Wpływ ratownictwa medycznego i podmiotów współpracujących na bezpieczeństwo publiczne na przykładzie ratownictwa chemicznego
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 21.11.2025
Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2025, Numer 33 (17), s. 61-83
https://doi.org/10.4467/20801335PBW.25.021.22638Autorzy
Wpływ ratownictwa medycznego i podmiotów współpracujących na bezpieczeństwo publiczne na przykładzie ratownictwa chemicznego
Zdarzenia o charakterze kryzysowym przyczyniają się do wzrostu poczucia zagrożenia, a państwo w celu przywrócenia zachwianej równowagi tworzy systemy ochronne. Jednym z nich jest system ochrony zdrowia. Prawo obowiązujące w Polsce nakłada na państwo obowiązek zapewnienia obywatelom dostępu do świadczeń medycznych również w sytuacjach kryzysowych. Cel ten powinien być realizowany we współpracy jednostek medycznych oraz służb porządkowych, jednostek administracyjnych i technicznych. Jest to szczególnie istotne w przypadku zagrożeń związanych z uwolnieniem substancji niebezpiecznej, gdy jest konieczne użycie specjalistycznych sił i środków z zakresu ratownictwa chemicznego i powiązanego z nim ratownictwa ekologicznego. Celem artykułu jest charakterystyka organizacji oraz funkcjonowania podmiotów ratowniczych w sytuacjach zaistnienia zagrożenia chemicznego oraz wskazanie luk w tym zakresie. Artykuł powstał na podstawie wyników badań autora oraz analizy literatury, w tym procedur wypracowanych przez wybrane systemy ratownicze funkcjonujące w Polsce.
Administracja bezpieczeństwa chemicznego. Analiza zagrożeń, ratownictwo chemiczne, ekologiczne i medyczne, J. Konieczny (red.), Inowrocław–Poznań–Warszawa 2008.
Biniak-Pieróg M., Zamiar Z., Organizacja systemów ratownictwa, Wrocław 2013.
Cenkała A., Targowski M., Kubacka M., Kurek M., Pomorski P., Realizacja zadań z zakresu ratownictwa chemicznego przez jednostki PSP, w: Administracja bezpieczeństwa chemicznego. Analiza zagrożeń, ratownictwo chemiczne, ekologiczne i medyczne, J. Konieczny (red.), Inowrocław–Poznań–Warszawa 2008, s. 276–286.
Durys P., Broń chemiczna: działania na rzecz zakazu i eliminacji, Warszawa 2009.
Gromek P., W sieci ratownictwa, Warszawa 2018.
Jałoszyński S.K., Ratownictwo chemiczne, t. 3, Gdańsk 1990.
Konieczny J., Ranecki J., Ratownictwo chemiczno-medyczne, Poznań–Warszawa 2007.
Kowalczyk M., Rump S., Kołaciński Z., Medycyna katastrof chemicznych, Warszawa 2004.
Medyczne czynności ratunkowe w zatruciach i skażeniach chemicznych, J. Pacz, J. Konieczny (red.), Inowrocław–Poznań–Kraków 2008.
Michailiuk B., Ochrona ludności. Wybrane problemy, Warszawa 2017.
Michailiuk B., Wątor W., Ratownictwo chemiczne. Poradnik. Materiał szkoleniowy dla podmiotów zarządzania kryzysowego oraz służb ratowniczych, Warszawa 2009.
Solarz J., Prognozowanie skażeń chemicznych, Warszawa 2007.
Stadniczuk M., Koksanowicz L., Przygotowanie ratowników do działań w zakresie ratownictwa chemicznego i ekologicznego, Kraków 2000.
Trzos A., Triage w zdarzeniach chemicznych, w: Administracja bezpieczeństwa chemicznego. Analiza zagrożeń, ratownictwo chemiczne, ekologiczne i medyczne, J. Konieczny (red.), Inowrocław–Poznań–Warszawa 2008, s. 287–303.
Trzos A., Łyziński K., Potencjał reagowania ratownictwa medycznego na zagrożenia CBRNE w kontekście współpracy wojskowo-cywilnej, „Safety & Fire Technology” 2024, t. 64, nr 2, s. 158–174. https://doi.org/10.12845/sft.64.2.2024.10.
