FAQ
logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Zmieniający się obraz starości w zmieniającym się świecie

Data publikacji: 22.09.2025

Psychologia Rozwojowa, 2024, Tom 29, Numer 1, s. 11-24

https://doi.org/10.4467/20843879PR.24.001.21715

Autorzy

Maria Ledzińska
Uniwersytet Warszawski
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-1961-550X Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Zmieniający się obraz starości w zmieniającym się świecie

Abstrakt

The author attempted to show changes in the way old age is presented in the literature of the last half century. She drew attention to the increased interest in late adulthood and the intensity of research presenting it in a way that differs from stereotypical beliefs. Analyzing reasons for the modifications, the author highlighted the fact that research was anchored in the psychology of the course of human life. The broader context of globalization was also taken into account.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Antczak E., Lewandowska-Gwarda K. (2018), Dynamika procesu starzenia się ludności w Polsce. Ocena z wykorzystaniem metod strukturalno-geograficznych. Studia Regionalne i Lokalne, 74, 4, 89–110.

Baltes P.B., Baltes M.M. (1993), Psychological perspectives on successful aging: The model selective optimization with compensation. W: P.B. Baltes, M.M. Baltes (red.), Successful Aging: Perspectives from the Behavioral Sciences, 1–34. London: Cambridge University Press.

Baltes P.B., Goulet L.R. (1970), Status and issues of a life-span developmental psychology. W: L.R. Goulet, P.B. Baltes (red.), Life-span Developmental Psychology, 3–21. New York: Academic Press.

Baranowska A. (2017), Starzenie się społeczeństwa europejskiego jako wyzwanie XXI wieku. Casus Polski. Opuscula Sociologica, 4, 55–66.

Bois J-P. (1996), Historia starości. Od Montaigne’a do pierwszych emerytur, tłum. K. Marczewska. Warszawa: Wydawnictwo Volumen, Marabut.

Broomley D.B. (1969), Psychologia starzenia się, tłum. Z. Zakrzewska. Warszawa: PWN.

Brzezińska A.I., Appelt K., Ziółkowska B. (2016), Psychologia rozwoju człowieka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Brzezińska M. (2011), Proaktywna starość. Strategie radzenia sobie ze stresem w okresie późnej dorosłości. Warszawa: Difin.

Bühler Ch. (1999), Bieg życia ludzkiego, tłum. E Cichy, J. Jarosz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN [wyd. 1. Der menschliche Lebenslauf als psychologisches Problem (1933). Leipzig: Hirzel].

Charles S., Carstensen L.L. (2010), Social and emotional aging. Annual Review of Psychology, 61, 383–409.

Coni N., Davison W., Webster S. (1994), Starzenie się, tłum. J. Lipka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Craik F.I., Lockhart R.S. (1972), Levels of processing: A framework for memory research. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior, 11, 6, 671–684.

Cyceron, Plutarch (1996), Pochwała starości, tłum. M. Szymański. Warszawa: Unia Wydawnicza Verum.

Czapiński J. (2012), Ekonomia szczęścia i psychologia bogactwa. Nauka, 1, 51–88.

Delficki trójnóg. Sentencje delfickie (2018). K. Bielawski (oprac. i tłum.). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dunbar R. (1996), Kłopoty z nauką, tłum. P. Amsterdamski. Warszawa: Wydawnictwo Volumen.

Dyczewski L. (1994), Ludzie starzy i starość w społeczeństwie i kulturze. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.

Erikson E.H. (2012), Dopełniony cykl życia, tłum. C. Matkowski. Gliwice: Wydawnictwo Helion.

Erikson E.H. (2002), Dopełniony cykl życia, tłum. A. Gomola. Poznań: Rebis.

Feynman R.P. (1999), Sens tego wszystkiego. Rozważania o życiu, religii, polityce i nauce, tłum. S. Bajtlik. Warszawa: Wydawnictwo Prószyński i S-ka.

Gogolin O., Szymik E. (2018), Obraz ludzi starszych w opinii dzieci w młodszym wieku szkolnym. Journal of Modern Science, 37, 2, 23–44.

Gonciarski W. (2010), Gospodarka cyfrowa – powstanie i etapy rozwoju. W: W. Gonciarski (red.), Zarządzanie w warunkach gospodarki cyfrowej, 11–38. Warszawa: Wojskowa Akademia Techniczna.

Górnikowska-Zwolak E. (2019), Wzmożona obecność języka wykluczającego w polskiej przestrzeni publicznej – alert dla pedagogów. Kultura i Edukacja, 1, 126–141.

Halicki J. (2010), Obrazy starości. Rysowane przeżyciami seniorów. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.

Harwas-Napierała B., Trempała J. (red., 2000), Psychologia rozwoju człowieka. T. 2, Charakterystyka okresów życia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Harwas-Napierała B., Trempała J. (red.; 2006), Psychologia rozwoju człowieka. T. 3, Rozwój funkcji poznawczych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Havighurst R. J., Albrecht R. (1953), Older people. London: Longmans. Holmes D. (2021), Big data, tłum. R. Kowalczyk. Łódź: Uniwersytet Łódzki.

Holzer J.Z. (2003), Demografia. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.

Hooper F.H. (1970), The West Virginia University conference on life-span psychology. Human Development, 13, 53–60.

Jarymowicz M. (2008), Psychologiczne podstawy podmiotowości. Szkice teoretyczne, studia empiryczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jarymowicz M., Szuster A. (2014), Rozmowy o rozwoju osobowym. Od koncentracji na sobie i swoich do otwartości na świat i altruizmu, tłum. M. Szuster-Borowska. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Jarymowicz M., Szuster A. (2021), Uprzedzenia, wrogość czy społeczna harmonia? Sopot: Smak Słowa.

Jordan M. (2020), Coping with mild cognitive impairment (MCI): A Guide to managing memory loss, effective brain training and reducing the risk of dementia. London: Jessica Kingsley Publishers.

Jurkiewicz J. (2011), Kiedy w starożytności rozpoczynała się starość? Vox Patrum, 56, 185–197.

Kaluźniak-Szymanowska A, Krzymińska-Siemaszko R.G. (2019), Historia geriatrii i gerontologii od starożytności do współczesności. Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 25, 4, 230–234.

Kanter R., Fort M.P. (2024), Rethinking health policy: Life expectancy and mortality in an era of polycrisis. Lancet, 403, 10440, 1956–1958.

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej (2016), Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej.

Kielar-Turska M. (2000), Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. T. 1, 285–332. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Kielar-Turska M. (red.; 2016), Starość jak ją widzi psychologia. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Kielar-Turska M. (red.; 2019), Starość jak ją widzi psychologia. Siła umysłu w starości. Kraków: Wydawnictwo Akademii Ignatianum.

Kielar-Turska M. (red.; 2020), Starość jak ją widzi psychologia. Szanse rozwoju w starości. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Kielar-Turska M. (red.; 2024), Starość jak ją widzi psychologia. Zagrożenia, możliwości, wspomaganie. Kraków–Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Polish Academy of Science.

Kielar-Turska M., Milewski S. (red.; 2019), Język w biegu życia. Gdańsk: Harmonia Universalis.

Kijak R.J., Szarota Z. (2013), Starość. Między diagnozą a działaniem. Warszawa: Centrum Rozwoju Zasobów Ludzkich.

Ledzińska M. (1999), Mity i edukacja. O niektórych problemach kształcenia w perspektywie zmian społecznych. Psychologia Wychowawcza, 4, 350–358.

