Współpraca archiwów i bibliotek niemieckiego obszaru językowego w dziedzinie opracowania spuścizn naukowych i literackich: Federacja Kalliope i jej partnerzy

Agnieszka Brockmann

Współpraca archiwów i bibliotek niemieckiego obszaru językowego w dziedzinie opracowania spuścizn naukowych i literackich: Federacja Kalliope i jej partnerzy

Data publikacji: 18.02.2026

Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2025, Tom XII, s. 109-123

https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.25.007.23098

Autorzy

Pobierz pełny tekst

PDF

drukuj cytuj

Tytuły

Współpraca archiwów i bibliotek niemieckiego obszaru językowego w dziedzinie opracowania spuścizn naukowych i literackich: Federacja Kalliope i jej partnerzy

Abstrakt

Pomimo zasadniczych różnic w profilu gromadzenia oraz zasadach opracowania zbiorów w bibliotekach i archiwach istnieją pola działania wspólne dla obu instytucji. Należy do nich gromadzenie, opracowanie i prezentacja spuścizn osobistych, a także autografów ludzi zasłużonych dla nauki, kultury, polityki oraz wybitnych działaczy społecznych. W latach dziewięćdziesiątych w Niemczech podjęto próbę stworzenia wspólnego dla bibliotek i archiwów standardu i wspólnego narzędzia do zarządzania tego typu zbiorami. Owocem tych starań jest federacja Kalliope. Jest ona jednym z najdoskonalszych przykładów konstruktywnej współpracy bibliotek i archiwów w krajach niemieckiego obszaru językowego. W artykule opisane zostały geneza, zasady funkcjonowania oraz kontrowersje pomiędzy przedstawicielami środowisk bibliotekarskich i archiwistycznych na temat tego projektu.

Despite fundamental differences in the methods of collection and cataloguing in libraries and archives, there are areas of shared activity between the two types of institutions. These include the acquisition, processing, and presentation of personal legacies, as well as autographs of individuals distinguished in science, culture, politics, and social activism. In the 1990s, an attempt was made in Germany to establish a common standard for libraries and archives, along with a unified tool for managing such collections. This effort led to the creation of the Kalliope Federation, which remains one of the most prominent examples of constructive cooperation between libraries and archives in German-speaking countries. This article discusses the origins, operational principles, and the controversies that arose among representatives of the library and archival communities regarding the project.

Słowa kluczowe

spuścizny archiwalne, autografy, opracowanie, federacja Kalliope, Republika Federalna Niemiec

archival legacies, manuscripts, development, Kalliope Federation, Germany

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Źródła internetowe

Archiwum im. Karla Dedeciusa przy Collegium Polonicum w Słubicach, https://www.ub.europa-uni.de/kda (dostęp: 19.2.2025).

aStec, https://www.astec.de/ (dostęp: 19.2.2025).

Deutsches Literaturarchiv Marbach am Neckar, katalog: https://www.dla-marbach.de/katalog/ (dostęp: 19.2.2025).

Kalliope-Verbund, https://kalliope-verbund.info/ (dostęp: 19.2.2025).

MALVINE, https://www.onb.ac.at/bibliothek/sammlungen/literatur/forschung/projekte/malvine-manuscripts-and-letters-via-integrated-networks-in-europe (dostęp: 12.4.2023);

https://cordis.europa.eu/project/id/LB5674 (dostęp: 19.2.2025).

SoNAR (IDH ), https://sonar.fh-potsdam.de/ (dostęp: 19.2.2025).

Zentrale Datenbank Nachlässe, https://www.bundesarchiv.de/nachlassdatenbank/ (dostęp: 19.2.2025).

Źródła drukowane

Denecke L., Die Nachlässe in den Bibliotheken der Bundesrepublik Deutschland, Boppard am Rhein 1969.

Denecke L., Brandis T., Die Nachlässe in den Bibliotheken der Bundesrepublik Deutschland, Boppard am Rhein 1981.

Deutsche Nationalbibliothek, Regeln für die alphabetische Katalogisierung in wissenschaftlichen Bibliotheken RAK-WB, Leipzig, Frankfurt am Main, Berlin 2006; online: https://files.dnb.de/pdf/rak_wb_netz.pdf (dostęp: 19.2.2025).

Deutsche Nationalbibliothek, Österreichische Nationalbibliothek, Schweizerische Nationalbibliothek, Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz, Ressourcenerschließung mit Normdaten in Archiven und Bibliotheken (RNAB) für Personen-, Familien-, Körperschaftsarchive und Sammlungen. Richtlinie und Regeln, Frankfurt am Main 2022, https://d-nb.info/1271740966/34 (dostęp: 19.2.2025).

Lülfing H., Unger R., Gelehrten- und Schriftstellernachlässe in den Bibliotheken der Deutschen Demokratischen Republik, Berlin 1959–1971.

Meyer W., Verzeichnis der Handschriften im preussischen Staate, Pt. 1., Hannover (Bd. 1–3), Berlin 1893–1894.

Mommsen W., Die Nachlässe in den deutschen Archiven, Boppard am Rhein 1971–1983.

Mommsen W., Die schriftlichen Nachlässe in den zentralen deutschen und preussischen Archiven, Koblenz 1955.

Reichsministerium für Wissenschaft, Erziehung und Volksbildung, Verzeichnis der Handschriften im Deutschen Reich, Pt. 1–3, Leipzig 1938–1944.

Staatliche Archivverwaltung Baden-Württemberg, Richtlinien für die Titelaufnahme und Repertorisierung von Nachlässen (Entwurf), 03.2004, https://www.landesarchiv-bw.de/sixcms/media.php/120/richtlinien_nachlaesse.pdf (dostęp: 19.2.2025).

Staatsbibliothek zu Berlin — Preußischer Kulturbesitz, Kalliope-Verbund Teilnahmevertrag, https://kalliope-verbund.info/files/Kalliope-Teilnahmevertrag-20171101.pdf (dostęp: 19.2.2025).

Staatsbibliothek zu Berlin — Preußischer Kulturbesitz, Österreichische Nationalbibliothek, Regeln zur Erschließung von Nachlässen und Autographen RNA, Berlin, Wien 2010, https://www.onb.ac.at/koop-litera/standards/RN A-R2015-20151013.pdf (dostęp: 19.2.2025).

Unterausschuss für Nachlasserschließung der Deutsche Forschungsgemeinschaft, Regeln zur Erschließung von Nachlässen und Autographen RNA, Berlin 1997.

Opracowania

Abo C., Müller G., V. Kalliope-Verbundgespräch 2024, https://owncloud.gwdg.de/index.php/apps/onlyoffice/s/8NDdgGCX7h9XsyY?fileId=2869701544 (dostęp: 19.2.2025).

Dilger J., Bibliothekarische und archivische Nachlasserschließung — Methoden und Findmittel, Stuttgart 2009, https://hdms.bsz-bw.de/frontdoor/deliver/index/docId/609/file/Dilger_Nachlasserschliessung.pdf (dostęp: 19.2.2025).

Grothe E., Kooperative Erschließung von Handschriften und Nachlässen, „Zeitschrift für Bibliothekswesen und Bibliographie” 2006, nr 5, s. 234–243 (cz. 1), 2006, nr 6, s. 291–299 (cz. 2).

Hagel F. von, Kalliope-Portal: Fachportal für Autographen und Nachlässe, „Bibliotheksdienst” 2004, nr 3, s. 340–347.

Holzer A., Europäische Nachlass- und Autographendatenbanken, Berlin, https://staatsbibliothek-berlin.de/fileadmin/user_upload/zentrale_Seiten/faecher/dokumente/Geschichte/dbs_handout_nachlasssuche.pdf (dostęp: 19.2.2025).

Lange M., Nachweissysteme für Nachlässe und Autographen, Archiven, Bibliotheken und Museen, prezentacja podczas konferencji DFG-Rundgespräch „Erschließung von Akten- und Nachlassbeständen in den Altertumswissenschaften“ (2011), https://archiv.ub.uni-heidelberg.de/propylaeumdok/volltexte/2011/92 (dostęp: 19.2.2025).

Müller G., Prezentacja na III spotkaniu instytucji partnerskich Kalliope 28.06.2022 r., dokument wewnętrzny Biblioteki Państwowej w Berlinie (Staatsbibliothek zu Berlin) w posiadaniu autorki.

Teske G., Von Mommsen bis Kalliope: zentrale Nachweise von Nachlässen, „Archivpflege in Westfalen-Lippe” 2007, nr 67, s. 28–33.

Weber J., Die Zentralkartei der Autographen: neue Angebote und Kooperationsmöglichkeiten, „Editio” 1999, nr 13, s. 205–214.

Weber J., MALVINE, Kalliope und LEAF. Neue Strukturen in der Vernetzung von Daten der europäischen Kulturgeschichte, „Editio” 2001, nr 15, s. 177–186, https://doi.org/10.1515/9783484604384.177 (dostęp: 19.2.2025).

CrossRef

Weber J., Müller G., Nachlässe und Autographen [w:] Clio Guide — Ein Handbuch zu digitalin Ressourcen für die Geschichtswissenschaften, hrsg. v. L. Busse, W. Enderle, R. Hohls et al., Berlin 2018, https://doi.org/10.18452/19244 (dostęp: 19.2.2025).

CrossRef

Informacje

Informacje: Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2025, Tom XII, s. 109-123

DOI: https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.25.007.23098

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Współpraca archiwów i bibliotek niemieckiego obszaru językowego w dziedzinie opracowania spuścizn naukowych i literackich: Federacja Kalliope i jej partnerzy

Angielski: Cooperation between Archives and Libraries in the German- -speaking Countries in the Field of Developing Scientific and Literary Legacies: the Kalliope Federation and Its Partners

Autorzy

Agnieszka Brockmann

https://orcid.org/0000-0001-5925-787X

European University Viadrina Frankfurt (Oder)
Niemcy

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Polska

Archiwum im. Karla Dedeciusa w Słubicach
Polska

Publikacja: 18.02.2026

Status artykułu: Otwarte

Licencja: CC BY-ND 3.0 Unported

Udział procentowy autorów:

Agnieszka Brockmann (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 104

Liczba pobrań: 127

Współpraca archiwów i bibliotek niemieckiego obszaru językowego w dziedzinie opracowania spuścizn naukowych i literackich: Federacja Kalliope i jej partnerzy

Pobierz xml

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (2)

Pobierz pełny tekst

Tytuły

Abstrakt

Słowa kluczowe

Bibliografia

Informacje

Autorzy