, [w:] Marginalia w książce dawnej i współczesnej, red. B. Mazurkowa, Katowice 2019, s. 119–142.
Radziszewska J., Maciej Stryjkowski. Historyk-poeta z epoki Odrodzenia, Katowice 1978.
Radziszewska J., Maciej Stryjkowski i jego dzieło, [w:] M. Stryjkowski, O początkach, wywodach, dzielnościach, sprawach rycerskich i domowych sławnego narodu litewskiego, żemojdzkiego i ruskiego, przedtym nigdy od żadnego ani kuszone, ani opisane, z natchnienia Bożego a uprzejmie pilnego doświadczenia, oprac. J. Radziszewska, Warszawa 1978, s. 5–25.
Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Wrocław 1989.
Stryjkowski Maciej, [w:] Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”, t. 3: Piśmiennictwo staropolskie, Warszawa 1965, s. 296–299.
Szajnert D., Autobiografia, [w:] Słownik rodzajów i gatunków literackich, red. G. Gazdy, S. Tynecka-Makowska, Kraków 2006, s. 51–54.
Wojtkowiak Z., Aleksander Gwagnin i Maciej Stryjkowski – dwaj autorzy jednego dzieła, Poznań 2014.
Wojtkowiak Z., Maciej Stryjkowski – dziejopis Wielkiego Księstwa Litewskiego. Kalendarium życia i działalności, Poznań 1990.
Informacje: Rocznik Przemyski. Literatura i Język, 2025, 2 (29) 2025, s. 17-33
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Maciej Stryjkowski “On Himself and His Adventures” – The Writer’s Autobiography
Uniwersytet Łódzki
ul. Narutowicza 65, 90-131 Łódź, Polska
Publikacja: 19.01.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC-BY-NC-SA
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 53
Liczba pobrań: 45