Ledzińska M. (2011), Bliżej emocji, bliżej umysłu – o historii narodzin idei inteligencji emocjonalnej. W: T. Rzepa, C. Domański (red.), Na drogach i bezdrożach historii psychologii, 31–51. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Ledzińska M. (2013), Korzenie nauki są gorzkie a owoce słodkie. O niektórych problemach ewolucji nauki na przykładzie psychologii z przełomu XX i XXI wieku. W: T. Rzepa, C. Domański (red.), Na drogach i bezdrożach historii psychologii. T. 2, 27–41. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Ledzińska M. (2020), Paradoks dostępności. Perspektywa psychologiczna. W: K. Bargiel-Matusiewicz, M. Ledzińska (red.), Psychologiczne mechanizmy regulacji z perspektywy zdrowia i choroby, 115–138. Warszawa: Wydawnictwo Liberi Libri.

Lindsay P.H., Norman D.A. (1984), Procesy przetwarzania informacji u człowieka. Wprowadzenie do psychologii, tłum. A. Kowaliszyn, H. Szafraniec, J. Radzicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Logie R.H., Morris R.G. (red.; 2014), Working Memory and Ageing. London: Taylor & Francis.

Ludzie starzy i starość na ziemiach polskich od XVIII do XXI wieku (na tle porównawczym) (2016), Warszawa: DiG.

Matczak A. (2003), Zarys psychologii rozwoju. Podręcznik dla nauczycieli. Warszawa: Żak.

McDonald R.B. (2022), Biologia starzenia się, tłum. F. Fierek. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Mękarski M. (2013), Jak nas widzą? Jak widzimy siebie? Aktywni seniorzy o sobie i swoim wizerunku. Studia Kulturoznawcze, 2, 131–148.

Minois G. (1995), Historia starości. Od antyku do renesansu, tłum. K. Marczewska. Warszawa: Wydawnictwo Volumen, Marabut.

Mockałło Z. (2015), Stereotypy na temat starszych pracowników i ich związek z dobrostanem oraz pracą – przegląd badań. Bezpieczeństwo Pracy. Nauka i Praktyka, 4, 11–13.

Modrak M. (2015), Obraz kobiecej starości w literaturze i sztuce. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Silva Rerum.

Morbitzer J. (2007), Edukacja wspierana komputerowo a humanistyczne wartości pedagogiki. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.

Nęcka E., Orzechowski J., Szymura B. (2006), Psychologia poznawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ossowski S. (2000), Z zagadnień psychologii społecznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Paivio A. (1971), Imagery and verbal processes. New York: Holt, Rinehart & Winston.

Paivio A., Csapo K. (1969), Concrete-image and verbal memory codes. Journal of Experimental Psychology, 80, 279–285.

Pastuszka J. (1999), Starość człowieka. Rozważania psychologiczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Pietrasiński Z. (1990), Rozwój człowieka dorosłego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Wiedza Powszechna.

Pietraś M. (red.; 2002), Oblicza procesów globalizacji. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Polska w obliczu starzenia się społeczeństwa. Diagnoza i program działania (2008), Warszawa: PAN, Komitet Prognoz „Polska 2000 plus”.

Potent-Ambroziewicz M. (2013), Starość w języku młodzieży współczesnej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Przetacznik-Gierowska M., Tyszkowa M. (1996), Psychologia rozwoju człowieka. T. 1, Zagadnienia ogólne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ratajewski J. (1993), Elementy naukoznawstwa i główne kierunki rozwoju nauki europejskiej. Katowice: Uniwersytet Śląski.

Rembowski J. (1984), Psychologiczne problemy starzenia się człowieka. Poznań: Państwowe Wydawnictwa Naukowe.

Sacks O., Miller J., Gould S.J., Kevles D.J., Lewontin R.C. (1996), Ukryte teorie nauki, tłum. A. Pawelec. Kraków: Znak.

Schaffer D.R., Kipp K. (2015), Psychologia rozwoju. Od dziecka do dorosłości, tłum. P. Sørensen, M. Wojtaś. Gdańsk: Harmonia Universalis.

Serkowska H. (2018), Co z tą starością? O starości i chorobie w europejskiej literaturze i filmie. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Sinclair D.A., LaPlante M. (2019), Lifespan: Why we age – and why we don’t have to. New York: Atria Books.

