Sto lat komunikacji miejskiej na Opolszczyźnie
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 18.02.2026
Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2025, Tom XII, s. 221-243
https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.25.012.23103Autorzy
Sto lat komunikacji miejskiej na Opolszczyźnie
W 1926 r. została utworzona w Opolu spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zajmująca się świadczeniem usług w zakresie komunikacji miejskiej. W 1953 r. powstał Miejski Zakład Komunikacyjny w Opolu, przekształcony cztery lata później w Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne. W 1954 r. utworzono Zakład Komunikacji Miejskiej w Nysie. W 1967 r. powstało Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji w Kędzierzynie. W 1975 r. powołano Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej z siedzibą w Opolu, obejmujące zakłady komunikacji miejskiej w Opolu, Nysie i Kędzierzynie Koźlu. W latach 1997–2011 zakłady komunikacji miejskiej w Opolu, Nysie i Kędzierzynie-Koźlu zostały przekształcone w spółki prawa handlowego. Tekst oparto na źródłach z Archiwum Państwowego w Opolu i Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, źródłach prasowych oraz istniejącej literaturze przedmiotu o charakterze naukowym i popularnonaukowym.
Archiwum Państwowe w Opolu, Akta Komitetu Miejskiego PZPR w Opolu, sygn. 50/IV/2, 50/IV/38
Archiwum Państwowe w Opolu, 0Akta Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Opolu, sygn. 276, 280, 292, 547, 629
Archiwum Państwowe w Opolu, Akta Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Opolu, sygn. 4, 15
Archiwum Państwowe w Opolu, Akta Miejskiego Zakładu Komunikacyjnego w Opolu, sygn. 7
Archiwum Państwowe w Opolu, Akta Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Opolu, sygn. 110, 116, 2877
Archiwum Państwowe w Opolu, Akta Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Miejskiej w Opolu, sygn. 1, 11, 13, 21, 27, 89
Archiwum Państwowe w Opolu, Akta Zarządu Miejskiego w Opolu, sygn. 35.
Oddziałowe Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, sygn. AIPN Wr, 065/666.
Rozporządzenie Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 15 października 1975 r. w sprawie połączenia, zniesienia, utworzenia oraz zmiany granic i nazw gmin w województwie opolskim, Dz.U. 1975, nr 35, poz. 157.
Ustawa z 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, Dz.U. 1990, nr 32, poz. 191.
Bereszyński Z., Historia komunikacji miejskiej w Opolu do 1997 r. (ze szczególnym uwzględnieniem lat 1953–1997), „Res Gestae. Czasopismo historyczne” 2023, t. 17, s. 199–222.
Bereszyński Z., NSZZ „Solidarność” i rewolucja solidarnościowa na Śląsku Opolskim 1980–1990, Opole 2014.
Bereszyński Z., Polskie Opole (1945–2010) [w:] Opole. Dzieje i tradycja, pod red. B. L inka, K. Tarki i U. Zajączkowskiej, Opole 2011, s. 141–178.
Hawranek F., Rozwój przestrzenny miasta, Opole. Monografia miasta [w:] pod red. W. Dziewulskiego i F. Hawranka, Opole 1975, s. 242–250.
Hawranek F., Stosunki gospodarcze [w:] Opole. Monografia miasta, pod red. W. Diewulskiego i F. Hawranka, Opole 1975, s. 269–295.
Hawranek F., Stosunki polityczno-ustrojowe [w:] Opole. Monografia miasta, pod red. W. Dziewulskiego i F. Hawranka, Opole 1975, s. 296–326.
Lesiuk W., Ludność Opola i jej struktura [w:] Opole. Monografia miasta, pod red. W. Dziewulskiego i F. Hawranka, Opole 1975, s. 251–268.
Mikołajewicz Z., Transport i łączność [w:] Opole. Monografia miasta, pod red. W. Dziewulskiego i F. Hawranka, Opole 1975, s. 542–549.
Opole/Oppeln. Historyczno-topograficzny atlas miast/Historisch/topographischer Atlas schlesischer Städte, oprac./Bearb. K. Hefner, W. Keft, Marburg 2011.
Pacułt R., Miasto po połączeniu (1975–2000) [w:] Kędzierzyn-Koźle: monografia miasta, pod red. E. Nycza i S. Senfta, Opole 2001, s. 202–272.
70 lat z MZK Nysa, http://www.mzk.nysa.pl/informacje.php?info=356.
Blahut E., Historia „czerwonych autobusów” w Kędzierzynie-Koźlu, https://mzkkk.pl/o-firmie/.
Bogdoł G., Kraus J., Autobus czerwony — historia opolskiego MZK, https://www.opolezsercem.pl/2017/07/historia-opolskiego-mzk.html.
Geneza oraz początki zakładu, http://mzk-nysa.prv.pl/historia/8-geneza-zakladu.html.
Historia, https://mzk-ostrow.com.pl/historia/.
Kassak C., Pasażerowie jak winogrona, czyli krótka historia rzeszowskiej komunikacji, https://nowiny24.pl/pasazerowie-jak-winogrona-czyli-krotka-historia-rzeszowskiej-komunikacji/ar/6184649.
Koch A., 70-lecie MZK Nysa (Historia transportu publicznego), https://www.htp.org.pl/2614-2/.
Kozielski P., Rys monograficzny komunikacji miejskiej województwa katowickiego, http://www.wpk.katowice.pl/old/wpk/historia.htm.
Miejski Zakład Komunikacyjny Sp. z oo. w Kędzierzynie-Koźlu Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, https://krs-pobierz.pl/miejski-zaklad-komunikacyjny-w-kedzierzynie-kozlu-spolka--z-ograniczona-odpowiedzialnoscia-i247165.
Miejski Zakład Komunikacyjny w Nysie, https://rejestr.io/krs/13995/miejski-zaklad-komunikacji-w-nysie.
MPK odrestaurowało taksówkę Warszawa M20, która jeździła po mieście od lat 50., https://krakow.tvp.pl/76933440/mpk-odrestaurowalo-taksowke-warszawa-m20-ktora-jezdzila-po-miescie-od-lat-50.rozklady.mzkopole.pl
Ruszała S., Po Opolu mogły jeździć tramwaje (historia), https://www.opole.pl/dla-mieszkanca/aktualnosc/po-opolu-mogly-jezdzic-tramwaje.
Informacje: Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2025, Tom XII, s. 221-243
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Niezależny badacz
Publikacja: 18.02.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-ND 3.0 Unported
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski