Ruchy antypaństwowe w Polsce i ich wpływ na sektor publiczny oraz bankowy
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 14.08.2025
Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2025, Numer 32 (17), s. 119-152
https://doi.org/10.4467/20801335PBW.25.006.22172Autorzy
Ruchy antypaństwowe w Polsce i ich wpływ na sektor publiczny oraz bankowy
Celem artykułu jest przedstawienie współczesnych ruchów antypaństwowych w Polsce, które inspirują się amerykańskim ruchem sovereign citizen. Autor omawia ich ideologię, metody działania, skalę popularności w internecie oraz zagrożenia, jakie mogą stwarzać dla porządku prawnego i społecznego w Polsce. W pracy autor wykorzystał metodę przeglądu literatury naukowej, a także analizę propagandowych i pseudoprawnych materiałów publikowanych przez polskie ugrupowania antypaństwowe. Wykazał, że polskie ruchy sovereign citizen, takie jak Zawodowy Polak czy Ruch II RP, adaptują amerykańskie metody do warunków krajowych. Autor przedstawił propozycje działań prewencyjnych, które mogłyby ograniczyć wpływ tych ruchów na polskie społeczeństwo i zapewnić lepszą ochronę struktur państwowych, w tym sektora bankowego. Zaproponował również wdrożenie działań edukacyjnych i legislacyjnych oraz monitorowanie działalności tych grup.
Challacombe D.J, Lucas P.A., Postdicting violence with sovereign citizen actors: An exploratory test of the TRAP-18, „Journal of Threat Assessment and Management” 2019, t. 6, nr 1, s. 51–59. https://doi.org/10.1037/tam0000105.
Łódzki B., Fake news – dezinformacja w mediach internetowych i formy jej zwalczania w przestrzeni międzynarodowej, „Polityka i Społeczeństwo” 2017, t. 15, nr 4, s. 19–30. https://doi.org/10.15584/polispol.2017.4.2.
Marszałek P., Rynek czy państwo w bankowości – bankowość centralna versus bankowość wolna, „Ryzyko i Zrównoważony Rozwój” 2011, nr 70, s. 125–136.
Matheson C.L., Psychotic Discourse: The Rhetoric of the Sovereign Citizen Movement, „Rhetoric Society Quarterly” 2018, t. 2, nr 48, s. 187–206.
Morozov A., Bruinsma R., Rudnick J., Assembly of viruses and the pseudo law of mass action, „Biophysical Journal” 2009, t. 96, nr 3, s. 419a–420a.
Mullan P.C., The Liberty Dollar and Bernard von NotHaus, w: A History of Digital Currency in the United States. New Technology in an Unregulated Market, New York 2016, s. 87–109. http://dx.doi.org/10.1057/978-1-137-56870-0_3.
Piękoś K., Ataki cybernetyczne na systemy bankowe oraz infrastrukturę krytyczną – analiza wybranych przypadków, „Krakowskie Studia Małopolskie” 2017, nr 22, s. 106–113.
Sarteschi Ch.M., Sovereign Citizens and QAnon: The Increasing Overlaps with a Focus on Child Protective Service (CPS) Cases, „International Journal of Coercion, Abuse & Manipulation” 2023, t. 6. https://doi.org/10.54208/1000/0006/006.
White L.H., The Troubling Suppression of Competition from Alternative Monies: The Cases of the Liberty Dollar and E-gold, „The Cato Journal” 2014, t. 34, nr 2, s. 281–301. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2406983.
Akt oskarżenia z dnia 4 XI 2024 r., Zawodowy Polak, https://www.zawodowy-polak.pl/KC-Akt_Oskarzenia-NFPR-4.11.2024.pdf [dostęp: 14 VII 2025].
A Quick Guide to Sovereign Citizens, UNC School of Government, November 2013, https://www.sog.unc.edu/sites/www.sog.unc.edu/files/Sov%20citizens%20quick%20guide%20Nov%2013.pdf [dostęp: 1 I 2025].
Berkowska T., Akt oskarżenia, Zawodowy Polak, https://www.zawodowy-polak.pl/TB_NFKS-MK-Akt_Oskarzenia-27.11.2024.pdf [dostęp: 1 I 2025].
Bielecki J., Amerykanie mają dość ubezpieczycieli, Rzeczpospolita, 11 XII 2024 r., https://www.rp.pl/przestepczosc/art41568761-amerykanie-maja-dosc-ubezpieczycieli [dostęp: 1 VII 2025].
Bosa A., Decyzja Zwierzchnika Władzy w Rzeczypospolitej Polskiej od której nie przysługuje zażalenie, Zawodowy Polak, 13 VIII 2023 r., https://www.zawodowy-polak.pl/AB-NFUFG_13.08.2023.pdf [dostęp: 1 I 2025].
Bryda D., Deklaracja Samostanowienia i Odpowiedzialności, Zawodowy Polak, 12 I 2024 r., https://www.zawodowy-polak.pl/DB-Deklaracja_12.01.2024r.pdf [dostęp: 25 X 2024].
Cichocki T., Dekret Zwierzchnika Władzy w Rzeczypospolitej Polskiej 1-2018, Piaseczno, 25 X 2018 r., https://www.tcichocki.pl/Dekret%20Zwierzchnika%20W%C5%82adzy%20w%20RP%201-2018%202018.10.25.pdf [dostęp: 25 X 2024].
Cichocki T., Polki i Polacy – już czas wypowiedzieć posłuszeństwo nielegalnej władzy działającej na naszą szkodę!!! List otwarty, https://www.tcichocki.pl/20150402_Wypowiedzenie_posluszenstwa_organom_panstwa.pdf [dostęp: 2 IV 2025].
Crowell M., A Quick Guide to Sovereign Citizens, „Administration of Justice Bulletin” 2015, nr 4, https://www.sog.unc.edu/sites/default/files/reports/aojb1504.pdf [dostęp: 1 VII 2025].
Deklaracja Samostanowienia i Odpowiedzialności, Zawodowy Polak, https://www.zawodowy-polak.pl/index.php?title=Deklaracja_Samostanowienia_i_Odpowiedzialno%C5%9Bci [dostęp: 15 XII 2024].
Eichner J., „Reichsdeutsche” fordern bayerische Justiz heraus. Hier ist „deutsches Reichsgebiet”!, Bayerischer Rundfunk, 23 IV 2016 r., https://www.br.de/nachricht/reichsbuerger-bayern-gerichtsvollzieher-100.html [dostęp: 25 X 2024].
FBI, Domestic terrorism. The Sovereign Citizen Movement, 13 IV 2010 r., https://archives.fbi.gov/archives/news/stories/2010/april/sovereigncitizens_041310/domestic-terrorism-the-sovereign-citizen-movement [dostęp: 15 XII 2024].
FBI’s Counterterrorism Analysis Section, Sovereign Citizens. A Growing Domestic Threat to Law Enforcement, FBI Law Enforcement Bulletin, 1 IX 2011 r., https://leb.fbi.gov/articles/featured-articles/sovereign-citizens-a-growing-domestic-threat-to-law-enforcement [dostęp: 1 I 2025].
Ferfecki W., Jan Zbigniew Potocki kontra współpracownicy. Bunt przeciw samozwańczemu prezydentowi, Rzeczpospolita, 17 V 2024 r., https://www.rp.pl/polityka/art40374471-jan-zbigniew-potocki-kontra-wspolpracownicy-bunt-przeciw-samozwanczemu-prezydentowi [dostęp: 25 X 2024].
Garland T., 24 III 2020 r. PKW TERESA GARLAND zgłoszenie kandydatury po raz trzeci, Teresa Garland, https://teresagarlandprezydent.wordpress.com/2020/03/24/24-iii-2020r-pkw-teresa-garland-zgloszenie-kandydatury-po-raz-trzeci/ [dostęp: 1 I 2025].
Garland T., Sprzeciw i apelacja na wyrok z dnia 12 X 2023r. o sygn. akt IIK 451/21 w Sądzie Rejonowym w Wieliczce, Tymczasowa Rada Stanu, https://tymczasowaradastanu.wordpress.com/2023/11/24/teresa-garland-sprzeciw-i-apelacja-na-wyrok-z-dnia-12-x-2023r-o-sygn-akt-iik-451-21-w-sadzie-rejonowym-w-wieliczce/ [dostęp: 1 I 2025].
Gębuś R., Samozwańczy Rząd Tymczasowej Rady Stanu apeluje o poparcie do lęborskiej rady. Burmistrz powiadamia prokuraturę, Lębork Nasze Miasto, 19 IV 2021 r., https://lebork.naszemiasto.pl/samozwanczy-rzad-tymczasowej-rady-stanu-apeluje-o-poparcie/ar/c15-8238215 [dostęp: 1 I 2025].
Interpelacja nr 5712 w sprawie zarejestrowania firmy POLAND REPUBLIC OF w rejestrze Amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych, Sejm RP, https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/interpelacja.xsp?typ=INT&nr=5712 [dostęp: 1 VII 2025].
IRS Criminal Investigation, Sovereign citizen sentenced to 9 years in prison for $3.4 million tax fraud scheme, filing a false lien, and absconding while on bond, Press Release, 22 V 2024 r., https://www.irs.gov/compliance/criminal-investigation/sovereign-citizen-sentenced-to-9-years-in-prison-for-3-point-4-million-tax-fraud-scheme-filing-a-false-lien-and-absconding-while-on-bond [dostęp: 1 VII 2025].
Jamróz L., Prawo do sądu a zjawisko pieniactwa sądowego, w: Dookoła Wojtek… Księga pamiątkowa poświęcona Doktorowi Arturowi Wojciechowi Preisnerowi, R. Balicki, M. Jabłoński (red.), Wrocław 2018, s. 495–504, https://repozytorium.uni.wroc.pl/dlibra/publication/95758/edition/89860/prawo-do-sadu-a-zjawisko-pieniactwa-sadowego-jamroz-lech [dostęp: 18 X 2024].
Jesionowska K., Dowód osobisty suwerena II Rzeczypospolitej Polskiej, Straż Graniczna, 3 XII 2021 r., https://www.slaski.strazgraniczna.pl/sm/aktualnosci/43765,Dowod-osobisty-suwerena-II-Rzeczypospolitej-Polskiej.html [dostęp: 25 X 2024].
Kalinowski IV C., A Legal Response to the Sovereign Citizen Movement, „Montana Law Review” 2019, t. 80, nr 2, s. 153–210, https://scholarworks.umt.edu/mlr/vol80/iss2/2/ [dostęp: 25 X 2024].
Kelley B.J., Interview with a sovereign: Judge Anna’s World, Southern Poverty Law Center, 15 XII 2017 r., https://www.splcenter.org/hatewatch/2017/12/15/interview-sovereign-judge-anna%E2%80%99s-world [dostęp: 1 I 2025].
Kent S.A., Freemen, Sovereign Citizens, and the Challenge to Public Order in British Heritage Countries, „International Journal of Cultic Studies” 2015, nr 6, https://skent.ualberta.ca/wp-content/uploads/2015/06/Freemen-Internl-J-of-Cultic-Studies.pdf, s. 1–15 [dostęp: 25 X 2024].
Kiedy powinieneś zastrzelić agenta?, kanał YouTube Moron3k, https://youtu.be/AJ2HJWhmrdE?si=kbENyPyZmWGeG2_C [dostęp: 14 VII 2025].
IV Konwencja Genewska, Zawodowy Polak, https://zawodowy-polak.pl/index.php?title=IV_Konwencja_Genewska [dostęp: 1 I 2025].
Koppelman Ch., Construction as Resistance. Constructing a desired and envisioned future to perceived oppression for the sovereign citizen milieu in the Netherlands, Utrecht University 2024, https://studenttheses.uu.nl/bitstream/handle/20.500.12932/47667/h.c.koppelman_6919642_thesis_CSHR.pdf?sequence=1&isAllowed=y [dostęp: 1 VII 2025].
Koźlik B., Doręczenie odpisu postanowienia zwierzchnika władzy w Rzeczypospolitej Polskiej, Zawodowy Polak, 27 VI 2022 r., https://zawodowy-polak.pl/BK-ost_postanowienie_bank_27.06.2022.pdf [dostęp: 1 I 2025].
Król P., Analiza zamachów na osoby publiczne — skuteczność działań prewencyjnych służb bezpieczeństwa i konsekwencje polityczno-społeczne, „Kwartalnik Kadry Kierowniczej Policji” 2024, nr 3, https://kwartalnik.akademiapolicji.edu.pl/images/stories/2024/3/krl.pdf [dostęp: 1 VII 2025].
Majchrowski J., Kwestia sukcesji prezydenckiej na obczyźnie, w: Myśl polityczna: od historii do współczesności, B. Stoczewska, M. Jaskólski (red.), Kraków 2000, s. 253–260, https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/2cc6a415-0de3-4172-bbd2-2cd16fce2235/content [dostęp: 1 I 2025].
Mendyk B., Jak reagować na petycje pełne teorii spiskowych?, Pismo Samorządu Terytorialnego „Wspólnota”, 3 IV 2024 r., https://wspolnota.org.pl/newsletter/jak-reagowac-na-petycje-pelne-teorii-spiskowych [dostęp: 1 I 2025].
Meyer C., 5 Common Crimes Committed by Sovereign Citizens, Police1, 6 IX 2024 r., https://www.police1.com/community/articles/5-common-crimes-committed-by-sovereign-citizens-1KKxo42li5FVeANM/ [dostęp: 1 I 2025].
Murder of Dallas Police Officer Marks Latest in String of Violent Sovereign Citizen Encounters with Law Enforcement, Anti-Defamation League, 9 XII 2024 r., https://www.adl.org/resources/article/murder-dallas-police-officer-marks-latest-string-violent-sovereign-citizen [dostęp: 1 I 2025].
Najemnicy NFUMiG Konstancin Jeziorna, kanał YouTube Zawodowy Polak, 2 VII 2024 r., https://www.youtube.com/watch?v=jeH8LX0eYfY [dostęp: 1 VII 2025].
Najwyższy Trybunał Narodowy. Akt ustanowienia, Demokracja i Sprawiedliwość, https://demokracjaisprawiedliwosc.pl/najwyzszy-trybunal-narodowy/ [dostęp: 21 VII 2025].
Nie można nagrywać najemników i lokalu wyborczego w Kisielsku?, kanał YouTube Zawodowy Polak, 9 VI 2024 r., https://www.youtube.com/watch?v=8nAon2vpOTQ [dostęp: 15 XII 2024].
„Nielegalne” zatrzymanie przez Policję i ZAWODOWY POLAK | Bagieta rozkłada interwencje #3, kanał YouTube Sierżant Bagieta, 26 II 2020 r., https://www.youtube.com/watch?v=EgQWjQEDq_A [dostęp: 1 I 2025].
Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych, Teresa Garland będąca prorosyjską patocelebrytką w końcu zatrzymana przez policję, Facebook, 28 IX 2022 r., https://www.facebook.com/osrodek.monitorowania/posts/teresa-garland-będąca-prorosyjską-patocelebrytką-w-końcu-zatrzymana-przez-policj/1917138658461258/ [dostęp: 1 I 2025].
Pismo z dnia 28 V 2024 r. dotyczące bezczelnego łamania konstytucyjnych praw, godności, wolności człowieka i obywatela (…) Syg. Akt I Co 3161/2, Zawodowy Polak, https://www.zawodowy-polak.pl/TB-NFSR-W-wa_Wola_28.05.2024.pdf [dostęp: 14 VII 2025].
Pismo z dnia 7 III 2024 r. dotyczące braku uprawnień do pełnienia funkcji sędziego, dyrektora i prezesa – dyskryminacji, Zawodowy Polak, https://www.zawodowy-polak.pl/KC-NFSR-Grojec_7.03.2024.pdf [dostęp: 14 VII 2025].
Pismo z dnia 8 V 2024 r. dotyczące bezczelnego łamania konstytucyjnych praw, godności, wolności człowieka i obywatela (…) Syg. Akt: 4161-0.Ds 783.24, Zawodowy Polak, https://www.zawodowy-polak.pl/KC-NFPR-Lukow_8.05.2024.pdf [dostęp: 14 VII 2024].
Powers A., How Sovereign Citizens Helped Swindle $1 Billion From the Government They Disavow, The New York Times, 29 III 2019 r., https://www.nytimes.com/2019/03/29/business/sovereign-citizens-financial-crime.html [dostęp: 25 X 2024].
Powołanie Rządu Wolnej Polski, kanał YouTube Trybunał Narodowy, https://www.youtube.com/watch?v=1HyXzBXXfOs&t=1s [dostęp: 1 VII 2025].
Powołano Rząd Wolnej Polski, Demokracja i Sprawiedliwość, https://demokracjaisprawiedliwosc.pl/powolano-rzad-wolnej-polski/ [dostęp: 1 VII 2025].
Prawo wyborcze, Zawodowy Polak, https://zawodowy-polak.pl/index.php?title=Prawo_wyborcze [dostęp: 1 I 2025].
Prezes NBP Glapiński, Teresa Garland i demokracja, kanał YouTube Fides Polska TV, 16 XI 2018 r., https://www.youtube.com/watch?v=j1Bd4ZToToE [dostęp: 1 I 2025].
Protokoły Mędrców Syjonu, Zawodowy Polak, https://zawodowy-polak.pl/index.php?title=Protoko%C5%82y_M%C4%99drc%C3%B3w_Syjonu [dostęp: 1 VII 2025].
Redemption Theory/Starwman Theory, Anti-Defamation League, https://extremismterms.adl.org/glossary/redemption-theorystrawman-theory [dostęp: 14 VII 2025].
Religia, Zawodowy Polak, https://zawodowy-polak.pl/index.php?title=Religia [dostęp: 9 VII 2025].
Report and Recommendation, Case No. 1:16-cv-614, https://www.govinfo.gov/content/pkg/USCOURTS-ohsd-1_16-cv-00614/pdf/USCOURTS-ohsd-1_16-cv-00614-0.pdf [dostęp: 1 I 2025].
Samozwańcza prezydent sypnęła petycjami, Super Tydzień Chełmski, 15 IV 2021 r., https://www.supertydzien.pl/artykul/10406,samozwancza-prezydent-sypnela-petycjami [dostęp: 1 I 2025].
Sidorowicz J., Broń od gminy dla każdego rdzennego mieszkańca Starego Sącza? Jest petycja w sprawie programu „Broń palna plus”, Kraków.Wyborcza.pl, 26 IX 2022 r., https://krakow.wyborcza.pl/krakow/7,44425,28955388,bron-od-gminy-dla-kazdego-rdzennego-mieszkanca-starego-sacza.html [dostęp: 1 I 2025].
Silver Certificates, NORFED Liberty Dollar, https://norfed.info/silver-certificates/ [dostęp: 1 I 2025].
Spungen D., How Financial Institutions Should Handle „Sovereign Citizens”, Amundsen Davis, 18 III 2024 r., https://www.amundsendavislaw.com/banking-brief-financial-services-insights/how-financial-institutions-should-handle-sovereign-citizens [dostęp: 1 I 2025].
Starzewski Ł., Polska zarejestrowana jako firma w USA? RPO prosi MSZ o zbadanie skargi obywatela, Rzecznik Praw Obywatelskich, 24 II 2020 r., https://www.rpo.gov.pl/pl/content/polska-zarejestrowana-jako-firma-w-usa-rpo-prosi-msz-o-zbadanie-skargi-obywatela [dostęp: 25 X 2024].
The Sovereign Citizen Movement: Common Documentary Identifiers & Examples, Anti-Defamation League, 5 XII 2016 r., https://www.adl.org/resources/reports/the-sovereign-citizen-movement-common-documentary-identifiers-examples [dostęp: 25 X 2024].
The Sovereigns: A Dictionary of the Peculiar, The Southern Poverty Law Center, 1 VIII 2010 r., https://www.splcenter.org/fighting-hate/intelligence-report/2010/sovereigns-dictionary-peculiar [dostęp: 14 VII 2024].
Top Russian central banker shot to death, NBC News, 14 IX 2006 r., https://www.nbcnews.com/id/wbna14826889 [dostęp: 1 VII 2025].
Uchwała Najwyższego Trybunału Narodowego o nieważności wyroków w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, trybunał-narodowy.pl, 13 XI 2024 r., https://www.trybunal-narodowy.pl/uchwala-najwyzszego-trybunalu-narodowego-o-niewaznosci-wyrokow-w-imieniu-rzeczypospolitej-polskiej/ [dostęp: 1 VII 2025].
Wyrok zaoczny w imieniu Zwierzchnika Władzy w Rzeczypospolitej Polskiej, Zawodowy Polak, 10 IX 2024 r., https://www.zawodowy-polak.pl/L.K_WKKom_10.09.2024.pdf [dostęp: 25 X 2024].
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (DzU z 1997 r. nr 78 poz. 483, ze zm.).
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – (Dz. Urz. UE L 119/1 z 4 V 2016 r.).
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (t.j. DzU z 2025 r. poz. 34, ze zm.).
Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o petycjach (t.j. DzU z 2018 r. poz. 870).
Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (t.j. DzU z 2025 r. poz. 555).
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (t.j. DzU z 2023 r. poz. 122).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. DzU z 2025 r. poz. 383).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. DzU z 2025 r. poz. 46, ze zm.).
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. DzU z 2025 r. poz. 636).
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. DzU z 2024 r. poz. 1465, ze zm.).
Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j. DzU z 2023 r. poz. 2119, ze zm.).
Informacje: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2025, Numer 32 (17), s. 119-152
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 14.08.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC-BY-NC-SA 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 1080
Liczba pobrań: 1093