Sokołowska E. (2014), Osobowość seniora – dylemat ciągłości w świecie ponowoczesnym. Rocznik Andragogiczny, 21, 249–258.

Steuden S. (2011), Psychologia starzenia się i starości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stuart-Hamilton I. (2006), Psychologia starzenia się. Wprowadzenie, tłum. A. Błachino. Poznań: Zyska i S-ka.

Stiglitz J.E. (2007), Un autre monde. Paris: Fayard.

Straś-Romanowska M. (2000), Późna dorosłość. Wiek starzenia się. W: B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. T. 2, Charakterystyka okresów życia człowieka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Straś-Romanowska M. (2001), I Konferencja Psychologów Life-Span. Przegląd Psychologiczny, 44, 1, 93–104.

Straś-Romanowska M. (2002), Rozwój człowieka a rozwój osobowy. Studia Psychologica: Theoria et Praxis, 3, 91–104.

Straś-Romanowska M., Frąckowiak T. (2008), Potoczne przekonania na temat starzenia się w świetle badań psychologicznych. W: J.T. Kowaleski, P. Szukalski (red.), Pomyślne starzenie się w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, 28–38. Łódź: Zakład Demografii i Gerontologii Społecznej Uniwersytetu Łódzkiego.

Straś-Romanowska M. (2016), Podmiot osobowy w świecie współczesnym. Psychologia Rozwojowa, 21, 2, 15–25.

Straś-Romanowska M. (2020), Stary człowiek w dobie kultu młodości. W: M. Kielar-Turska (red.), Szanse rozwoju w starości, 97–114. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum.

Susułowska M. (1989), Psychologia starzenia się i starości. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. Sytuacja osób starszych w Polsce w 2020 roku (2021), Warszawa–Białystok: Główny Urząd Statystyczny.

Szatur-Jaworska B. (red.; 2014), O sposobach mówienia o starości. Debata, analiza, przykłady. Warszawa: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.

Sztumski W. (2017), Mądrość ludu. Sprawy Nauki, wersja internetowa, 29 marca 2024.

Szukalski P. (2015), Dyskryminacja ze względu na wiek jako bariera jakości życia seniorów. W: Janiszewska A. (red.), Jakość życia ludzi starych – wybrane problemy, 11–23. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Targowski A. (2015), The limits of civilization. New York: Nova Publishers.

Trempała J. (red.; 2011), Psychologia rozwoju człowieka. Podręcznik akademicki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Trwanie życia w 2022 roku (2023), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, Departament Badań Demograficznych.

Trzcionka-Wieczorek A. (2022), Seniorzy w reklamach telewizyjnych a wychowanie do starości dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 17, 1, 85–96.

Tyszkowa M. (1988), Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia. Zagadnienia teoretyczne i metodologiczne. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Wittgenstein. L. (1997), Tractatus logico-philosophicus. Wyd. 2 zm. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Włodarski Z. (1968), Rola werbalizacji w procesach pamięci u dzieci. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Wojtyszko M. (2005), Grzechy starości. Warszawa: Ezop.

Zalewska J. (2009), Stary człowiek w kulturze młodości. Doświadczanie starości wśród warszawskich seniorów. Praca doktorska. Warszawa: IFiS PAN.

Zasępa E., Misiec M. (2021), Doświadczając starości. Zdrowie psychiczne osób starszych. Warszawa: Difin.

Zych Adam A. (red.; 2017), Encyklopedia starości, starzenia się i niepełnosprawności. T. 1. Katowice: Thesaurus Silesiae.

Informacje

Informacje: Psychologia Rozwojowa, 2024, Tom 29, Numer 1, s. 11-24

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Zmieniający się obraz starości w zmieniającym się świecie
Angielski: The Changing Image of Old Age in a Changing World

Autorzy

Publikacja: 22.09.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Maria Ledzińska (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 626

Liczba pobrań: 520

Zmieniający się obraz starości w zmieniającym się świecie

Zmieniający się obraz starości w zmieniającym się świecie

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE