Wieża Babel. Świadectwa Holokaustu a etyka przekładu

Dorota Glowacka

Wieża Babel. Świadectwa Holokaustu a etyka przekładu

Data publikacji: 08.12.2014

Przekładaniec, 2014, Numer 29 – Przekład żydowski. Żydowskość w przekładzie , s. 229-255

https://doi.org/10.4467/16891864PC.14.023.3008

Autorzy

Tłumacze

Zofia Ziemann

Pobierz pełny tekst

PDF

drukuj cytuj

Tytuły

Wieża Babel. Świadectwa Holokaustu a etyka przekładu

Abstrakt

This article considers Holocaust testimonies and the question of translation, understood here as both exchanges between languages within a text and renditions of a text into another language. According to Imre Kertész, Holocaust has no language that could express its meaning, and no national language has been able to coin words and expressions capable of conveying its catastrophic dimension. Since Holocaust survivors must express themselves in one of the national languages, Holocaust testimony is always a form of translation, even in the case of writers who wrote their memoirs in their native tongues (such as Kertész, Primo Levi, Jean Améry, Paul Celan, Ida Fink, and Hanna Krall, whose work is discussed here). The choice of language in which survivors’ memoirs (as well as other literary forms) were written had a profound impact on their authors’ sense of self-identity, their ability to heal, and the way they remembered the past. The largest number of memoirs appeared in English, the survivors’ second tongue, whose neutrality enabled them to overcome associations with the language in which they experienced traumatic events. Others, such as Elie Wiesel and Isabella Leitner, translated their initial accounts written in their native tongues (Yiddish and Hungarian, respectively) into smoothed-out versions in the languages of their adopted country (France and the United States).

The article examines selected instances of important translatory exchanges taking place in Holocaust testimonies. Some of them (Primo Levi’s narratives in particular) demonstrate that, during the Holocaust, translation was a crucial survival strategy, allowing the victim to navigate the incomprehensible “Babel” of the events. Other works, however, such as translation sequences in Claude Lanzmann’s film Shoah or Hanna Krall’s story of Izolda Regensberg (in Król kier znów na wylocie), disclose a failure and treachery of translation. The study employs Emmanuel Levinas’ ethical conception of language and Walter Benjamin’s reflection on translation in “The Task of the Translator” (both thinkers were also translators and their lives were profoundly affected by the Holocaust). Drawing attention to an affinity between Benjamin’s conception of “pure language” and Levinas’ “Saying”, it concludes that – considering the centrality of translation in Holocaust testimony – translation should be acknowledged as a modality of bearing witness in its own right. While Holocaust translations reveal the abyssal, Babelian condition of post-Holocaust speech, they also hope for the renewal of communication and for the tikkun olam of language.

Słowa kluczowe

przekład, świadectwo Holokaustu, etyka

translation, Holocaust testimony, ethics

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Agamben G. 1999. Remnants of Auschwitz: The Witness and the Archive, przeł. D. Heller-Roazen, New York: Zone Books.

Améry J. 2007. Poza winą i karą. Próby przełamania podjęte przez złamanego, przeł. R. Turczyn, Kraków: Wydawnictwo Homini.

Benjamin W. 2012. Zadanie tłumacza, przeł. A. Lipszyc, w: W. Benjamin, Konstelacje, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 23–26.

Blanchot M. 1995. The Writing of the Disaster, przeł. A. Smock, Lincoln: University of Nebraska Press.

Celan P. 2003. Rozmowa w górach, przeł. M. D. Rogalski, w: P. Celan, Utwory wybrane, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 304–311.

De Man P. 1986. Conclusions: Walter Benjamin’s „The Task of the Translator”, w: P. de Man, The Resistance to Theory, Minneapolis: Minnesota University Press, 73–104.

Fackenheim E. 1994. To Mend the World: Foundations of Post-Holocaust Jewish Thought, Bloomington–Indianapolis: Indiana University Press.

Felman S. 1992. The Return of the Voice: Claude Lanzmann’s Shoah, w: S. Felman, D. Laub, Testimony: Crises of Witnessing in Literature, Psychoanalysis, and History, New York: Routledge, 204–283.

Kertész I. 2002. Los utracony, przeł. K. Pisarska, Warszawa: Wydawnictwo WAB.

Kertész I. 2004. Język na wygnaniu, przeł. E. Sobolewska, Warszawa: Wydawnictwo WAB.

Krall H. 2006. Król kier znów na wylocie, Warszawa: Świat Książki.

Lang B. 1988. Language and Genocide, w: B. Lang, A. Rosenberg, G.E. Myers, Echoes from the Holocaust: Philosophical Reflections on a Dark Time, Philadelphia: Temple University Press, s. 341–364.

Leitner I. i Leitner I.A. 1994. Isabella: From Auschwitz to Freedom, New York: Anchor Books.

Levi P. 1979. If This Is a Man and the Truce, przeł. S. Woolf, New York: Penguin.

Levi P. 2007. Pogrążeni i ocaleni, przeł. S. Kasprzysiak, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Levi P. 2008 Czy to jest człowiek, przeł. H. Wiśniowska, Kraków: Wydawnictwo Literackie .

Levinas E. 2000. Inaczej niż być lub ponad istotą, przeł. P. Mrówczyński, Warszawa: Aletheia.

Malka S. 2006. Emmanuel Levinas: His Life and Legacy, przeł. M. Kigel, S.M. Embree, Pittsburgh: Duquesne University Press.

Rosen A. 2005. Sounds of Defiance: The Holocaust, Multilingualism, and the Problem of English, Lincoln–London: University of Nebraska Press.

Shoah: An Oral History of the Holocaust. 1985. Reż. C. Lanzmann.

Suleiman S.R. 1996. Monuments in the Foreign Tongue: On Reading Holocaust Memoirs by Emigrants, „Poetics Today” 17, 4, 639–657.

Szurek J-Ch. 2007. Shoah: From the Jewish Question to the Polish Question, w: S. Liebman (red.), Claude Lanzmann’s „Shoah”: Key Essays, Oxford: Oxford University Press, 149–169.

Trezise T. 2001. Unspeakable, „The Yale Journal of Criticism” 14 (1), 39–66.

Wieviorka A. 2006. The Era of the Witness, przeł. J. Stark, Ithaca, NY: Cornell University Press.

Informacje

Informacje: Przekładaniec, 2014, Numer 29 – Przekład żydowski. Żydowskość w przekładzie , s. 229-255

DOI: https://doi.org/10.4467/16891864PC.14.023.3008

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski:

Wieża Babel. Świadectwa Holokaustu a etyka przekładu

Angielski:

The Tower of Babel: Holocaust Testimonies and the Ethics of Translation

Autorzy

Dorota Glowacka

University of King's College
Kanada

Tłumacze

Zofia Ziemann

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Polska, ul. Gołębia 24, 31-007 Kraków

Publikacja: 08.12.2014

Status artykułu: Otwarte

Licencja: Żadna

Udział procentowy autorów:

Dorota Glowacka (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 2930

Liczba pobrań: 1967

<p> Wieża Babel. Świadectwa Holokaustu a etyka przekładu</p>

Pobierz xml