FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Polskie perypetie z problemem mniejszości narodowych podczas konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.

Data publikacji: 18.02.2026

Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2025, Tom XII, s. 7-27

https://doi.org/10.4467/2391-890XPAH.25.001.23092

Autorzy

Stanisław Sierpowski
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-8458-8486 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Polskie perypetie z problemem mniejszości narodowych podczas konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.

Abstrakt

W artykule przedstawiono podejmowane podczas konferencji pokojowej w Paryżu działania dążące do uregulowania kwestii poszanowania mniejszości narodowych po zakończeniu I wojny światowej, ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji Polski. Omówiono stanowiska poszczególnych krajów: zabiegi państw pokonanych – głównie Niemców – o ochronę byłych obywateli, opór państw nowo powstałych i powiększonych, przede wszystkim Polski i Rumunii, przed wprowadzeniem regulacji. Efektem głębokich sporów w łonie uczestników konferencji był brak rozstrzygnięć w traktatach pokojowych, które odsyłały do osobnych uregulowań. W tekście zaprezentowano także fragmenty raportów brytyjskich i amerykańskich poświęconych sytuacji Żydów na ziemiach polskich. Polska jako jedyne państwo będące wśród zwycięzców musiała przyjąć traktat o ochronie obywateli różniących się językiem, wyznaniem lub rasą, zanim podpisała traktat wersalski. Rozwiązania przyjęte przez Polskę stały się wzorcowe dla całego systemu obejmującego w efekcie 16 suwerennych państw, zrazu wyłącznie europejskich.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Bregman A., Liga Narodów 1920–1930. Bilans dotychczasowej działalności, Warszawa 1931.

Davies N., Mała Europa. Szkice polskie, tłum. B. Pietrzyk, Kraków 2022.

Dziennik Juliusza Zdanowskiego 15-10-1918 do 23-6-1919, t. 2, przedmowa i opracowanie J. Faryś i in., Szczecin 2013.

Fink C., Defending the Rights of Others: The Great Powers, the Jews, and International Minority Protection, 1878–1938, Cambridge University Press 2006.

Jastrząb Ł., Raporty o antysemickich wystąpieniach w Polsce po I wojnie światowej, „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej” 2015, z. 32, s. 199–250, https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/499680/edition/406116/content (dostęp: 24.10.2025).

Koźmiński T., Sprawa mniejszości, Warszawa 1922, https://rcin.org.pl/Content/929/PDF/WA248_11998_F-22-139_sprawa-mniejszosci_o.pdf.

Krasuski J., Stosunki polsko-niemieckie: 1919–1935, Poznań 1975.

Kutrzeba S., Kongres, traktat i Polska, Kraków 1919.

Problem polsko-niemiecki w traktacie wersalskim, pod red. J. Pajewskiego, J. Krasuskiego, G. Labudy i K. Piwarskiego, Poznań 1963.

Morgenthau H., All In Lifetime, New York 1922, https://archive.org/details/bub_gb_P-UEAAAAYAAJ/page/n3/mode/2up (dostęp: 24.10.2025).

„Myśl Niepodległa”, nr 457, 26.07.1919, s. 481–504, https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/101401/edition/117724/content (dostęp: 24.10.2025).

Piszczkowski T., Odbudowanie Polski 1914–1921, Londyn 1969.

Rojek W., Separatystyczny traktat pokojowy pomiędzy USA a Niemcami 1919–1921 [w:] Niemcy w polityce międzynarodowej 1919–1939. Era Stresemanna, pod red. S. Sierpowskiego, Poznań 1990.

Sierpowski S., Źródła do historii powszechnej okresu międzywojennego, t. 1: 1917–1926, s. 125–131, https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/24346/edition/39982/content  (dostęp: 24.10.2025).

Sir Stuart M. Samuel o pogromach w Polsce: sprawozdanie Komisji wysłanej do Polski przez Sekretarza Stanu do spraw zagranicznych Wielkiej Brytanii, Lwów 1920, https://rcin.org.pl/Content/69775/PDF/WA248_90372_F-22-676_samuel-o-pogrom_o.pdf  (dostęp: 24.10.2025).

Sobczak M., Stosunek Narodowej Demokracji do kwestii żydowskiej w latach 1914–1919, Wrocław 2008.

Sprawy polskie na konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.: dokumenty i materiały, t. 3, oprac. R. Bieżanek, Warszawa 1968.

Tillmann S. P., Anglo-American Relations at the Paris Peace Conference of 1919, Princeton N. J. 1961.

Zaleski W., Międzynarodowa ochrona mniejszości, Warszawa 1932.

Żarnowski J., Polska a międzynarodowy system ochrony mniejszości 1919–1934 [w:] Studia z najnowszej historii Niemiec i stosunków polsko-niemieckich, pod red. S. Sierpowskiego, Poznań 1986, s. 219–233.

Informacje

Informacje: Przegląd Archiwalno-Historyczny, 2025, Tom XII, s. 7-27

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Polskie perypetie z problemem mniejszości narodowych podczas konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.
Angielski: Polish Experiences Regarding the Problem of National Minorities during the 1919 Paris Peace Conference

Autorzy

https://orcid.org/0000-0001-8458-8486

Stanisław Sierpowski
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-8458-8486 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 04g6bbq64

Publikacja: 18.02.2026

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY-ND 3.0 Unported  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Stanisław Sierpowski (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Polskie perypetie z problemem mniejszości narodowych podczas konferencji pokojowej w Paryżu w 1919 r.

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE