Parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła w Mogilanach w świetle fragmentów kroniki parafialnej autorstwa księdza Walentego Piotrowskiego z lat 1882–1929
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 18.12.2025
Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (3), s. 661-694
https://doi.org/10.4467/20844069PH.25.031.22454Autorzy
Parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła w Mogilanach w świetle fragmentów kroniki parafialnej autorstwa księdza Walentego Piotrowskiego z lat 1882–1929
This article presents a critical edition of selected excerpts from the chronicle of the parish of St. Bartholomew the Apostle in Mogilany, a village near Crakow, spanning the years 1882–1929. The entries were authored by the parish priest at the time, Rev. Walenty Piotrowski (1851–1929). Organized annually, the chronicle offers insights into a wide range of topics, including the history of the parish church, unrealized plans of its expansion, the functioning of the parish, and the broader historical context of Mogilany and neighbouring villages such as Buków, Chorowice, Konary, Kulerzów, and Włosań. Beyond ecclesiastical matters, the chronicle also includes detailed observations on yearly weather patterns, agricultural yields, and fluctuations in food prices. Rev. Piotrowski documented visits by notable figures, criminal and sensational events, as well as aspects of the local customs and traditions. Notably, the chronicle records reflections on political developments during the period of Galician autonomy, the First World War, and the early years of the newly re-established Polish state – both at the national level and within the local community. This rich and varied source offers invaluable material for research not only into the history of the parish and its church but also into the local history of Mogilany and its surrounding region.
Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, sygn. APA 201
Archiwum Parafii pw. św. Bartłomieja Apostoła w Mogilanach, [Piotrowski W. et al.] Historyja kościoła miejscowego i parafii mogileńskiej oraz spis wszystkich księży, którzy od r[oku] 1440 aż dotąd jako proboszczowie, administratorzy, wikariusze pracowali i pracują [w:] Liber memorabilium ecclesiae parochali in Mogilany, rkps bez sygn.
[Makuch J. et al.] Memorata digna. Od r[oku] 1860 do 14/11 1876 spisał X Jan Makuch, proboszcz miejscowy [w:] Liber memorabilium ecclesiae parochali in Mogilany, rkps bez sygn.
„Annuario Pontificio” 1928.
Bigo J., Najnowszy skorowidz wszystkich mijscowowści z przysiółkami w Królestwie Galicyi, Wielk[im] Księstwie Krakowskim i Księs[twie] Bukowińskiem, Złoczów 1886.
Elenchus venerabilis cleri tam saecularis quam regularis dioecesis Cracoviensis (1882–1931), Cracoviae 1882–1931.
Ilustrowany kalendarz na rok 1879. Nakładem Wydawnictwa Czytelni Ludowej.
Krakowska księga adresowa na rok 1907, Kraków 1906.
Pamiętnik Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie 1854‒1904, Kraków 1905.
Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1908, Lwów 1908.
Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z W. Ks. Krakowskiem, Kraków 1905.
Buchwald J. ks., Sprawy sejmowe, „Dobry Pasterz”, 13 I 1883 r., t. 1, s. 3–4.
„Dziennik Polski”, 27 III 1886 r., t. 19, nr 70, s. 3.
„Dzwonek Trzeciego Zakonu Świętego Ojca Naszego Franciszka Serafickiego”.
„Głos Narodu”, 11 II 1932 r., s. 1.
„Kronika Dyecezyi Przemyskiej. Pismo Dyecezalne”, 12 XII 1918 r., s. 189–209.
„Nowa Reforma”, 25 III 1886 r., s. 2.
Banach R., Tarnowska diecezja [w:] Encyklopedia katolicka, t. 19, Lublin 2013, kol. 520–521.
Banach R., Tyniecka diecezja [w:] Encyklopedia katolicka, t. 19, Lublin 2013, kol. 1234–1235.
Barycz H., Łętowski Ludwik [w:] Polski słownik biograficzny, t. 18, Wrocław‒Warszawa‒Kraków 1973, s. 361–364.
Bazydło J., Isakowicz Izaak Mikołaj [w:] Encyklopedia katolicka, t. 7, Lublin 1997, kol. 497–498.
Boniecki A., Herbarz polski, t. 5, Warszawa 1902.
Boniecki A., Herbarz polski, t. 11, Warszawa 1907.
Borcz H., Nowak Anatol [w:] Polski słownik biograficzny, t. 14, Lublin 2010, kol. 30–31.
Borcz H., Solecki Łukasz [w:] Encyklopedia katolicka, t. 18, Lublin 2013, kol. 571–572.
Buszko J., Turczynowiczowa M., Konopka Józef [w:] Polski słownik biograficzny, t. 13, Wrocław‒Warszawa‒Kraków 1967–1968, s. 568–569.
Bystroń J.S., Polacy w Ziemi Świętej, Syrji i Egipcie, 1147–1914, Kraków 1930.
Dopierała K., Księga papieży, Poznań 2019.
Encyklopedia Krakowa, Warszawa‒Kraków 2000.
Franaszek P., Collegium Witkowskiego, Kraków 2014.
Gach P., Łętowski Ludwik [w:] Encyklopedia katolicka, t. 11, Lublin 2006, kol. 482–483.
Galarowski T., Mogilany. Zarys monograficzny, Wrocław‒Warszawa‒Kraków‒Gdańsk 1976.
Gawlik M., Szczepanik J., Księża katecheci diecezji krakowskiej 1880–1939. Słownik biograficzny, Kraków 2000.
Gemma T., Gałecki Antoni [w:] Polski słownik biograficzny, t. 7, Kraków 1948–1958, s. 240–241.
Gmina Mogilany dawniej i dziś, red. K. Magiera, Mogilany 2022.
Grodziski S., Franciszek Józef I (różne wydania).
