Dubbing polskojęzyczny w okresie międzywojennym
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 22.12.2025
Przekładaniec, 2025, Numer 51, s. 213-254
https://doi.org/10.4467/16891864PC.25.030.22471Autorzy
Dubbing polskojęzyczny w okresie międzywojennym
This article aims to discuss Polish-language dubbing in the interwar period. The main aim is to compile the most comprehensive corpus of dubbed films and to provide relevant information about each translation. The data has been retrieved from Polish archives and press articles. Polish audiovisual archives contain only three films that were analysed, with a special reference to the metadata concerning individuals who had created the films. However, neither the films nor the metadata were sufficient to examine and assess the dubbing used in the movies. Therefore, most of the information about the films discussed in the article has been collected by analysing press articles taken from daily papers as well as film magazines. The numerous quotes cited in the article are intended to illustrate that dynamic period of film translation. They demonstrate that Poland did not lag behind the worldwide trends in film translation. Actually, this country did play its role in the development of dubbing of European and American films, though sometimes with difficulty and imperfectly. Over time, Poland developed its dubbing staff, while that specific mode of translation improved. Finally, in the late 1930s, thanks to individuals such as Ryszard Ordyński and his translation of Disney’s Snow White, Polish dubbing stood out against other dubbing practices.
b.a. 1930. Gwiazdy amerykańskie przemówią z ekranu po polsku, „Kino” 27, s. 3.
b.a. 1931. Amerykanie w Polsce chcą nakręcać filmy i budować kina, „Kino” 26, s. 3.
b.a. 1932a. Dowiadujemy się, że…, „Kino” 5, s. 2.
b.a. 1932b. Dowiadujemy się, że…, „Kino” 11, s. 6.
b.a. 1938a. Polska wersja „Królewny Śnieżki”, „Ziemia Warszawska: stały dodatek do dwutygodnika Cała Polska” 7–8, s. 12.
b.a. 1938b. Na ekranach polskich. „Królewna Śnieżka”, „Kino” 43, s. 14.
B. 1931a. Z ekranu na ekran: „Karkołomne zakręty”. (Rozmowa podsłuchana w kinie), „Kino” 7, s. 14.
B. 1931b. Z ekranu na ekran: Artyści, „Kino” 21, s. 14.
Broncel Zdzisław. 1935a. Pierwszy polski dubbing, „ABC” 16, s. 7.
Broncel Zdzisław. 1935b. Artyści całego świata mówią po polsku, „ABC” 23, s. 10.
Brun Leon. 1932a. Ani dla poliglotów, ani dla głuchych lecz dla wszystkich, „Kino” 29, s. 3.
Brun Leon. 1932b. Jak słuchać filmów dźwiękowych, „Kino” 34, s. 3.
Dolny Zbigniew. 2012a. Historia polskiego dubbingu, t. 1, Gdańsk: Empik Fotoksiążka.
Dolny Zbigniew. 2012b. Określenie „Polska szkoła dubbingu” nie wzięło się znikąd, „Kwartalnik Artystyczny Bliza” 4(13), Gdynia, s. 138–148.
Fr. 1930. Dowiadujemy się, że…, „Kino” 34, s. 2.
Fr. 1931a. Dowiadujemy się, że…, „Kino” 3, s. 14.
Fr. 1931b. Reżyser Gardan powrócił do Warszawy. Jak udźwiękowiono „Serce na ulicy”, „Kino” 4, s. 3.
Garncarz Joseph. 2015. Europas alter Märchenzauber und Hollywoods neues Zaubermärchen: Walt Disneys „Snow White and the Seven Dwarfs” in Deutschland, w: Thomas Bräutigam, Nils Daniel Peiler (red.), Film im Transferprozess: Transdisziplinäre Studien zur Filmsynchronisation, Marburg: Schüren, 2015, s. 226–259.
J. St. 1938a. Królewna Śnieżka uczy się mówić po polsku, „Kino” 26, s. 10.
J. St. 1938b. Achtung! Achtung! „BORNEO” Rolle Nr. 1 Polnische Version!, „Kino” 3, s. 14.
Korczyński Piotr. 2018. Operacja „Ku wolności”, czyli Abwehra kręci w Polsce film, „Polska Zbrojna”, 26 maja, https://polska-zbrojna.pl/Mobile/ArticleShow/25422 (dostęp 31.10.2025).
Kalinowska Wanda, 1933. Wśród filmów dozwolonych dla młodzieży, „Kino” 11, s. 10.
K.F. 1935. Pierwszy Polak przed mikrofonem wytwórni amerykańskiej, „Kino” 9, s. 11–15.
Leman Jan. 1932a. Filmy dobre i złe w roku 1931, „Kino” 1, s. 8.
Leman Jan. 1932b. Z ekranów łódzkich, „Kino” 12, s. 14.
Leman Jan. 1932c. Bolączka, którą usunie „dubbing” = wersje międzynarodowe, „Kino” 31, s. 4.
L.B. 1935a. Z ekranu na ekran: „Siostra Marta jest szpiegiem”, „Kino” 4, s. 14.
L.B. 1935b. Z ekranu na ekran: „Epizod”, „Kino” 40, s. 14.
Mikułowski Andrzej. 1935. Epizod, „Prosto z mostu” 41, s. 7.
Mig. J. 1930. Tydzień w Berlinie. Kryzys, likwidacja i „plajty”. Produkcja mieszana, „Kino” 11, s. 12.
m.o. 1935. Krytyka Filmowa, „Codzienna Gazeta Handlowa” 242, s. 3.
m.s. 1932a. „Dubbing”? Owszem, ale…, „Kino” 29, s. 3.
m.s. 1932b. Ryszard Ordyński jest zwolennikiem „dubbingu”, „Kino” 34, s. 3.
m.s. 1932c. Reżyser Michał Waszyński jest zdecydowanym zwolennikiem „dubbingu”, „Kino” 26, s. 7.
Pieńkowski Michał. 2020. Opinia wyrażona w prywatnej rozmowie po projekcji filmu.
Plewa Elżbieta. 2018. Początki tłumaczenia filmowego w Polsce, w: Piotr Sulikowski, Anna Sulikowska, Emil Lesner (red.), Translation Landscapes – Internationale Schriften zur Übersetzungswissenschaft, Band 2, Translatologie-Studien zur Übersetzungswissenschaft (20), Hamburg: Verlag Dr. Kovac, s. 217–237.
Plewa Elżbieta. 2014. Wybrane zagadnienia translacji lektorskiej w Polsce, w: Marek Łukasik, Beata Mikołajewska (red.), Języki specjalistyczne wczoraj, dziś i jutro, Warszawa: Studia Naukowe IKLA, s. 335–348.
Plewa Elżbieta. 2020, Napisy na ekranach kin II Rzeczypospolitej, „Przekładaniec” 41, s. 214–253.
Raczek Tomasz, Kałużyński Zygmunt. 2001. Śnieżka jak przytulanka, „Wprost” 23, 10 czerwca, https://www.wprost.pl/tygodnik/10265/sniezka-jak-przytulanka (dostęp 10.10.2024).
(s.) 1932. Jestem przeciwnikiem „dubbingu”, „Kino” 27, s. 3
Sitkiewicz Paweł. 2016: Zło konieczne. Dubbing w przedwojennej Polsce. „Panoptikum” 16(23), s. 78–92.
Sowińska Iwona. 2001. Przełom dźwiękowy, w: Tadeusz Lubelski, Iwona Sowińska,
Rafał Syska (red.), Kino klasyczne, Kraków: Universitas, s. 19–72.
St.H. 1931. Z ekranu na ekran: „Ulubieniec Bogów”, „Kino” 45, s. 14.
St.H. 1933. Z ekranu na ekran: „Igloo”, „Kino” 1, s. 14.
Schindler Zygmunt. 1931. „Dziesięciu z Pawiaka”. Czerwone światło: cisza!, „Kino” 40, s. 3.
St.H. 1932. Film niemiecki w języku polskim (koresp. wł. „Kina”), „Kino” 6–7 lutego, s. 11.
Wahl Christopher. 2005. Das Sprechen des Spielfilms, Trier: Wissenschaftlicher Verlag.
w. b. 1931. Z ekranu na ekran: „Parada Paramountu”, „Kino” 5, s. 14.
w. k. 1933. Z ekranu na ekran: „Tajemnicza wyspa”, „Kino” 33, s. 14.
Wan. Kal. 1935. Z ekranu na ekran: „Baboona” (Pawjan), „Kino” 35, s. 14.
Wł. Br. 1932. Z ekranu na ekran: „Braterstwo ludów, „Kino” 44, s. 14.
Teler Marek. 2018. Królewna Modzelewska i Chór Dana, czyli jak zdubbingowano „Królewnę Śnieżkę”, 6 stycznia, https://histmag.org/Krolewna-Modzelewska-i-Chor-Dana-czyli-jak-zdubbingowano-Krolewne-Sniezke-16211 (dostęp 10.10.2024).
Tomaszkiewicz Teresa. 2006, Przekład audiowizualny, Warszawa: PWN.
Zahorska Stefania. 1938. Nowe filmy. „Królewna Śnieżka” (Palladium), „Wiadomości Literackie” 43, s. 6.
Parada Paramountu (oryg. Paramount Parade)
Karkołomne zakręty (oryg. Dangerous Curver)
Artyści (oryg. The Dance of Life)
Ulubieniec Bogów (oryg. Liebling der Götter)
Dwa serca biją w walca takt (oryg. Zwei Herzen in 3/4 Takt)
Braterstwo ludów (oryg. Kameradschaft)
Tajemnicza wyspa (oryg. The Mysterious Island)
Siostra Marta jest szpiegiem (oryg. I Was a Spy)
Episod (oryg. Episode)
Nowy Guliwer (oryg. Новый Гулливер, Nowyj Gulliwier)
Ku wolności! (oryg. Ritt in die Freiheit)
Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków (oryg. Snow White and the Seven Dwarfs)
Informacje: Przekładaniec, 2025, Numer 51, s. 213-254
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Warszawski
Polska
Publikacja: 22.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski