Jesień życia w warunkach opieki instytucjonalnej – charakterystyka oddziaływań psychologicznych świadczonych seniorom w domach pomocy społecznej
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 22.09.2025
Psychologia Rozwojowa, 2024, Tom 29, Numer 1, s. 67-76
https://doi.org/10.4467/20843879PR.24.005.21719Autorzy
Jesień życia w warunkach opieki instytucjonalnej – charakterystyka oddziaływań psychologicznych świadczonych seniorom w domach pomocy społecznej
Demographic data indicate that in recent years, the number of elderly people in the Polish population has been systematically increasing. The process of population aging is associated with a significant increase in demand for health and care services. A social welfare home is a facility providing interdisciplinary support to people unable to fulfill their basic needs independently. Access to psychiatric and psychological care should be an integral element of support provided in facilities, considering that residents of social welfare homes - constituting a specific subgroup of elderly people - are particularly vulnerable to experiencing mental difficulties. The aim of the article is an attempt to analyze the psychosocial functioning of residents of social welfare homes in order to advance psychological interventions addressed to this population.
Alqam B.M. (2018), The effects of reminiscence therapy on depressive symptoms among elderly: An evidence based review. Trauma AcuteCare, 3, 1, 1–4.
Araszkiewicz A., Barcikowska M., Bidzan L., Cybulski M., Dudek D., Gałecki P., Gorzkowska A., Heitzman J., Jernajczyk W., Kędziora-Kornatowska K., Konopka A., Kosmowski W., Kędziora-Kornatowska E., Kułak-Bejda A., Leszek J., Lew-Starowicz Z., Makara-Studzińska M., Morylowska-Topolska J., Mosiołek A., Waszkiewicz N. (2022), Psychogeriatria. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
Arkowitz H., Miller W.R, Rollnick S. (2017), Dialog motywujący w terapii problemów psychologicznych, tłum. M. Kapera. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Barbosa A., Cruz J., Figueiredo D., Marques A., Sousa L. (2011), Cuidar de idosos com demência em instituições: Competências, dificuldades e necessidades percecionadas pelos cuidadores formais. Psicologia, Saúde & Doenças, 12, 1, 119–129.
Bodner E., Cohen-Fridel S., Yaretzky A. (2011). Sheltered housing or community dwelling: Quality of life and ageism among elderly people. International Psychogeriatrics, 23, 8, 1197–1204.
Bonk E. (2015). Edukacja seniorów – zasadność i metodyka treningów pamięci. Społeczeństwo i Edukacja. Międzynarodowe Studia Humanistyczne, 2, 17, 55–65.
Capistrant B.D. (2016), Caregiving for older adults and the caregivers’ health: An epidemiologic review. Current Epidemiology Report, 3, 72–80.
Chiang K.J., Chu H., Chang H.J., Chung M.H., Chen C.H., Chiou H.Y., Chou K.-R. (2010), The effects of reminiscence therapy on psychological well-being, depression, and loneliness among the institutionalized aged. International Journal of Geriatric Psychiatry, 25, 4, 380–388.
Dar K. (2006), Alcohol use disorders in elderly people: Fact or fiction? Advances in Psychiatric Treatment, 12, 173–181.
De Walden-Gałuszko K. (2022), Potrzeby i reakcje psychiczne na perspektywę śmierci w przebiegu chorób u osób starszych. W: Araszkiewicz A., Barcikowska M., Bidzan L., Cybulski M., Dudek D., Gałecki P., Gorzkowska A., Heitzman J., Jernajczyk W., Kędziora-Kornatowska K., Konopka A., Kosmowski W., Kędziora-Kornatowska E., Kułak-Bejda A., Leszek J., Lew-Starowicz Z., Makara-Studzińska M., Morylowska-Topolska J., Mosiołek A., Waszkiewicz N. (red.), Psychogeriatria, 309–320. Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
Erikson E.H. (2002). Dopełniony cykl życia, tłum. A. Gomola. Poznań: Wydawnictwo Rebis.
Even-Zohar A. (2014), Quality of life of older people in Israel: A comparison between older people living at home who are members of a „supportive community” and nursing home residents. European Journal of Social Work, 17, 5, 737–753.
Figueiredo M., Teixeira L., Paúl C. (2019), StressadaMente: Mental health promotion program for direct care workers of older people. SAGE Open Med, 7, 1–7.
Finogenow M. (2013), Rozwój w okresie późnej dorosłości – szanse i zagrożenia. Acta Universitatis Lodziensis Folia Oeconomica, 297, 93–97.
Grabusińska Z. (2010). Problematyka osób uzależnionych od alkoholu zamieszkujących domy pomocy społecznej Opole. Opole: Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu.
Grodzicki T., Tobiasz-Adamczyk B. (2020), Nowe koncepcje w podejściu do zdrowego starzenia – rola wielowymiarowych modeli. W: T. Grodzicki, B. Tobiasz-Adamczyk, K. Zawisza, A. Gałaś, M. Bała (red.), Trajektorie starzenia się związane ze zdrowiem. Długofalowe możliwości i synergie (ATHLOS). Aspekty społeczne w badaniach nad zdrowiem osób starszych. Projekt Athlos – Horizon 2020. 7–16, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Grodzicki T., Tobiasz-Adamczyk B., Zawisza K., Gałaś A., Bała M. (red.; 2020), Trajektorie starzenia się związane ze zdrowiem. Długofalowe możliwości i synergie (ATHLOS). Aspekty społeczne w badaniach nad zdrowiem osób starszych. Projekt Athlos – Horizon 2020. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
GUS (2018), Informacja o sytuacji osób starszych na podstawie badań Głównego Urzędu Statystycznego.
GUS (2021), Sytuacja osób starszych w Polsce w 2020 r.
GUS (2024), Zakłady stacjonarne pomocy społecznej w 2023 r.
Gutowska A., Wódz J. (2024), Zaburzenia depresyjne jako współwystępujące w starości. Exlibris Social Gerontology Journal, 27, 2, 121–134.
Halliday T.C. (2019), Geriatric Depression: How caregivers learn to recognize symptoms and facilitate treatment. Praca doktorska, Ashford University.
Huang H.-C., Chen Y.-T., Chen P.-Y., Huey-Lan Hu S., Liu F., Kuo Y.-L., Chiu H.-Y. (2015), Reminiscence therapy improves cognitive functions and reduces depressive symptoms in elderly people with dementia: A meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of the American Medical Directors Association, 16, 12, 1087–1094.
Iwański R. (2019). System pomocy społecznej a starzenie się populacji – wyzwania i bariery w zakresie opieki długoterminowej. Studia z Polityki Publicznej, 6, 1, 21, 40–52.
Jóźwiak J., Iwanowska A., Krzysztoń D. (2017). Prawa mieszkańców domów pomocy społecznej. Jak wspólnie zadbać o godne życie osób starszych, chorych i z niepełnosprawnościami? Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich.
Kamaruzaman M.F., Anwar R., Azahari M.H.H. (2013), Role of dynamic visual as a mode to enrich reminiscence therapy for patient with dementia. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 105, 258–264.
Kazemi A., Azimian J., Mafi M., Allen K.-A., Motalebi S.A. (2021), Caregiver burden and coping strategies in caregivers of older patients with stroke. BMC Psychology, 9, 51, 2–9.
Kuok K.C.F., Li L., Xiang Y.-T., Nogueira B.O.C.L., Ungvari G.S., Ng C.H., Chiu H.F.K., Tran L., Meng L.-R. (2017), Quality of life and clinical correlates in older adults living in the community and in nursing homes in Macao. Psychogeriatrics, 17, 3, 194–199.
Kurowska K., Błaszczuk W. (2013), Wpływ wsparcia na jakość życia mieszkańców Domu Pomocy Społecznej. Psychogeriatria Polska, 10, 1, 33–40.
LaDyne R. (2021), Odetnij napięcie. Jak pokonać stres dzięki praktykom psychosomatycznym, tłum. J. Okuniewski. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Maheshwari S.K., Chaturvedi R., Sharma P. (2021), Effectiveness of psycho-educational intervention on psychological distress and self-esteem among resident elderly: A study from old age homes of Punjab, India. Clinical Epidemiology and Global Health, 11, 100733.
Martin M., Clare L., Altgassen A.M., Cameron M.H., Zehnder F. (2011), Cognition-based interventions for healthy older people and people with mild cognitive impairment. Cochrane Database Systematic Reviews. Naismith S.L., Mowszowski L., Diamond K., Lewis S.J.G. (2013), Improving memory in Parkinson’s disease: A healthy brain ageing cognitive training program. Movement Disorders, 28, 8, 1097–1103.
Nęcka E. (2018), Trening poznawczy. Czy umysł można trenować, tak jak trenuje się mięśnie? Sopot: Smak Słowa.
Patel M., Bhardwaj P., Nebhinani N., Ghoel A.D., Patel K. (2020), Prevalence of psychiatric disorders among older adults in Jodhpur and stakeholders perspective on responsive health system. Journal of Family Medicine and Primary Care, 9, 2, 714–720.
Pużyński S. (2009), Depresje i zaburzenia afektywne. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Rowe J.W., Kahn R.L. (1998), Successful aging. The Gerontologist, 37, 4, 433–440.
Rozporządzenie MPiPS z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r. poz. 964 ze zm.).
Runcan P.L. (2011), Elderly institutionalization and depression. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 33, 2012, 109–113.
Viguer P., Satorres E., Fortuna F.B., Meléndez J.C. (2017), A follow-up study of a reminiscence intervention and its effects on depressed mood, life satisfaction, and well-being in the elderly. The Journal of Psychology, 151, 8, 789–803.
Zasępa E., Kiełczewska A. (2020), Poczucie sensu życia a postrzegany czas w różnych grupach wiekowych. W: E. Zasępa (red.), Doświadczenia człowieka w zdrowiu i w chorobie. Warszawa: Difin.
Zasępa E., Misiec M. (2021), Doświadczając starości. Zdrowie psychiczne osób starszych. Warszawa: Difin.
Zbyrad T. (2014), Od instytucji totalnej ku demokratycznej? Domy pomocy społecznej w Polsce. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
Żółtańska J.H., Łukieńczuk T. (2015), Alkohol jako czynnik ryzyka złamań kości kończyn u osób starszych. Pielęgniarstwo i Zdrowie Publiczne, 5, 3, 265–274.
Informacje: Psychologia Rozwojowa, 2024, Tom 29, Numer 1, s. 67-76
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 22.09.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 605
Liczba pobrań: 435