FAQ

Jeremi Michał Wiśniowiecki w planach wojny tureckiej Władysława IV

Data publikacji: 26.11.2025

Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (1), s. 13-32

https://doi.org/10.4467/20844069PH.25.003.21731

Autorzy

Janusz S. Dąbrowski
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0009-0004-7110-6758 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Tytuły

Jeremi Michał Wiśniowiecki w planach wojny tureckiej Władysława IV

Abstrakt

The article presents the role of the Ruthenian voivode Jeremi Wiśniowiecki in King Vladislaus IV’s plans for war with Turkey and contains the publication of the document granting the fief, which was to make it easier for the prince to act in accordance with the king’s plan. The King could not obtain the Sejm’s consent to war and he thus persuaded Wiśniowiecki to undertake an expedition in 1647 aimed at inciting war with Crimea. This did not happen, but the prince agreed to take further action. This is evidenced by the fact that in February 1648 he was granted a fiefdom of 7,000 square kilometers of lands on the lower Dnieper, which – with their center on the island of Khortytsia – were to become a base against the Crimean Khanate and Turkey. Earlier, however, great fear had been aroused in Crimea by the invasion of Polish troops under the command of Wiśniowiecki and A. Koniecpolski near Perekop. The authorities of the Crimean Khanate decided to help the rebellious Zaporozhian Cossacks in their fight against Poland, which changed the balance of power in Central and Eastern Europe.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła rękopiśmienne

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Dokumenty pergaminowe, nr 8916

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Metryka Koronna, t. 189

Źródła drukowane

Appendix Theatri A. Ortelii et Atlantis G. Mercatoris, continens tabulas geographicas diversarum Orbis regionum, nunc primum editus cum descriptionibus, Amsterdami: Guilielmus Blaeuw, 1631.

Beauplan G. le Vasseur de, A Description of Ukraine, pref. D.F. Essar, A.B. Pernal, Cambridge, Mass. 1993.

The Crimean Khanate and Poland-Lithuania. International Diplomacy on the European Periphery (15th18th Century): A Study of Peace Treaties Followed by Documents, ed. D. Kołodziejczyk, Leiden–Boston 2011.

Korespondencja Stanisława Koniecpolskiego hetmana wielkiego koronnego 1632–1646, oprac. A. Biedrzycka, Kraków 2005.

Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Województwo smoleńskie 1650 r., red. A. Rachuba, oprac. S. Dunin, A. Rachuba, Warszawa 2009.

Ottoman-Polish Diplomatic Relations (15th18th Century): An Annotated Edition of Ahdnames and Other Documents, ed. D. Kołodziejczyk, Leiden 2000.

Pamiętniki Samuela i Bogusława Kazimierza Maskiewiczów (Wiek XVII), oprac. A. Sajkowski, red. W. Czapliński, Wrocław 1961.

Radziwiłł A.S., Pamiętnik o dziejach w Polsce, t. 3, tłum. i oprac. A. Przyboś, R. Żelewski, Warszawa 1980.

Senai Hadży Mehmed z Krymu, Historia Chana Islam Gereja III, tekst turecki wyd. Z. Abrahamowicz, kom. O. Górka, Z. Wójcik, red. Z. Wójcik, Warszawa 1971.

Sumariusz Metryki Koronnej 189, Księga wpisów kanclerza Jerzego Ossolińskiego MK 189 z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie z lat 1643–1648, Seria Nowa, t. 19, red. K. Chłapowski, oprac. J.S. Dąbrowski, Warszawa 2020.

Testament Jeremiego Wiśniowieckiego, wyd. W. Tomkiewicz, „Miesięcznik Heraldyczny” 1930, t. 9, nr 4, s. 67–77.

Wielka Legacja Wojciecha Miaskowskiego do Turcji w 1640 r., oprac. A. Przyboś, Warszawa–Kraków 1985.

Opracowania

Baranowski B., Polska a Tatarszczyzna w latach 1624–1629, Łódź 1948.

Baranowski B., Stosunki polsko-tatarskie w latach 1632–1648, Łódź 1949.

Borowiak A., Powstanie kozackie w 1638 r. [w:] Staropolska sztuka wojenna XVI–XVII wiekuPrace ofiarowane Profesorowi Jaremie Maciszewskiemu, red. M. Nagielski, Warszawa 2002, s. 54–84.

Czamańska I., Wiśniowieccy. Monografia rodu, Poznań 2007.

Czermak W., Plany wojny tureckiej Władysława IV, Kraków 1895.

Dec Ł., Bitwa pod Konstantynowem, „Teka Historyka” XI 1998 r.

Dybaś B., Fortece Rzeczypospolitej. Studium z dziejów budowy fortyfikacji stałych w państwie polsko-litewskim w XVII wieku, Toruń 2018.

Dzięgielewski J., Czym Jan Zamoyski „zarobił” na chwałę, a Jerzy Ossoliński na niesławę, czyli o wyższości kreujących wizerunek nad wypełniającymi powinności [w:] Studia historyczno-prawne. Księga poświęcona pamięci Profesora Jana Seredyki, red. W. Kaczorowski, Opole 2008, s. 129–137.

Floria B., Plany wojny tureckiej Władysława IV a Rosja (1644–1646), „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” 1991, t. 36.

Godziszewski W., Granica polsko-moskiewska wedle pokoju polanowskiego (wytyczona w latach 1634–1648), Kraków 1934.

Grzybowski S., Polskie Indie [w:] Dwór a kraj. Między centrum a peryferiami władzy, red. R. Skowron, Kraków 2003, s. 171–192.

Krykun M., Kordony wojewodstw Prawobereżnoji Ukrajiny u XVI–XVIII stolittjach, Lviv 2016. (Крикун M., Кордони вoеводсв Правобережної України у XVI–XVIII столітmях, Львiв 2016).

Krykun M., Rozmieżuwannja wołodiń Reczi Pospolitoj ta Oskanskoji imperji u 1633 roci [w:] idem, Bracławskie wojewodstwo y XVI–XVIII stolittjachStati i materiali, Lviv 2008, s. 302–322 (Крикун M., Розмежування володінь Речі Посполитоїї та Османської імперії у 1633 pоці [w:] idem, Брацлавське вoеводсво у XVI–XVIII століттях. Статі і матеріали, Львiв 2008, s. 302–322).

Kubala L., Jerzy Ossoliński, Warszawa 1924.

Majewski W., Przebieg wydarzeń w powstaniu Chmielnickiego 1648–1651 [w:] O. Górka, „Ogniem i mieczem” a rzeczywistość historyczna, oprac. W. Majewski, Warszawa 1986, s. 234–261.

Nagielski M., Komput wojsk Rzeczpospolitej na projektowaną kampanię przeciwko Turcji w 1646 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1993, t. 27, s. 319–326.

Płowy D., Od Konstantynowa do Piławiec, Działania wojenne na ziemiach ukrainnych od czerwca do września 1648 roku, Zabrze–Tarnowskie Góry 2012.

Romański R., Książę Jeremi Wiśniowiecki, Warszawa 2009.

Skorupa D., Stosunki polsko-tatarskie 1595–1623, Warszawa 2004.

Tomkiewicz W., Jeremi Wiśniowiecki (1612–1651), Warszawa 1933.

Wasilewski T., Działalność polityczna i wojskowa Jeremiego Wiśniowieckiego [w:] Epoka „Ogniem i Mieczem” we współczesnych badaniach historycznychZbiór studiów, red. M. Nagielski, Warszawa 2000, s. 67–84.

Widacki J., Kniaź Jarema, Kraków 1997 (wyd. 2), Katowice 1998.

Wójcik Z., Dzikie Pola w ogniu. O Kozaczyźnie w dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1961.

Informacje

Informacje: Prace Historyczne, 2025, Numer 152 (1), s. 13-32

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Jeremi Michał Wiśniowiecki w planach wojny tureckiej Władysława IV
Angielski: Jeremi Wiśniowiecki in Vladislaus IV’s war plans against Turkey

Autorzy

https://orcid.org/0009-0004-7110-6758

Janusz S. Dąbrowski
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
, Polska
https://orcid.org/0009-0004-7110-6758 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Jagielloński w Krakowie
Polska

Publikacja: 26.11.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Janusz S. Dąbrowski (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Dr Janusz S. Dąbrowski – historyk, archiwista, pracownik Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w okresie panowania Władysława IV i Jana Kazimierza Wazy. Zainteresowania naukowe: elity władzy (kozackie, senat koronny, izba poselska), dzieje sejmu, stosunki polsko-kozackie, kancelaria koronna.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 269

Liczba pobrań: 162

Jeremi Michał Wiśniowiecki w planach wojny tureckiej Władysława IV

Jeremi Michał Wiśniowiecki w planach wojny tureckiej Władysława IV

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE