Rosyjska „specjalna operacja wojskowa” jako nieudany coup de main. Perspektywa analizy wywiadowczej
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 14.08.2025
Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2025, Numer 32 (17), s. 53-84
https://doi.org/10.4467/20801335PBW.25.003.22169Autorzy
Rosyjska „specjalna operacja wojskowa” jako nieudany coup de main. Perspektywa analizy wywiadowczej
Autorzy dokonują analizy inwazji i działań wywiadowczych jako operacji typu coup de main, rozumianych nie jako ścisłe uskutecznianie sztuki wojennej, lecz jako zamach stanu (fr. coup d’état) realizowany siłami zewnętrznymi na terytorium atakowanego państwa. Coup de main jako skuteczny atak z zaskoczenia wymaga zastosowania infiltracji kontrwywiadu ofensywnego i pacyfikacji oponenta siłami typu policyjnego. W artykule mechanizmy te są analizowane na przykładzie aneksji Krymu dokonanej przez Federację Rosyjską w 2014 r. oraz rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r., którą autorzy przyrównują do inwazji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w 1968 r. Zrozumienie takiego modelu agresji wymaga prezentacji instrumentów analizy funkcjonowania państwa autorytarnego.
Allison G., Zelikow P., Essence of Decision. Explaining the Cuban Missile Crisis, Addison-Wesley Educational Publishers Inc., 1999.
Bassford Ch., Na palcach wokół trójcy Clausewitza, „Kwartalnik Bellona” 2017, t. 688, nr 1, s. 73–100.
Clausewitz C. von, O wojnie, Lublin 1995.
Cooper T., Fontanellaz A., Crowther E., Sipos M., War in Ukraine. Volume 2: Russian Invasion, February 2022, Warwick 2023.
Depczyński M., Elak L., Rosyjska sztuka operacyjna w zarysie, Warszawa 2020.
Figura H.Z., Ludowe Wojsko Polskie czy Wojsko Polskie?, „Kwartalnik Bellona” 2015, t. 681, nr 2, s. 215–218.
Galeotti M., Putin takes Crimea 2014. Grey-zone warfare opens the Russia-Ukraine conflict, [bmw] 2023.
Galeotti M., Putin’s wars. From Chechnya to Ukraine, Oxford 2022.
Gustafson K., Lomas D., Wagner S., Shaaban Abdalla N., Davies P.H.J., Intelligence warning in the Ukraine war, Autumn 2021 – Summer 2022, „Intelligence and National Security” 2024, t. 39, nr 3, s. 400–419. https://doi.org/10.1080/02684527.2024.2322214.
Hermann H., Operacyjny wymiar walki zbrojnej, Toruń 2004.
Hughes A., Plan Z. Reassessing Security-Based Accounts of Russia’s Invasion of Ukraine, „Journal of Advanced Military Studies” 2023, t. 14, nr 2, s. 174–208. https://doi.org/10.21140/mcuj.20231402009.
Jagodziński B., Działania i rozwój jednostek specjalnych, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2020, t. 12, nr 22, s. 167–184.
Jurasz W., Grala H., Wataha Putina, Warszawa 2023.
Kozłowski J., Metody, techniki i narzędzia analityczne, cz. III, Warszawa 2024.
Kozłowski J., Praktyczny wymiar zagadnień związanych z oceną pewności źródeł oraz wiarygodności danych i informacji, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2023, nr 29, s. 95–130. https://doi.org/10.4467/20801335PBW.23.021.18763.
Kułaga Ł., Używanie dronów w celu zwalczania międzynarodowego terroryzmu w świetle „ius in bello”, „Zeszyty Prawnicze” 2017, t. 17, nr 1, s. 107–134. https://doi.org/10.21697/zp.2017.17.1.05.
Lawrence C.A., The Battle for Kyiv. The fight for Ukraine’s capital, [bmw] 2023.
Liflyandchick A., Jones D., Fabian S., The Fall from Grace of Russian SOF: The Danger of Forgetting Lessons Learned, Irregular Warfare Center: Insights, t. 1, nr 8, September 2023.
Luttwak E.N., Zamach stanu. Podręcznik, Warszawa 2017.
Minkina M., FSB. Gwardia Kremla, Warszawa 2016.
Minkina M., Rosyjskie instrumentarium wpływu, nękania i prowokacji, Siedlce 2023.
Pherson R.H., Heuer R.J., Structured Analytic Techniques for Intelligence Analysis, [bmw] 2020.
Spaniel W., How Ukraine Survived: Inside the Strategy to Stop Russia’s Invasion, e-book. Spaniel W., What Caused the Russia-Ukraine War (And How Will It End?), e-book.
Štefanský M., „Operation Danube”, w: Operation Danube Reconsidered. The International Aspects of the Czechoslovak 1968 Crisis, J. Drabik (red.), Stuttgart 2021.
The Characteristics of Total Institutions, w: A Sociological Reader on Complex Organizations, A. Etzioni (red. nauk.), New York 1961.
Харук А., Жирохов М., Бойова хроніка 2022 року, Київ 2024 (Charuk A., Żyrochow M., Bojowa chronika 2022 roku, Kyjiw 2024).
Триандафиллов В., Характер операций совеременных армий, Москва 1929 (Triandafiłłow W., Charaktier opieracyj sowriemiennych armij, Moskwa 1929).
Устинович И.В., Научно-промышленный комплекс как одна из форм взаимодействия организаций, „Труды БГТУ” 2023 (Ustinowicz I.W., Nauczno-promyszlennyj kompleks kak odna iz form wzaimodiejstwija organizacyj, „Trudy BGTU” 2023), t. 5, nr 2, s. 72–77.
Жирохов М., Невідбутий бліцкриг: оборона аеродромів Гостомелю та Василькова, лютий 2022 року, Чернігів 2022 (Żyrochow M., Newidbutyj blickryh: oborona aerodromiw Hostomela ta Wasylkowa, lutyj 2022 roku, Czernihiw 2022).
Жирохов М., Війна танків. Україна, лютий-серпень 2022, Чернігів 2023 (Żyrochow M., Wijna tankiw. Ukrajina, lutyj-serpeń 2022, Czernihiw 2023).
Czy Jurij Andropow był twórcą pierestrojki? – cykl Oblicza historii, YouTube, 14 V 2024 r., https://www.youtube.com/watch?v=vbbcuNYaxkU [dostęp: 30 VI 2024].
Debata „Co dalej z Rosją?” - Hieronim Grala, Witold Jurasz, Janusz Onyszkiewicz, J. M. Nowakowski, YouTube, 4 XII 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=Gk45gw7ECHY [dostęp: 30 VI 2024].
Destination Disaster: Russia’s Failure At Hostomel Airport, Oryx, 13 IV 2022 r., https://www.oryxspioenkop.com/2022/04/destination-disaster-russias-failure-at.html [dostęp: 29 IX 2024].
Dylematy rosyjskiej propagandy. „Specjalna operacja wojskowa straciłaby sens”, Onet, 27 XII 2022 r., https://wiadomosci.onet.pl/swiat/dylematy-rosyjskiej-propagandy-specjalna-operacja-wojskowa-stracilaby-sens/2f1tlb0 [dostęp: 21 IX 2024].
Elity Zachodu tęsknią za przewidywalną Rosją | Prof. Hieronim Grala, YouTube, 10 VI 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=KaU41GKpNmY [dostęp: 30 VI 2024].
Forrest B., Russian Spy or Ukrainian Hero? The Strange Death of Denys Kiryeyev, The Wall Street Journal, 18 I 2023 r., https://www.wsj.com/articles/russian-spy-or-ukrainian-hero-the-strange-death-of-denys-kiryeyev-11674059395 [dostęp: 29 IX 2024].
Galeev K. (@kamilkazani), wpis na portalu X, 28 II 2022 r., https://x.com/kamilkazani/status/1498377757536968711?lang=en [dostęp: 30 IX 2024].
Galeotti M., The Personal Politics of Putin’s Security Council Meeting, The Moscow Times, 22 II 2022 r., https://www.themoscowtimes.com/2022/02/22/the-personal-politics-of-putins-security-council-meeting-a76522 [dostęp: 1 IX 2024].
Hess M., Vladimir Putin finally calls Russia’s ‘special military operation’ a war, UnHerd, 21 II 2023 r., https://unherd.com/newsroom/vladimir-putin-finally-calls-russias-special-military-operation-a-war/ [dostęp: 21 IX 2024].
Kuczyński G., Zmiany w Radzie Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej, Warsaw Institute, 14 II 2023 r., https://warsawinstitute.org/pl/zmiany-w-radzie-bezpieczenstwa-federacji-rosyjskiej/ [dostęp: 28 IX 2024].
Meeting with permanent members of the Security Council, Kremlin.ru, 21 II 2014 r., http://en.kremlin.ru/events/president/news/20301 [dostęp: 24 IX 2024].
Nie będzie końca wojny bez końca Putina: prof. Hieronim Gala – didaskalia #6, YouTube, 16 IV 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=uTlrecy9m80 [dostęp: 30 VI 2024].
Putin to keep demoted ally Patrushev on Russia’s Security Council, Reuters, 12 VII 2024 r., https://www.reuters.com/world/europe/putin-keep-demoted-ally-patrushev-russias-security-council-2024-06-11/ [dostęp: 28 IX 2024].
Rosja Putina – obsesja neoimperialnej potęgi | Czwartki w DeBeKa #1, YouTube, 29 II 2024 r., https://www.youtube.com/watch?v=rUAgEnRAllw [dostęp: 30 VI 2024].
ROSYJSKI KRĄG WŁADZY – cykl Kulisy historii odc. 120, YouTube, 1 VII 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=szr-pwtxV0U [dostęp: 30 VI 2024].
Security Council structure, President of Russia, http://www.en.kremlin.ru/structure/security-council/members [dostęp: 28 IX 2024].
Skorkin K., Why President Zelensky Is Purging His Inner Circle, Carnegie, 15 IV 2024 r., https://carnegieendowment.org/russia-eurasia/politika/2024/04/why-president-zelensky-is-purging-his-inner-circle?lang=en [dostęp: 28 IX 2024].
Soldatov A., The True Role of the FSB in the Ukrainian Crisis, The Moscow Times, 15 IV 2014 r., https://www.themoscowtimes.com/2014/04/15/the-true-role-of-the-fsb-in-the-ukrainian-crisis-a33985 [dostęp: 28 IX 2024].
Spaniel W., The “Battle” of Crimea: Inside Russia’s Playbook to Capture the Peninsula, YouTube, 15 III 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=Ijmoz2VfjrQ [dostęp: 25 IX 2024].
Spaniel W., The Hidden Battle that Saved Ukraine, YouTube, 3 I 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=hh9xT9d6SJU [dostęp: 25 I 2023].
Spaniel W., Why Russia Miscalculated in Ukraine: A Self-Inflicted Disaster in Three Acts, YouTube, 24 I 2023 r., https://www.youtube.com/watch?v=8YkGrKQXZxE [dostęp: 25 I 2023].
Standoff: A chronicle of Russian invasion of Crimea, Defense Express, 4 III 2014 r., https://web.archive.org/web/20230226183728/https://issuu.com/ukrainian_defense_review/docs/chronicles-of-russian-aggression-cr [dostęp: 13 VII 2025].
Sukhov O., From Olympics to Crimea, Putin Loyalist Kozak Entrusted With Kremlin Mega-Projects, The Moscow Times, 28 III 2014 r., https://www.themoscowtimes.com/2014/03/27/from-olympics-to-crimea-putin-loyalist-kozak-entrusted-with-kremlin-mega-projects-a33409 [dostęp: 1 IX 2024].
Walker S., ‘It is past time to leave Ukraine’: western diplomats flee Kyiv, The Guardian, 13 II 2022 r., https://www.theguardian.com/world/2022/feb/13/it-is-past-time-to-leave-ukraine-western-diplomats-flee-kyiv [dostęp: 21 IX 2024].
Westfall S., These countries are withdrawing embassy staffers from Ukraine amid growing fears of an invasion by Russia, The Washington Post, 14 II 2022 r., https://www.washingtonpost.com/world/2022/01/25/ukraine-embassy-evacuations/ [dostęp: 21 IX 2024].
Wilk A., Rosyjska interwencja wojskowa na Krymie, Ośrodek Studiów Wschodnich, 5 III 2014 r., https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2014-03-05/rosyjska-interwencja-wojskowa-na-krymie [dostęp: 29 IX 2024].
Заседание Совета Безопасности (Zasiedanije Sowieta Biezopasnosti), YouTube, 22 II 2022 r., https://www.youtube.com/watch?v=_YRUlb_7T9o [dostęp: 28 IX 2024].
Кац М., Арестован замминистра обороны Иванов (Kac M., Ariestowan zamministra oborony Iwanow), YouTube, 24 IV 2024 r., https://www.youtube.com/watch?v=5p4S7AKBPOg [dostęp: 28 IX 2024].
Обращение Президента Российской Федерации, Президент России (Obraszczenijepriezidienta Rossijskoj Fiedieracyi, Priezidient Rossii), 21 II 2022 r., http://kremlin.ru/events/president/news/67828 [dostęp: 27 IX 2024].
Bowen A.S., Russia’s War in Ukraine: Military and Intelligence Aspects, Congressional Research Service Report, Washington 2023.
Schwartz P., Fink A., Waller J., Kofman M., Lennox B., Chesnut M., Russian Military Logistics in the Ukraine War. Recent Reforms and Wartime Operations, September, Stuttgart 2023.
The Military Balance 2022. The annual assessment of global military capabilities and defence economics, [bmw] 2022.
Zabrodskyi M., Watling J., Danylyuk O.V., Reynolds N., Preliminary Lessons in Conventional Warfighting from Russia’s Invasion of Ukraine: February-July 2022, Royal United Services Institute, 30 XI 2022 r.
AIPN, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie [1944] 1954–1990, sygn. BU 0236/254.
AIPN, Zbiór dokumentów dotyczących Układu Warszawskiego, sygn. BU 02958/1, sygn. BU 02958/2.
Informacje: Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2025, Numer 32 (17), s. 53-84
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 14.08.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC-BY-NC-SA 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 515
Liczba pobrań: 999
