Numer 34 (18)

2026

Data publikacji: 14.04.2026

Opis

Projekt okładki: Aleksandra Bednarczyk

Licencja: CC-BY-NC-SA 4.0

Redakcja

Redaktor naczelny Daria Olender

Sekretarz redakcji Maria Kiszczyc

Redaktorzy Aleksandra Dąbała, Aneta Olkowska, Izabela Paczesna, Monika Sikora, Sylwia Kłobuszewska, Agnieszka Dębska, Izabela Laskus-Rock

Zawartość numeru

Wstęp redaktora naczelnego

Daria Olender

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 7-10

PDF

Czytaj więcej

Artykuły

Testy threat-led penetration testing (TLPT) – nowe podejście do testowania cyfrowej odporności podmiotów finansowych w Polsce w kontekście obowiązków wynikających z rozporządzenia Digital Operational Resilience Act (DORA)

Kamil Mroczka, Paweł Piekutowski

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 13-35

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.001.23363

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2554 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej sektora finansowego (rozporządzenie DORA) wprowadziło do unijnego, a tym samym i krajowego, porządku prawnego nowy model testowania cyfrowej odporności podmiotów finansowych działających na polskim rynku finansowym. Zasadniczym celem artykułu jest omówienie i ocena modelu threat-led penetration testing (TLPT), czyli testów penetracyjnych opartych na zagrożeniach. Testy TLPT mogą obejmować zarówno techniczne, jak i socjotechniczne elementy. Hipotezą artykułu jest twierdzenie, że testy TLPT powinny wpłynąć pozytywnie na zwiększanie cyfrowej odporności podmiotów finansowych, gdyż są zaprojektowane tak, aby imitować rzeczywiste cyberataki, co umożliwia organizacjom zrozumienie swojej odporności na zagrożenia oraz podjęcie odpowiednich działań naprawczych. Uzyskane rezultaty analizy potwierdzają postawioną hipotezę badawczą. Wynika to z faktu, że głównym założeniem testów TLPT jest jak najwierniejsze odzwierciedlenie rzeczywistych scenariuszy ataków. Stwarza to możliwość bardziej rzetelnej i szczegółowej oceny poziomu bezpieczeństwa organizacji. Autorzy podkreślają, że takie podejście pozwala nie tylko na weryfikację skuteczności zabezpieczeń infrastruktury teleinformatycznej, lecz także na ocenę odporności procesów operacyjnych oraz poziomu świadomości pracowników w obszarze cyberzagrożeń.

PDF

Czytaj więcej

Aspekty prawne zakazu podejmowania pracy zarobkowej i prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierza zawodowego

Mariusz Domżalski

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 37-56

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.002.23364

Stosunek służbowy żołnierza zawodowego odróżnia go od osób świadczących pracę ze stosunku pracy nie tylko wieloma uprawnieniami, lecz także licznymi ograniczeniami. Zawodowa służba wojskowa wymaga dyspozycyjności i charakteryzuje się m.in. podległością służbową. Jednym z ograniczeń jest także powstrzymywanie się od podejmowania zajęć zarobkowych poza służbą bez zezwolenia dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę. W artykule dokonano analizy regulacji związanych z podejmowaniem pracy zarobkowej i prowadzeniem działalności gospodarczej przez żołnierza zawodowego. Instytucja ta została określona w art. 335 Ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny oraz w Rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2023 r. w sprawie wykonywania pracy zarobkowej lub prowadzenia działalności gospodarczej przez żołnierzy zawodowych. Autor porównał przepisy obowiązujące w przedmiotowym zakresie z Ustawą z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Następnie odpowiedział na pytanie badawcze: czy ustawa o obronie Ojczyzny i powiązane z nią akty wykonawcze w odpowiedni sposób porządkują omawianą problematykę? W przeprowadzonej analizie aktów prawnych autor wykorzystał metodę formalno-dogmatyczną uzupełnioną o metodę teoretyczno-prawną. W podsumowaniu wskazał zapisy, które jego zdaniem wymagają doprecyzowania lub uzupełnienia.

PDF

Czytaj więcej

Funkcjonalność mobilnego laboratorium CBRNE Państwowej Straży Pożarnej w świetle przepisów prawnych oraz założeń operacyjnych Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego

Grzegorz Bugaj

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 57-77

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.003.23365

W artykule przeanalizowano funkcjonalność mobilnego laboratorium CBRNE Państwowej Straży Pożarnej (PSP) w kontekście obowiązujących przepisów prawnych oraz założeń operacyjnych Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Laboratorium to, zaprojektowane jako najwyższy poziom gotowości operacyjnej (poziom L) w strukturze ratownictwa chemicznego i ekologicznego, stanowi istotne wzmocnienie zdolności analitycznych PSP do reagowania na zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne, nuklearne i wybuchowe. W pracy przedstawiono charakterystykę techniczną laboratorium – jego konstrukcję modułową, zaawansowane systemy filtracyjne i dekontaminacyjne oraz wyposażenie analityczne zgodne ze standardami Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego. Omówiono scenariusze operacyjne wykorzystania laboratorium, z uwzględnieniem identyfikacji przesyłek niebezpiecznych, oceny skażeń środowiskowych oraz reagowania na zagrożenia radiacyjne. Przeanalizowano również wyzwania związane z funkcjonowaniem mobilnych laboratoriów, w tym kwestie formalne dotyczące klasyfikacji BSL-3, wymagania kadrowe oraz aspekty logistyczne. Podkreślono strategiczne znaczenie mobilnych laboratoriów CBRNE dla bezpieczeństwa Polski jako państwa granicznego Unii Europejskiej i NATO, zwłaszcza w świetle doświadczeń z konfliktu w Ukrainie, które wskazują, że ryzyko uwolnienia substancji toksycznych w wyniku działań wojennych jest realne.

PDF

Czytaj więcej

Badanie retencji funkcjonariuszy Straży Granicznej w kontekście bezpieczeństwa kadrowego formacji

Radosław Wiśniewski, Denis Tomala

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 79-110

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.004.23366

Celem badania było określenie, w jakim stopniu czynniki indywidualne i organizacyjne wpływają na retencję funkcjonariuszy Straży Granicznej. Przeanalizowano wpływ satysfakcji ze służby, zaangażowania organizacyjnego oraz wytrwałości na intencję pozostania w służbie oraz intencję odejścia z niej. Badanie przeprowadzono za pomocą kwestionariusza ankiety wśród 184 funkcjonariuszy Straży Granicznej. Zastosowano modelowanie równań strukturalnych metodą najmniejszych kwadratów cząstkowych (PLS-SEM), co umożliwiło jednoczesną analizę wielu zależności. Opracowany model charakteryzuje się dobrym dopasowaniem i wysoką mocą wyjaśniającą – zmienne ujęte w modelu tłumaczą ponad 50% wariancji intencji odejścia ze służby. Stwierdzono, że satysfakcja ze służby, zaangażowanie organizacyjne i wytrwałość istotnie zwiększają intencję pozostania w formacji, co warto uwzględniać w rozwiązaniach przeciwdziałających odchodzeniu funkcjonariuszy ze służby.

PDF

Czytaj więcej

Morskie farmy wiatrowe jako infrastruktura krytyczna w dobie zagrożeń hybrydowych – nowy wymiar bezpieczeństwa energetycznego Polski

Klaudia Maciata

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 111-131

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.005.23367

Morskie farmy wiatrowe (offshore wind farms, OWFs) stają się kluczowym elementem bezpieczeństwa energetycznego Polski. Z uwagi na lokalizację i charakter są one podatne na zagrożenia hybrydowe. Autorka artykułu omówiła OWFs jako nowy komponent infrastruktury krytycznej w kontekście incydentów na Morzu Bałtyckim od 2022 r. oraz przeanalizowała stopień odporności OWFs w aspekcie zagrożeń hybrydowych. Opisała luki prawne i organizacyjne w polskim systemie ochrony infrastruktury, wskazała dobre praktyki stosowane na świecie oraz rekomendacje dla administracji i operatorów w Polsce. Zwróciła uwagę na potrzebę testowania odporności OWFs z wykorzystaniem symulacji digital twin i ćwiczeń red teaming. Postulatem autorki jest złożone podejście do bezpieczeństwa OWFs – integrujące działania legislacyjne, technologiczne i organizacyjne. Artykuł stanowi wkład w dyskurs na temat redefinicji bezpieczeństwa energetycznego Polski w dobie rywalizacji poniżej progu wojny.

PDF

Czytaj więcej

Rozwój zagrożeń w cyberprzestrzeni związany z wykorzystaniem AI

Jakub Gajecki

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 133-145

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.006.23368

Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji (artificial intelligence, AI) powoduje, że rośnie także jej rola w cyberprzestrzeni, zarówno w kontekście zagrożeń, jak i obrony przed nimi. Wspiera ona automatyzację wykrywania anomalii, analizę danych i reakcję na incydenty, co zwiększa efektywność ochrony. Z kolei cyberprzestępcy wykorzystują rozwiązania oparte na AI do tworzenia inteligentnych narzędzi ataków, takich jak zaawansowane phishingi, deepfaki i trudne do wykrycia malware’y. Autor analizuje rolę AI w generowaniu zagrożeń w cyberprzestrzeni i w tym kontekście ocenia strategie obronne. Wskazuje potrzebę międzynarodowej współpracy i regulacji prawnych w zakresie wykorzystania AI w cyberbezpieczeństwie.

PDF

Czytaj więcej

Ataki hybrydowe przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej prowadzone i koordynowane przez Federację Rosyjską i ich związek z wojną w Ukrainie

Agata Rytel

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 147-171

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.007.23369

Celem artykułu jest opis ataków i działań hybrydowych ze strony Federacji Rosyjskiej wymierzonych w Rzeczpospolitą Polską, które zostały przeprowadzone od czerwca 2021 r. do końca 2024 r. Przedstawiono je z rozróżnieniem na ataki godzące w nienaruszalność polskiej granicy z Białorusią, ataki prowadzone w polskiej cyberprzestrzeni oraz ataki dezinformacyjne w polskiej przestrzeni informacyjnej. Teza przyjęta w artykule zakłada, że działania te miały bezpośredni związek z wojną w Ukrainie i były intencjonalną ingerencją Rosji i Białorusi. Przeanalizowano literaturę przedmiotu dotyczącą teorii wojny hybrydowej oraz aktywności Federacji Rosyjskiej i Białorusi postrzeganych jako elementy wojny hybrydowej. Ponadto przeanalizowano informacje na temat wrogich działań przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej, udostępnione przez polskie instytucje państwowe i zespoły powołane do reagowania na incydenty komputerowe.

PDF

Czytaj więcej

Wsparcie dla polskich służb mundurowych chroniących granicę polsko-białoruską jako odpowiedź na reperkusje operacji „Śluza” z 2021 roku

Norbert Łucarz

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 173-194

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.008.23370

Celem artykułu jest opisanie wsparcia dla polskich służb mundurowych chroniących granicę polsko-białoruską, które w wyniku operacji „Śluza” z 2021 r. stały się obiektem dyskredytacji, a także celem agresji fizycznej i psychicznej. W artykule omówiono proceder instrumentalizacji migrantów w polityce Białorusi i Rosji, następnie przedstawiono wybrane służby mundurowe zaangażowane w ochronę granicy polsko-białoruskiej. Ukazano również formy agresji wobec polskich służb mundurowych w czasie operacji „Śluza” oraz omówiono ogólnopolską akcję społeczną „Murem za polskim mundurem”.

PDF

Czytaj więcej

Artykuły recenzyjne / recenzje

Szpiegostwo. Studium kryminologiczne, Piotr Chlebowicz

Tomasz Safjański

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 197-201

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.009.23371

PDF

Czytaj więcej

Prace konkursowe

Łączność w ramach administracji państwowej jako fundament odporności państwa na przykładzie Polski

David Cybulski

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 205-223

https://doi.org/10.4467/20801335PBW.26.010.23372

Celem artykułu jest przedstawienie roli oraz stanu łączności między organami współczesnej administracji Rzeczypospolitej Polskiej. Zostały omówione aspekty prawne, organizacyjne i techniczne problematyki łączności w ramach tej administracji. Wskazano poważne braki w funkcjonowaniu dotychczasowych systemów łączności w cywilnych strukturach państwa, co może przekładać się na zdolności Polski do sprawnego reagowania na zagrożenia bezpieczeństwa narodowego. Podstawowym problemem jest brak ujednoliconego podejścia państwa do funkcjonowania komunikacji między jednostkami administracji publicznej, w szczególności organami bezpieczeństwa, służbami ratunkowymi. Konieczne jest tym samym pilne dokonanie modernizacji podsystemu łączności państwowej do celów zarządzania kryzysowego w kontekście współczesnych wyzwań.

PDF

Czytaj więcej

Foreword by Editor-in-Chief

Daria Olender

Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Numer 34 (18), 2026, s. 231-234

PDF

Czytaj więcej