Wojnarowski A., Obolewicz-Pietrusiak A., Podstawy ratownictwa chemicznego, Warszawa 2001.
Zasady organizacji ratownictwa medycznego w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym, Warszawa 2021.
Centra Powiadamiania Ratunkowego, https://www.gov.pl/web/mswia/centra-powiadamiania-ratunkowego [dostęp: 11 V 2025].
Historia ratownictwa chemicznego w Polsce, kierunekchemia.pl, 29 IX 2020 r., https://www.kierunekchemia.pl/artykul,79381,historia-ratownictwa-chemicznego-w-polsce.html [dostęp: 31 X 2025].
Jak funkcjonuje system powiadamiania ratunkowego?, 9 V 2014 r., http://web.archive.org/web/20150512074034/https://mac.gov.pl/aktualnosci/jak-funkcjonuje-system-powiadamiania-ratunkowego [dostęp: 20 VI 2025].
Leksykon NIZP-PZH, http://leksykon.pzh.gov.pl/index.php/Toksyczno%C5%9B%C4%87 [dostęp: 10 V 2025].
Przemysł chemiczny w Polsce, Polska Izba Przemysłu Chemicznego, https://pipc.org.pl/o-nas/przemysl-chemiczny-w-polsce/ [dostęp: 11 V 2025].
Ratownictwo chemiczne i ekologiczne, https://www.gov.pl/web/kgpsp/ratownictwo-chemiczne-i-ekologiczne [dostęp: 11 V 2025].
Ratownictwo medyczne, https://www.gov.pl/attachment/e302a6de-fc4c-4757-9324-2c559e 1e1456 [dostęp: 11 V 2025].
System Pomocy w Transporcie Materiałów Niebezpiecznych SPOT, http://systemspot.pl/about/ [dostęp: 11 VI 2025].
Zakłady stwarzające ryzyko wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, https://www.gov.pl/web/gios/di-zaklady-stwarzajace-zagrozenie-wystapienia-powaznej-awarii-przemyslowej [dostęp: 11 V 2025].
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/18/UE z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi, zmieniająca, a następnie uchylająca dyrektywę Rady 96/82/WE (Dz. Urz. UE L 197/1 z 24 VII 2012 r.).
Dyrektywa 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (Dz. Urz. UE L 108/51 z 24 IV 2002 r., ze zm.).
Ustawa z dnia 12 lipca 2024 r. – Prawo komunikacji elektronicznej (DzU z 2024 r. poz. 1221, ze zm.).
Ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, ustawy o działalności leczniczej oraz ustawy o zmianie ustawy o działalności leczniczej oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2015 r. poz. 1887).
Ustawa z dnia 22 listopada 2013 r. o systemie powiadamiania ratunkowego (t.j. DzU z 2025 r. poz. 1354).
Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (t.j. DzU z 2024 r. poz. 643).
Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (t.j. DzU z 2024 r. poz. 814, ze zm.).
Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (t.j. DzU z 2025 r. poz. 91, ze zm.).
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (DzU z 2004 r. nr 171 poz. 1800, ze zm.).
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (DzU z 2021 r. poz. 1737).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 czerwca 2019 r. w sprawie szpitalnego oddziału ratunkowego (t.j. DzU z 2024 r. poz. 336).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 marca 2007 r. w sprawie kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy (t.j. DzU z 2021 r. poz. 411).
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 grudnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego (DzU z 1999 r. nr 111 poz. 1311).
Uchwała Rady Ministrów 60/70 z dnia 6 maja 1970 r. w sprawie zwalczania skutków wypadków w przewozie substancji toksycznych w komunikacji lądowej.
Uchwała Rady Ministrów 82/68 z dnia 15 marca 1968 r. w sprawie dalszej poprawy warunków bezpieczeństwa i higieny pracy, zobowiązująca do zorganizowania awaryjnych służb ratownictwa chemicznego w zakładach o szczególnym stopniu zagrożenia.
Strategia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2014.
Strategia bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2007.
Informacje: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2025, Numer 33 (17), s. 61-83
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 21.11.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC-BY-NC-SA 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 284
Liczba pobrań: 379