Wymiary i konsekwencje prawne upadku autorytetu Trybunału Konstytucyjnego
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 30.06.2026
Przegląd Konstytucyjny, 2026, Numer 1 (2026), s. 53-72
https://doi.org/10.4467/25442031PKO.26.005.23604Autorzy
It is frequently asserted that, over the past decade, the Polish Constitutional Tribunal has lost its authority and that restoring it should be the primary objective of any new arrangements concerning constitutional adjudication. From the claim that the Tribunal’s authority has collapsed, far-reaching legal consequences are sometimes inferred, most notably the wholesale denial of its legal existence or of the binding force of its judgments. This article seeks to determine which dimensions of the Tribunal’s alleged loss of authority are invoked in public debate, whether they provide a sound basis for such assessments, and whether any of them may be legally relevant in the strict sense – that is, capable of justifying a refusal to comply with the Tribunal’s rulings. The lines of argument most commonly advanced in the constitutional debate concern the erosion of public trust, the decline in institutional efficiency, and the Tribunal’s delegitimisation within domestic institutions and in the international arena. As it turns out, however, these considerations do little to clarify the legal dimension and legal consequences of a supposed collapse of authority. The most substantial basis for such conclusions appears to lie in the unequivocally negative assessment of the Tribunal within the international arena, particularly by expert bodies and judicial institutions. Even here, however, a precise reconstruction of the deficiencies attributed to the Tribunal by these actors is indispensable. Nothing is more damaging to the quality of legal argument than blurring the boundaries beyond which political reasoning begins; equally, nothing strengthens the persuasiveness of legal analysis more than reliance on widely accepted constitutional concepts and the rigorous observance of established principles of legal reasoning.
Berek: gdyby TK uznał budżet za niekonstytucyjny, konieczne byłoby złożenie nowego projektu, < https://www.portalsamorzadowy.pl/polityka-i-spoleczenstwo/berek-gdyby-tk-uznal-budzet-za-niekonstytucyjny-konieczne-byloby-zlozenie-nowego-projektu,552764.html?mp=promo >, dostęp: 1 grudnia 2025 r.
Bocheński J.M., Co to jest autorytet?, w: J.M. Bocheński, Logika i filozofia. Wybór pism, Warszawa 1993.
Brzozowski W., Niezależność konstytucyjnego organu państwa i jego ochrona, Warszawa 2016.
Debata o ustawach sądowych, red. P. Zientarski, Warszawa 2020.
Dębska H., Trybunał Konstytucyjny w poszukiwaniu legitymizacji. Szkic z socjologii prawa, „Studia Prawnicze” 2015, z. 4.
Dudek D., Autorytet Prezydenta a Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Lublin 2013.
Garlicki L., „Aborcyjny wyrok” Trybunału Konstytucyjnego przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka – glosa do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 14.12.2023 r., 40119/21, M.L. przeciwko Polsce, „Europejski Przegląd Sądowy” 2025, nr 1.
Kantorowicz J., Garoupa N., An Empirical Analysis of Constitutional Review Voting in the Polish Constitutional Tribunal, 2003–2014, „Constitutional Political Economy” 2016, nr 1.
Kappes A., Skrzydło J., O TK Przyłębskiej i Alicji w krainie czarów, „Rzeczpospolita” z 5 lutego 2024 r.
Koncewicz T.T., The Capture of the Polish Constitutional Tribunal and Beyond: Of Institution(s), Fidelities and the Rule of Law in Flux, „Review of Central and East European Law” 2018, nr 2.
Kovalčík M., The Instrumental Abuse of Constitutional Courts: How Populists Can Use Constitutional Courts Against the Opposition, „The International Journal of Human Rights” 2022, nr 7.
Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego w latach 2015–2018. Raport przygotowany na potrzeby Parlamentarnego Zespołu do spraw Ładu Konstytucyjnego i Praworządności, oprac. i red. M. Małdziński, Warszawa 2019, < https://orka.sejm.gov.pl/opinie8.nsf/ nazwa/401_20190402/$file/401_20190402.pdf >, dostęp: 1 grudnia 2025 r.
Kustra-Rogatka A., The Hypocrisy of Authoritarian Populism in Poland: Between the Facade Rhetoric of Political Constitutionalism and the Actual Abuse of Apex Courts, „European Constitutional Law Review” 2023, nr 1.
Małajny R.M., Trybunał Konstytucyjny jako strażnik Konstytucji, „Państwo i Prawo” 2016, z. 10.
Młynarska-Sobaczewska A., Autorytet państwa. Legitymizacyjne znaczenie prawa w państwie transformacji ustrojowej, Toruń 2010.
Mojski W., Kryzys konstytucyjny. Zagadnienia teorii konstytucji, Lublin 2023.
Rule of Law: Advocate General Spielmann Considers that the Action Brought by the European Commission Concerning the Polish Constitutional Court is Well Founded, Luxembourg, 11 March 2025, < https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2025-03/cp250031en.pdf >, dostęp: 1 grudnia 2025 r.
Sadurski W., Polish Constitutional Tribunal Under PiS: From an Activist Court, to a Paralysed Tribunal, to a Governmental Enabler, „Hague Journal on the Rule of Law” 2019, nr 1.
Szepietowska B., Działalność orzecznicza Trybunału Konstytucyjnego w latach 2014–2017, w: Funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego w latach 2014–2017, red. K. Łakomiec, Warszawa 2018.
Szwed M., What Should and What Will Happen After Xero Flor: The Judgement of the ECtHR on the Composition of the Polish Constitutional Tribunal, “Verfassungsblog”, 9 May 2021, < https://verfassungsblog.de/what-should-and-what-will-happen-after-xero-flor >, dostęp: 1 grudnia 2025 r.
Wolny M., Szuleka M., Narzędzie w rękach władzy. Funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego w latach 2016–2021, Warszawa 2021.
Informacje: Przegląd Konstytucyjny, 2026, Numer 1 (2026), s. 53-72
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 30.06.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 101
Liczba pobrań: 63
