Chłonność mieszkaniowa obszarów uzupełnienia zabudowy (OUZ) a zapotrzebowanie mieszkaniowe – wyzwanie dla planowania przestrzennego stref podmiejskich. Przykład powiatu lubelskiego
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 12.12.2025
Prace Geograficzne, 2025, Zeszyt 180, s. 127-149
https://doi.org/10.4467/20833113PG.25.029.22983Autorzy
Chłonność mieszkaniowa obszarów uzupełnienia zabudowy (OUZ) a zapotrzebowanie mieszkaniowe – wyzwanie dla planowania przestrzennego stref podmiejskich. Przykład powiatu lubelskiego
Od lat wyzwaniem dla planowania przestrzennego w Polsce jest niski poziom pokrycia kraju miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego (MPZP). W ramach reformy systemu planowania przestrzennego z 2023 r. wprowadzono plan ogólny gminy jako nowy instrument planistyczny, którego integralną częścią są obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ). W kontekście dynamicznej suburbanizacji powiatu lubelskiego, będącego strefą podmiejską Lublina, szczególnego znaczenia nabiera analiza luk w zabudowie mieszkaniowej OUZ. Celem niniejszej pracy jest ocena chłonności mieszkaniowej wyznaczonych OUZ w gminach powiatu lubelskiego oraz identyfikacja zróżnicowania chłonności pomiędzy gminami graniczącymi z Lublinem a gminami peryferyjnymi. Badanie obejmuje analizę potencjału inwestycyjnego terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową oraz ocenę ich zdolności do zaspokojenia zapotrzebowania na nową zabudowę. Hipoteza badawcza zakłada, że obszary uzupełnienia zabudowy (OUZ), wyznaczane zgodnie z procedurą określoną w Rozporządzeniu Ministra Rozwoju i Technologii z 2024 r. nie są w stanie w pełni zaspokoić zapotrzebowania mieszkaniowego w gminach podmiejskich, co sprzyja kontynuacji procesów rozpraszania zabudowy. Jednocześnie w gminach peryferyjnych chłonność wyznaczonych OUZ jest nie tylko wystarczająca do pokrycia prognozowanych potrzeb demograficznych, a nawet występuje w nadmiarze. Wyniki przeprowadzonej analizy wskazują na konieczność dalszej optymalizacji polityki przestrzennej, polegającej nie tylko na bardziej precyzyjnym wyznaczaniu OUZ, lecz również na odpowiednim doborze wskaźników urbanistycznych w planach ogólnych gmin. Takie podejście umożliwiłoby skuteczne ograniczanie rozlewania się zabudowy w strefie podmiejskiej, a zarazem wspierałoby rozwój przestrzenny obszarów peryferyjnych w sposób zgodny z zasadami zrównoważonego planowania.
AlHasawi M., Hamidi Maatouk M.M., Qurunfulah E., 2024, Key success factors of urban infill development: A conceptual framework, European Journal of Architecture and Urban Planning, 3(3), 1–14, https://doi.org/10.24018/ejarch.2024.3.3.40.
Aly S.S., Attwa Y.A., 2013, Infill development as an approach for promoting compactness of urban form, WIT Transactions on Ecology and the Environment, 173, 455–466, https://doi.org/10.2495/SDP130381.
Bailey N., Livingston M., Chi B., 2025, Housing and welfare reform, and the suburbanization of poverty in UK cities 2011–20, Housing Studies, 40(1), 185–206.
Bank Danych Lokalnych GUS, https://bdl.stat.gov.pl (21.03.2025).
Bogusz H., Winnicki S., Wójcik P., 2024), What factors contribute to uneven suburbanisation? Predicting the number of migrants from Warsaw to its suburbs with machine learning, The Annals of Regional Science, 72, 1353–1382, https://doi.org/10.1007/s00168-023-01245-y
Cheng W., Chu Y., Xia C., Zhang B., Chen J., Jia M., Wang W., 2023, UrbanGenoGAN: Pioneering urban spatial planning using the synergistic integration of GAN, GA, and GIS, Frontiers in Environmental Science, 11, https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1287858.
Chojnicki Z., 1990 Współczesne problemy gospodarki przestrzennej. Biuletyn KPZK PAN, 146, 203–219.
Chojnicki Z., 1999, Koncepcja terytorialnego systemu społecznego, [w:] T. Czyż (red.), Podstawy metodologiczne i teoretyczne geografii, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań.
Ewing R., 1997, Is Los Angeles-style sprawl desirable? Journal of the American Planning Association, 63(1), 107–126, https://doi.org/10.1080/01944369708975728.
Geoportal – Baza Danych Obiektów Topograficznych (BDOT10k), https://www.geoportal.gov.pl (14.03.2025).
Gstach D., Berding U., 2016, Doppelte Innenentwicklung: Zur Wiederentdeckung EinesAlten Prinzips Unter Erschwerten Bedingungen Begriffsverstandnis und Aktualitat, Informationen zur Raumentwicklung, 6, 661–673.
Hirt S., 2008, Suburbanizing Sofia: Characteristics of Post-Socialist Peri-Urban Change, Urban Geography, 28(8), 755–780, https://doi.org/10.2747/0272-3638.28.8.755.
Jang S.G.D., Lee J., Gim T.H.T., 2024, Smart adaptation to urban shrinkage in North Gyeongsang province, South Korea: Opportunities and obstacles for implementation, Urban Research & Practice, 18(2), 151–175, https://doi.org/10.1080/17535069.2024.2350462.
Jun H.-J., Kim D., Kim J.-H., Heo J.-P., 2024, Detection of infill development and contributing factors using deep learning and multilevel modeling, Cities, 139, 105019, https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105019.
Kaczmarek T., 2017, Dynamika i kierunki rozwoju suburbanizacji rezydencjalnej w aglomeracji poznańskiej, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 27(1), 81–98.
Kajdanek K., 2009, Rozwój strefy podmiejskiej Wrocławia w perspektywie socjologii miasta – społeczna charakterystyka przestrzeni podmiejskich, [w:] I. Jażdżewska (red.), XXII Konwersatorium wiedzy o mieście, t. 2, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.
Kajdanek K., 2011, Między miastem a wsią. Suburbanizacja w Polsce na przykładzie osiedli podmiejskich Wrocławia, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków.
Kandil S., 2023, Public Participation Guide: Introduction to Public Participation. U.S. Environmental Protection Agency, https://www.epa.gov/international-cooperation/public-participation-guide-introduction-public-participation (14.03.2025).
Koopmans S., Ronda R., Steeneveld G.-J. Holtslag A., Klein Tank A., 2018, Quantifyingthe Effect of Different Urban Planning Strategies on Heat Stress for Current and FutureClimates in the Agglomeration of the Hague (The Netherlands), Atmosphere, 9(9), 353. https://doi.org/10.3390/atmos9090353.
Kryczka P., Sikorski D., Figlus T., Lisowska-Kierepka A., Musiaka Ł., Spórna T., Sudra P., Szmytkie R., 2025, Defining suburbanization in Central and Eastern Europe: A systematic literature review, Cities, 158, 105626. https://doi.org/10.1016/j.cities.2024.105626.
Kwiatkowski J. Szajewska N., 2011, Funkcjonowanie elementów planowania przestrzennego w Polsce na szczeblu lokalnym. Interpretacja pojęcia „działka sąsiednia”, Czasopismo Techniczne. Architektura, R. 108, z. 6-A, s.127–132.
Mohammadi-Hamidi S., 2022, Urban infill development: A strategy for saving peri-urban areas in developing countries (Thecase study of Ardabil, Iran), MDPI, 11(2), 454.
Key Success Factors of Urban Infill Development: A Conceptual Framework, https://www.researchgate.net/publication/381684847_Key_Success_Factors_of_Urban_Infill_Development_A_Conceptual_Framework (4.06.2025).
Markowski T., 2011, Funkcjonowanie gospodarki przestrzennej – założenia budowy modelu zintegrowanego planowania i zarządzania rozwojem, [w:] T. Markowski, P. Żuber (red.), System planowania przestrzennego i jego rola w strategicznym zarządzaniu rozwojem kraju, Studia KPZK PAN, CXXXIV, Polska Akademia Nauk, Warszawa.
Masik G., 2018, Suburbanizacja demograficzna i przestrzenna na Obszarze Metropolitalnym Gdańsk–Gdynia–Sopot, Studia Obszarów Wiejskich, 50, 155–170, https://doi.org/10.7163/SOW.50.9
Mykhnenko V., 2023, Smart shrinkage solutions? The future of present-day urban regeneration on the inner peripheries of Europe, Applied Geography, 157, 103018, https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2023.103018.
Nicolini M., 2022, Legal geography: Comparative law and the production of space (Ius Gentium: Comparative Perspectives on Law and Justice, 105). Springer.,
Pedrycz P., 2018, Ogólne porównanie wpływu Miejscowych Planów Zagospodarowania Przestrzennego oraz Warunków Zabudowy na przestrzeń małych miast województwa mazowieckiego, Kwartalnik Architektury i Urbanistyki, 1–2, 83–96.
Portal zagospodarowania przestrzennego MriT, https://www.gov.pl/web/zagospodarowanieprzestrzenne (27.05.2025).
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 maja 2024 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy w planie ogólnym gminy, Dz.U. 2024 poz. 729.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, Dz.U. 2023 poz. 2758.
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 26 października 2020 r. w sprawie zbiorów danych przestrzennych oraz metadanych, Dz.U. 2020 poz. 1916.
Serwis Samorządowy PAP, https://samorzad.pap.pl/ (27.05.2025).
Schmidt-Thomé K., Lilius J., 2023, Smart shrinkage and multi-locality – The appeal of hope, illustrated through Puolanka, a rural municipality in Finland, Urban, Planning and Transport Research, 11(1), https://doi.org/10.1080/21650020.2023.2165140.
Sudra P., 2020, Rozpraszanie i koncentracja zabudowy na przykładzie aglomeracji warszawskiej po 1989 roku, Prace Geograficzne, 273, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa, https://doi.org/10.7163/9788361590057.
Sykora L., Ourednicek M., 2007, Sprawling post-communist metropolis: Commercial and residential suburbanisation in Prague and Brno, the Czech Republic, [w:] E. Razin, M. Dijst, C. Vazquez (red.), Employment Deconcentration in European Metropolitan Areas, GeoJournal Library, 91, 209–233, https://doi.org/10.1007/978-1-4020-5762-5_8.
Urban Land Institute, 2010, Land Use and Driving: The Role Compact Development Can Play in Reducing Greenhouse Gas Emissions, Urban Land Institute, Washington, DC.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1130.
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2023 poz. 2804.
Ward I., 2023, Recenzja książki: Matteo Nicolini, Legal Geography: Comparative Law and the Production of Space, The Italian Review of International and Comparative Law, 3(2), 589–591.
Włoch-Szymla A., 2019, Urban sprawl and smart growth versus quality of life, Technical Transactions. Architecture and Urban Planning, 12, Cracow University of Economics, https://doi.org/10.4467/2353737XCT.19.131.11497.
Yang Y., Dong Z., Zhou B.-B., Liu Y., 2024, Smart growth and smart shrinkage: A comparative review for advancing urban sustainability, Land, 13(5), 660, https://doi.org/10.3390/land13050660.
Zborowski A., Raźniak P., 2013, Suburbanizacja rezydencjonalna w Polsce – ocena procesu, Studia Miejskie, 9, 11–26.
Informacje: Prace Geograficzne, 2025, Zeszyt 180, s. 127-149
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 12.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski