Typy żydowskich nagrobków – próba uporządkowania klasyfikacji
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 26.11.2025
Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (1), s. 215-229
https://doi.org/10.4467/20844069PH.25.012.21740Autorzy
Typy żydowskich nagrobków – próba uporządkowania klasyfikacji
Over the centuries, the forms of tombstones have changed. In Poland, one can point to the old tombstone forms (from the Middle Ages to the end of the 18th century) and the new ones, occurring from the 19th century onwards. Old forms include stelae, tombstones and erratics. In turn, new forms include modified stelae, small architectural and sculptural forms, large architectural tombstones, ohels and family graves. Various stylistic solutions are visible in the new forms, starting from historicism, through orientalism and ending with modernism. New forms are the result of adopting customs from the Christian environment. On the other hand, it is a search for “traditional” Jewish forms, for example by inspiration from biblical texts.
Brocke M., Die mittelalterlischen jüdischen Grabmale in Spandau 1244–1474, „Ausgrabungen in Berlin. Forschungen und Funke zur Ur- und Fruhgeschichte” 1994, t. 9, s. 8–116.
Czyż A.S., Gutowski B., Podręcznik do inwentaryzacji polskich cmentarzy i nagrobków poza granicami kraju, Warszawa 2020.
Frey-Stecowa B., Kozłowska-Ryś A., Lipiarska B., Cmentarz przy ul. Miodowej [w:] Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 4: Miasto Kraków, cz. 6: Kazimierz i Stradom. Judaica: bóżnice, budowle publiczne i cmentarze, red. I. Rejduch-Samek, J. Samek, Warszawa 1995, s. 73–90.
Gadowska I., Formy i dekoracje nagrobków z cmentarza żydowskiego w Brzezinach [w:] Brzeziny. Dzieje miasta i regionu, red. L. Tyszler, Brzeziny–Łódź 2014, s. 133–148.
Gadowska I., Nagrobki i ich charakterystyka [w:] Monumenta et memoria. Cmentarz żydowski w Łodzi, Łódź 2016, s. 77–136.
Gadowska I., Szukalak M., Walczak B.M., Wybrane nagrobki [w:] Monumenta et memoria. Cmentarz żydowski w Łodzi, Łódź 2016, s. 287–290.
Hońdo L., Cmentarz żydowski w Tarnowie, Kraków 2000.
Hońdo L., Nowy cmentarz żydowski w Krakowie, Kraków 2006.
Jüdisches Lexikon. Ein enzyklopädisches Handbuch des jüdischen Wissens in vier Bänden, t. 1–4, Berlin 1927.
Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 4: Miasto Kraków, cz. 6: Kazimierz i Stradom. Judaica: bóżnice, budowle publiczne i cmentarze, red. I. Rejduch-Samek, J. Samek, Warszawa 1995.
Klimowicz T., Sygowski P., Tarajko M., Trzciński A., Cmentarze żydowskie. Podręcznik dobrych praktyk w ochronie dziedzictwa lokalnego, Lublin 2018.
Kozaczka-Golasz H., Czerniawski E., Nagrobki architektoniczne na dziwiętnastowiecznym cmentarzu żydowskim w Legnicy, „Ochrona Zabytków” 1984, s. 199–206.
Krajewska M., Cmentarze żydowskie w Polsce. Nagrobki i epitafia, „Polska Sztuka Ludowa” 1989, nr 1–2, s. 27–44.
Künzl H., Jüdische Grabkunst. Von der Antike bis Heute, Darmstadt 1999.
Levy A., Jüdische Grabmalkunst in Osteuropa, Berlin 1923.
Łagiewski M., Macewy mówią, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991.
Majmonides, לכות אבל משנה תורה, ספר שופטים (Hilchot Avel, Perek Dalet, Hafacha Dalet, Miszneh Torah, Sefer Szoftim), https://mechon-mamre.org/.
Przysuskier L., Cmentarze żydowskie w Warszawie. Przewodnik ilustrowany, Warszawa 1936.
Rozmus D., Cmentarze żydowskie ziemi olkuskiej, Kraków 1999.
Rozmus D., De arte Iudeorum sepulcrali. Motywy artystyczne w żydowskiej sztuce sepulkralnej, Kraków 2005.
Schiper I., Cmentarze żydowskie w Warszawie, Warszawa 1938.
Trzciński A., Formy nagrobkowe na cmentarzach żydowskich, „Kalendarz Żydowski. Almanach” 1984–1985, s. 80–88.
Trzciński A., Świadkami jest ta stela. Stary cmentarz żydowski w Lublinie, Lublin 2017.
Informacje: Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (1), s. 215-229
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska
Publikacja: 26.11.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 339
Liczba pobrań: 110