Ocena nasilenia demoralizacji jako istotny element modelu opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 04.06.2025
Problems of Forensic Sciences (Z Zagadnień Nauk Sądowych), 2024, 140, s. 335-352
https://doi.org/10.4467/12307483PFS.24.020.21619Autorzy
Assessment of demoralisation intensity as a significant element of the model of psychological evaluation in juvenile cases
The aim of the research project was to develop a model of psychological assessment in juvenile cases corresponding to contemporary psychological knowledge and amended regulations regarding proceedings in cases of demoralization and juvenile delinquency.
The provisions of the Act of June 9, 2022 on the support and social resocialization of minors apply in the scope of: proceedings in cases of demoralization (against persons who are over 10 years of age and who are not adults) and proceedings in cases of criminal acts (against persons who have committed such an act after the age of 13 but before the age of 17). The Act does not clearly explain the definition and criteria for recognizing demoralization of varying degrees. The legal act itself does not set a boundary between demoralized people, those at risk of demoralization, and those for whom the said threat does not occur. As part of the project, research was carried out with 117 psychology experts who assessed the importance of individual manifestations of demoralization (using a 5-point scale). Of the 47 factors indicated, according to the respondents, the most important factors are: regular mistreatment of the weaker, mobbing, bullying; animal abuse, regular use of intoxicants; practicing fornication, prostitution; burglary; arson. The least important factors are: listening to inappropriate music; improper eating habits; participation in demonstrations (e.g. regarding women’s rights, equality marches, etc.); negative attitude towards faith and religion.
The result of the study was the development of an interview questionnaire taking into account various causes and manifestations of social maladjustment in juvenile, as well as risk and protective factors.
1. Ustawa o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich z dnia 9 czerwca 2022 r. Dziennik Ustaw. 2022;1700.
2. Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich z dnia 26 października 1982 r. Dziennik Ustaw. 1982;35,228.
3. Czarnecki P. Nieletni sprawca a małoletni pokrzywdzony – analiza statusu dziecka w postępowaniu przewidzianym w Ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich. Dziecko Krzywdzone. Teoria Badania Praktyka. 2024;3(23). https://dzieckokrzywdzone.fdds.pl/index.php/DK/article/view/934 (accessed 30 December 2024).
4. Konarska-Wrzosek V, Górecki P, Kobes P. Wspieranie i resocjalizacja nieletnich. Komentarz. Warszawa: Wolters Kluwer; 2023.
5. Korcyl-Wolska M. Postępowanie w sprawach nieletnich na tle standardów europejskich. Warszawa: Wolters Kluwer Polska; 2015.
6. Harasimiak G. Demoralizacja jako podstawowe pojęcie postępowania z nieletnimi. Szczecin: Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne „Ottonianum”; 2001.
7. Rajtar T, Haś A. Opinie dotyczące demoralizacji nieletnich. In: Czerederecka A, editor. Wyzwania biegłego psychologa w relacjach z wymiarem sprawiedliwości. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Ekspertyz Sądowych; 2020. p. 137-154.
8. Bardziejewska M. Okres dorastania – szanse rozwoju. Remedium. 2004;11(129):4-5.
9. Hejmanowski S. Okres dorastania – zagrożenia rozwoju. Remedium. 2004;1(131):4-5.
10. Mills KL, Goddings AL, Herting MM, Meuwese R, Blakemore SJ, Crone EA, et al. Structural brain development between childhood and adulthood: convergence across four longitudinal samples. NeuroImage. 2016;141:273-281.
11. Czerederecka A, Gierowski J, Jaśkiewicz-Obydzińska T, Wach E. (2023). Ekspertyza psychologiczna. In: Kała M, Wilk D, Wójcikiewicz J, Zuba D, editors. Ekspertyza sądowa. Zagadnienia wybrane. Warszawa: Wolters Kluwer; 2023. p. 889-1012.
12. Stańdo-Kawecka B. Prawo karne nieletnich. Od opieki do odpowiedzialności, Warszawa: Oficyna Wolters Kluwer business; 2007.
13. Stanik JM. Diagnozowanie niedostosowania społecznego i asocjalności. In: Urban B, Stanik JM, editors. Resocjalizacja. Teoria i praktyka pedagogiczna, t. 1.Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN; 2007. p. 168-202.
14. Brzezińska AI, Czub T, Hejmanowski S, Rękosiewicz M, Kaczan R, Piotrowski K. Uwarunkowania procesu kształtowania się tożsamości w okresie przejścia z adolescencji do dorosłości. Kultura i Edukacja. 2012;3(89):23-50.
15. Jankowiak B. Zachowania ryzykowne młodzieży. Studium teoretyczno-empiryczne. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM; 2017.
16. Rajtar T, Haś A. Psychological-forensic diagnosis in juveline cases. Problems of Forensic Sciences. 2019;120:313-333.
17. Eichstaedt K. Metodyka pracy sędziego w sprawach nieletnich w postępowaniu rozpoznawczym. Warszawa: Wolters Kluwer Polska; 2023.
18. Tyszkiewicz L. Kryminogeneza i sposoby jej badania. Archiwum Kryminologii. 2008;29-30:216-225.
19. Blakemore J. Wynaleźć siebie. Sekretne życie mózgu nastolatka. Warszawa: Wydawnictwo Mamania; 2019.
20. Brzezińska AI. Tożsamość u progu dorosłości. Wizerunek uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Społecznych UAM; 2017.
21. Jankowiak B, Wojtynkiewicz E. Kształtowanie się tożsamości w okresie adolescencji a podejmowanie zachowań ryzykownych w obszarze używania alkoholu przez młodzież. Studia Edukacyjne. 2018;48:169-185.
22. Steinberg L. A dual systems model of adolescent risk taking. Developmental Psychobiology. 2010;52(3):216-224.
Informacje: Problems of Forensic Sciences (Z Zagadnień Nauk Sądowych), 2024, 140, s. 335-352
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 04.06.2025
Otrzymano: 15.01.2025
Zaakceptowano: 05.03.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-NC-ND 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Angielski, PolskiLiczba wyświetleń: 662
Liczba pobrań: 898
Sugerowane cytowania: Vancouver