Grodziski S., Sejm Krajowy galicyjski 1861–1914, t. 1, Warszawa 1993.
Grzebień L., Podstawowa bibliografia do dziejów Towarzystwa Jezusowego w Polsce, t. 2/4: Życiorysy, Kraków 2009.
Ihnatowicz I., Projekt instrukcji wydawniczej dla źródeł historycznych XIX i początku XX wieku [w:] J. Tandecki, K. Kopiński, Edytorstwo źródeł historycznych, Warszawa 2014, s. 385–412.
Ihnatowicz I., Biernat A., Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003.
[red.] Isakowicz Izaak Mikołaj [w:] Polski słownik biograficzny, t. 10, Wrocław‒Warszawa‒Kraków 1962–1964, s. 170–171.
Janaczek S., Dunajewski Albin [w:] Encyklopedia katolicka, t. 4, Lublin 1983, kol. 348–349.
Janicki Z., Pierwsza polska pielgrzymka do Ziemi Św. 1907 r., Kraków 1909.
Kargol T., Jewuła Ł., Ślusarek K., Dwór, wieś i plebania w przestrzeni społecznej zachodniej Małopolski w latach 1772–1815, Kraków 2015.
Konopka J., Wieś Mogilany. Monografia, Kraków 1885.
Kosman M., Sapiehowie: 11. Adam Stefan [w:] Encyklopedia katolicka, t. 17, Lublin 2012, kol. 1096–1098.
Kracik J., Gałecki Antoni [w:] Encyklopedia katolicka, t. 5, Lublin 1989, kol. 844–845.
Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. J.M. Majchrowski, Warszawa 1994.
Kufel R.R., Kancelaria, registratura i archiwum parafialne na ziemiach polskich od XII do początków XXI wieku, Zielona Góra 2011.
Kufel R.R., Kronika parafialna dawniej i dziś, „Archiva Ecclesiastica” 2017, nr 11, s. 71–88.
Kumor B., Diecezja krakowska [w:] Encyklopedia katolicka, t. 9, Lublin 202, kol. 1146–1172.
Kumor B., Granice (archi)diecezji krakowskiej (1000–1939), „Prawo Kanoniczne” 1963, t. 6, s. 535–555.
Kumor B., Solecki Łukasz [w:] Polski słownik biograficzny, t. 40, Warszawa‒Kraków 2000–2001, s. 273–276.
Louda J., Maclagan M., Les dynasties d’Europe, Paris 1993.
Madzák D.A., Seelsorge-Engagement des Redemptoristenkollegs Svatá Hora unter den Kriegsflüchtlingen in Příbram, 1914–1918, „Spicilegium Historicum Congregationis Ssmi Redemptoris” 2018, t. 66, s. 21–84.
Marszalska J.M., Pukalski Józef Alojzy [w:] Encyklopedia katolicka, t. 16, Lublin 2012, kol. 912–913.
Modzelewska B., Sembartowicz Sylwester [w:] Encyklopedia katolicka, t. 17, Lublin 2012, kol. 1389–1390.
Niedźwiedzki W., Mały słownik liturgiczny, Toruń 2003.
Nowak J., Słownik biograficzny kapłanów diecezji tarnowskiej 1786–1985, t. 1: Biskupi i kanonicy, Tarnów 1999; t. 2: A–J, Tarnów 2000; t. 3: K‒P, Tarnów 2001.
Nowina-Konopka J., Wieś Mogilany. Monografia, Kraków 1885.
Pelczar R., Rzymskokatolickie szkoły trywialne w Galicji w latach 1774–1875, Lublin 2014.
Przybylska R., Przyczyna W., Pisownia słownictwa religijnego, Tarnów 2018.
Przywara A., Reklama handlowa na łamach lwowskiej „Gazety Kościelnej” w okresie od 1900 do 1939 r. (na przykładzie wybranych roczników), „Resovia Sacra” 2020, t. 27, s. 387‒408.
Rusecki I., Szymon z Lipnicy [w:] Encyklopedia katolicka, t. 19, Lublin 2013, kol. 223–224.
Sternalski J., Mogilany dawniej i dziś, Mogilany‒Kraków 1986.
Szwagrzyk J.A., Pieniądz na ziemiach polskich X–XX wiek, Wrocław‒Warszawa‒Kraków‒Gdańsk‒Łódź 1990.
Szwedo B., Wpisani w historię miasta. Tarnobrzeski słownik biograficzny, t. 2, Tarnobrzeg 2001.
Tabaka Z., Szkolnictwo ludowe w Galicji Zachodniej u progu ery autonomicznej, „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie” 1970, t. 35: Prace Historyczne, z. 5, s. 223–238.
Więch A.S., Kroniki parafialne jako źródło do badań społeczności lokalnych na obszarze Galicji, „Rocznik Przemyski” 2023, t. 59: Historia, z. 1 (29), s. 115–127.
Wilk S., Lauri Lorenzo [w:] Encyklopedia katolicka, t. 10, Lublin 2004, kol. 575.
Wyżga M., Archiwa parafialne w badaniach nad historią lokalną, „Małopolska” 2014, t. 16: Regiony, regionalizmy, małe ojczyzny, s. 45–53.
Zdanek M., Mogilany [w:] Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, cz. 4, Kraków 2006–2014, s. 680–684.
Zieliński Z., Puzyna Jan [w:] Encyklopedia katolicka, t. 16, Lublin 2012, kol. 952–953.
Zięba A.A., Sembartowicz Sylwester [w:] Polski słownik biograficzny, t. 36, Warszawa‒Kraków 1995–1996, s. 212–217.
Informacje: Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (3), s. 661-694
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska
Publikacja: 18.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Podziękowania:
Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 183
Liczba pobrań: 83