FAQ

Nella Rost (1900–1988) – szkic do portretu

Data publikacji: 26.11.2025

Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (1), s. 193-213

https://doi.org/10.4467/20844069PH.25.011.21739

Autorzy

Monika Stępień
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-5139-5143 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Tytuły

Nella Rost (1900–1988) – szkic do portretu

Abstrakt

Nella Rost – despite her numerous achievements – has not yet been the subject of a biography. The aim of this article is to summarize the most important information found in sources and scholarly studies concerning her, as well as to highlight her contributions to culture, education, science, and politics. Nella Rost was the daughter of Rabbi Ozjasz Thon, the preacher of Krakow’s Tempel Synagogue, one of the leading Zionist figures in the Polish lands, and a member of the Polish Parliament. She was a teacher at the Hebrew Gymnasium in Krakow, an activist in the Krakow branch of WIZO (Women’s International Zionist Organization), a journalist for Głos Kobiety Żydowskiej (The Voice of the Jewish Woman), deputy head of the Provincial Jewish Historical Commission in the postwar Krakow, and later the head of a similar commission in Stockholm, as well as a collaborator with the World Jewish Congress. Her biography is intertwined with the history of Krakow’s Zionist movement and local press, Jewish women’s movements in the Polish lands, and the early historiography of the Holocaust.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła archiwalne

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Akta Senatu Akademickiego Uniwersytetu Jagiellońskiego 1849–1939: Katalog główny studentów UJ za rok szkolny 1918/19, filozofia I, sygn. S II 286b; Katalog główny studentów UJ za rok szkolny 1930/31, litery O–R, sygn. S II 374; Kopie absolutoriów i świadectw odejścia 1924/25–1925/26, sygn. S II 646

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Akta Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego 1849–1945: Teczki akt doktorskich, podania o dopuszczenie do egzaminów ścisłych, ocena pracy, załączniki 1860–1945, sygn. WF II 504

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Akta Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego 1849–1939: Księga magistrów Wydziału Prawa z lat 1930–1937, t. 2, nr 1034–3839, sygn. WP II 494

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Akta Państwowej Komisji Egzaminacyjnej dla kandydatów na nauczycieli szkół średnich w Krakowie 1868–1939: Akta egzaminacyjne kandydatów 1868–1939, 1945–1954, sygn. PKEN 26

Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, Centralna Żydowska Komisja Historyczna, sygn. 303/XX

Źródła drukowane

Dokumenty zbrodni i męczeństwa, red. M.M. Borwicz, N. Rost, J. Wulf, Kraków 1945.

Grüss N., Rok pracy Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej, Łódź 1946.

Instrukcje dla badania przeżyć dzieci żydowskich w okresie okupacji niemieckiej, oprac. N. Grüss, G. Silkes, Łódź 1945.

Instrukcje dla zbierania materiałów etnograficznych w okresie okupacji niemieckiej, oprac. N. Blumental, Łódź 1945.

Instrukcje dla zbierania materiałów historycznych z okresu okupacji niemieckiej, oprac. J. Kermisz, Łódź 1945.

Instytut. 70 lat historii ŻIH w dokumentach źródłowych, wybór i oprac. H. Datner, O. Pieńkowska, Warszawa 2017.

Reder R., Bełżec, Kraków 1946.

Rost N., Społeczeństwo żydowskie w Krakowie w okresie okupacji [w:] W 3-cią rocznicę Zagłady ghetta w Krakowie, red. M.M. Borwicz, N. Rost, J. Wulf, Kraków 1946, s. 30–40.

Thon-Rost-Hollander N., Jehoshua Thon: Preacher, Thinker, Politician, Montevideo 1966.

Thon-Rostowa N., Ozjasz Thon. Wspomnienia córki, Lwów 1937.

To była hebrajska szkoła w Krakowie. Historia i wspomnienia, red. N. Gross, Tel Awiw 1989.

W 3-cią rocznicę Zagłady ghetta w Krakowie, red. M.M. Borwicz, N. Rost, J. Wulf, Kraków 1946.

Prasa

„Głos Kobiety Żydowskiej” (1928–1939).

Opracowania

Belda M.W., Dwie drogi wychowania obywatelskiego w Gimnazjum Hebrajskim w Krakowie [w:] M.W. Belda et al., To była hebrajska szkoła w Krakowie. Gimnazjum Hebrajskie 1918–1939, Kraków 2011, s. 101–148.

Berg N., Joseph Wulf. A Forgotten Outsider Among Holocaust Scholars [w:] Holocaust Historiography in Context. Emergence, Challenges, Polemics and Achievements, ed. D. Bankier, D. Michman, Jerusalem 2009, s. 167–206.

Bilewicz A., Prywatne, średnie, ogólnokształcące szkolnictwo żeńskie w Galicji w latach 1867–1914, Wrocław 1997.

Brzoza C., Pierwsze lata „Nowego Dziennika”, organu syjonistów krakowskich, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 1998, z. 1/2, s. 23–47.

Czajecka B., „Z domu w szeroki świat…”. Droga kobiet do niezależności w zaborze austriackim w latach 1890–1914, Kraków 1990.

Czerwonogóra K., Syjonistyczny ruch kobiet w Europie na przełomie XIX i XX wieku, „Studia Judaica” 2015, nr 2 (36), s. 271–291.

Dormus K., Krakowskie gimnazja żeńskie przełomu XIX i XX wieku, „Studia Paedagogica Ignatiana” 2016, t. 19, nr 2, s. 87–103.

Dutkowa R., Żeńskie gimnazja Krakowa w procesie emancypacji kobiet (1896–1918), Kraków 1995.

Gąsiorowski S., Maksymilian Boruchowicz we Lwowie w latach 1939–1943 [w:] Stosunki polsko-żydowskie, t. 2: Kultura, literatura, sztuka i nauka w XX wieku, red. Z. Trębacz, Warszawa 2020, s. 131–151.

Haska A., „Zbadać i wyświetlić”. Centralna Żydowska Komisja Historyczna (1944–1947), „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2017, nr 13, s. 110–137.

Heuman J., In Search of Documentation. Nella Rost and the Jewish Historical Commission in Stockholm [w:] Early Holocaust Memory in Sweden. Archives, Testimonies and Reflections, ed. J. Heuman, P. Rudberg, Cham 2021, s. 33–65.

Jockusch L., Collect and Record! Jewish Holocaust Documentation in Early Postwar Europe, New York 2015.

Kempter K., Joseph Wulf. Ein Historikerschicksal in Deutschland, Göttingen 2013.

Kocik K., Dokumentowanie. Wojewódzka Żydowska Komisja Historyczna w Krakowie [w:] eadem, Przetłumaczyć rzeczy nieludzkie, Kraków 2023, s. 51–108.

Kozioł-Marzec J., „Mieliśmy doskonałych nauczycieli”. O nauczycielach Gimnazjum Hebrajskiego [w:] M.W. Belda et al., To była hebrajska szkoła w Krakowie. Gimnazjum Hebrajskie 1918–1939, Kraków 2011, s. 151–185.

Koźmińska-Frejlak E., „Obecnie przed historykiem wyrasta cały szereg problemów…”. Centralna Żydowska Komisja Historyczna – geneza i dokonania [w:] S. Datner, Walka i zagłada białostockiego ghetta (wydanie krytyczne prac Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej), Warszawa 2014, s. 7–20.

Kulczykowski M., Żydzi – studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego w Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), Kraków 2004.

Kwiecień S., Prasa żydowska w języku polskim w Krakowie w latach 1918–1939, „Annales Academiae Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia” 2003, t. 2, s. 159–170.

Landau-Czajka A., Kobiety w Palestynie oczyma polskojęzycznej prasy syjonistycznej, „Studia Judaica” 2018, nr 2 (42), s. 279–297.

Lyon-Caen J., Michel Borwicz: między Polską a Francją, między literaturą a historią, „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2017, nr 13, s. 260–274.

Ronen S., A Prophet of Consolation on the Threshold of Destruction. Yehoshua Ozjasz Thon, an Intellectual Portrait, Warsaw 2015.

Samsonowska K., Gimnazjum Hebrajskie na mapie szkolnictwa żydowskiego w Krakowie [w:] M.W. Belda et al., To była hebrajska szkoła w Krakowie. Gimnazjum Hebrajskie 1918–1939, Kraków 2011, s. 13–37.

Skibińska A., Powroty ocalałych i stosunek do nich społeczeństwa polskiego [w:] Następstwa zagłady ŻydówPolska 1944–2010, red. F. Tych, M. Adamczyk-Garbowska, Lublin 2011, s. 39–70.

Stępień M., „Pamięci zamordowanych składamy hołd”… Działalność Wojewódzkiej Żydowskiej Komisji Historycznej w powojennym Krakowie, „Kwartalnik Historii Żydów” 2018, nr 3 (267), s. 579–606.

Stępień M., Publicystyka Nelli Rostowej na łamach „Głosu Kobiety Żydowskiej” [w:] Na marginesie dziejów. Studia z polsko-żydowskiej historii społecznej: kobiety, młodzież, dzieci, red. A. Landau-Czajka, Warszawa 2023, s. 59–74.

Stinia M., Aktywność naukowa, dydaktyczna i wychowawcza nauczycieli Prywatnego Gimnazjum Koedukacyjnego Żydowskiego Towarzystwa Szkoły Ludowej i Średniej w Krakowie [w:] M.W. Belda et al., To była hebrajska szkoła w Krakowie. Gimnazjum Hebrajskie 1918–1939, Kraków 2011, s. 65–98.

Szabłowska-Zaremba M., Kobieta żydowska zabiera głos – o dodatkach kobiecych i ich twórczyniach w międzywojennej prasie polsko-żydowskiej [w:] Kultura: literatura, sztuka i nauka w XX wieku, red. Z. Trębacz, Warszawa 2020 (Stosunki Polsko-Żydowskie, t. 2), s. 85–102.

Węgrzyn K., Zaplecze społeczno-polityczne Gimnazjum Hebrajskiego w Krakowie [w:] M.W. Belda et al., To była hebrajska szkoła w Krakowie. Gimnazjum Hebrajskie 1918–1939, Kraków 2011, s. 39–63.

Informacje

Informacje: Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (1), s. 193-213

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Nella Rost (1900–1988) – szkic do portretu
Angielski: Nella Rost (1900–1988) – A sketch for a portrait

Autorzy

https://orcid.org/0000-0001-5139-5143

Monika Stępień
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-5139-5143 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska

Publikacja: 26.11.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Monika Stępień (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Dr Monika Stępień – zatrudniona w Instytucie Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zainteresowania naukowe: historia i kultura Żydów polskich w XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem okresu po II wojnie światowej, oraz dzieje Żydów krakowskich.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 411

Liczba pobrań: 111

Nella Rost (1900–1988) – szkic do portretu

Nella Rost (1900–1988) — szkic do portretu

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE