Problematyka dziedzictwa kulturowego neoregionu – przypadek Nowej Huty. Prezentacje nowohuckich muzeów
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 2025
Prace Etnograficzne, 2024, Tom 52, s. 69-93
https://doi.org/10.4467/22999558.PE.24.006.21676Autorzy
Problematyka dziedzictwa kulturowego neoregionu – przypadek Nowej Huty. Prezentacje nowohuckich muzeów
The paper presents Nowa Huta (part of Cracow, Poland) through the concept of neo-region. Construction of this district involved dislocation of local inhabitants, deep environmental transformations and settling the area by people from various parts of Poland. Comparison is made between cultural, social and economic specificities of Nowa Huta and those on territories classified as the classic neo-regions. Discussed are questions of cultural heritage, its actual discovering and formatting, and heritage-creating role of museums (Museum History of Nowa Huta, Museum PRL, Museum PRL [under organization], Nowa Huta Museum) in these processes.
Auge M., 2010 Nie-miejsca. Wprowadzenie do antropologii hipernowoczesności, przeł. R. Chymkowski, Warszawa.
Assman J., 2008 Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych, przeł. A. Kryczyńska-Pham, Warszawa.
Banaszkiewicz M., 2018 Turystyka w miejscach kłopotliwego dziedzictwa, Kraków.
Baniowska-Kopacz E., 2019 „Nowohuckie podwórka” od podwórka. Spojrzenie etnologa, „Journal of Urban Ethnology”, t. 17, s. 63−80.
Baniowska-Kopacz E., 2022 Miejska zieleń jako element zadomowienia – przykład najstarszych osiedli Krakówskiej Nowej Huty w: J. Janto (red.) Socializmus a Mesto, Bratyslawa, s. 87−99, https://stella.uniba.sk/texty/FIF_JJ_socializmus_a_mesto.pdf (dostęp: 15.10.2023).
Beiersdorf Z., 1997 Wartości kulturowe Nowej Huty w: S. Świątek (red.), Dziedzictwo kulturowe Nowej Huty w rozwoju obszaru strategicznego Kraków–Wschód, Kraków, s. 81‒89.
Beiersdorf Z., Komorowski W., 2010 Nowa Huta lat pięćdziesiątych. Dziedzictwo – zagrożenia i perspektywy w: B. Szmygin, J. Haspel (red.), Zabytki drugiej połowy XX wieku – waloryzacja, ochrona, konserwacja/Das Erbe Der Nachkriegszeit Erhalten und Erneuern – Denkmale Der Moderne und Gegenmoderne/Architecture of the Second Half of the 20th Century – Studies and Protection, Warszawa‒Berlin, s. 17−28.
Biskupska K., 2024 Co znaczy poniemieckie? Zarys problematyki na przykładzie narracji mieszkańców Wrocławia, „LUD”, t. 108, s. 195−221, http://dx.doi.org/10.12775/lud108.2024.09 (dostęp: 10.04.2024).
Biskupska K., Ciechorska-Kulesza K., 2024 Kłopotliwe dziedzictwo – konteksty, interpretacje, działania, „Kultura i Społeczeństwo”, t. 68 (1), s. 3−16, https://czasopisma.isppan.waw.pl/kis/article/view/2599 (dostęp: 10.04.2024).
Brzezińska A.W., 2013 Reifikacja dziedzictwa kulturowego w świetle Konwencji UNESCO z 2003 roku, „Nauka”, nr 1, s. 109−128, http://czasopisma.pan.pl/Content/91959/mainfile.pdf (dostęp: 10.04.2024).
Burszta J., Jasiewicz Z., 1962 Zderzenie kultur na ziemiach zachodnich i północnych w świetle materiałów ze wsi koszalińskich, „Polska Sztuka Ludowa”, t. 16, z. 4, s. 197–220.
Ciechorska-Kulesza K., 2021 Fenomen Kosznajderii, czyli o złożoności tożsamości i dziedzictwa Pomorskiej Krainy, „Przegląd Zachodni”, t. 2, s. 153−169.
Dobrowolski K., 1952 Zderzenie kultur, „Lud”, t. 39, s. 102–109.
Golonka-Czajkowska M., 2013 Nowe miasto nowych ludzi. Mitologie nowohuckie, Kraków.
Gryczyński A. (red.), 2006 Czas zatrzymany. Fotografie z lat 1883–1963 z terenów Nowej Huty i okolic oraz wybór tekstów, Kraków.
Gryczyński A. (red.), 2008 Czas zatrzymany 2. Wybór tekstów oraz fotografie z terenów Nowej Huty i okolic, t. 1−2, suplement, Kraków.
Gryczyński A. (red.), 2012a Nie tylko o szkole, Kraków.
Gryczyński A. (red.), 2012b Z kart historii Pleszowa, Kraków.
Jagodzińska K., 2014 Czas muzeów w Europie Środkowej. Muzea i centra sztuki współczesnej (1989–2014), Kraków.
Jones S.H., 2014 Autoetnografia. Polityka tego, co osobiste, w: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln Yvonna (red.), Metody badań jakościowych, t. 2, Warszawa, s. 175−218.
Konwencja UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego 2003 https://niematerialne.nid.pl/wp-content/uploads/2023/01/Konwencja-UNESCOw-sprawie-ochrony-niematerialnego-dziedzictwa-kulturowego-17.10.2003r.pdf (dostęp: 10.01.2024).
Kowalski K., 2013 O istocie dziedzictwa europejskiego. Rozważania, Kraków.
Kubiak H., 2007 U progu ery postwestfalskiej. Szkice z teorii narodu, Kraków.
Kwaśniewska A., 2016 Niematerialne dziedzictwo kulturowe na terenach postmigracyjnych (na przykładzie Pomorza), „Łódzkie Studia Etnograficzne”, t. 55, s. 46−79.
Macdonald S., 2009 Difficult Heritage. Negotiating the Nazi Past in Nuremberg and Beyond, New York.
Marciniak Ł., 2011 Metody doświadczenia osobistego (Personal experience methods) w: K.T. Konecki, P. Chomczyński (red.), Słownik socjologii jakościowej, Warszawa, s. 181−183.
Myczkowski Z., Chajdys K., Forczek-Brataniec U., Latusek K., Marcinek R., Nosalska P., Rymsza-Mazur W., Siwek A., Wielgus K. 2016‒2020 Plan ochrony Parku Kulturowego Nowa Huta, etap II (2016), t. I: Tekst (I–IX 2016; aktualizacja I 2020), Kraków, https://www.bip.Kraków.pl/zalaczniki/dokumenty/n/263946/karta (dostęp: 13.10.2023).
Owsianowska S., Banaszkiewicz M., 2015 Trudne dziedzictwo a turystyka. O dysonansie dziedzictwa kulturowego, „Turystyka Kulturowa”, nr 11, s. 6–24.
Paprot A., 2013 Niematerialne dziedzictwo kulturowe w regionach o przerwanej ciągłości kulturowej (przykład Żuław i Powiśla) w: J. Adamowski, K. Smyk (Niematerialne dziedzictwo kulturowe: źródła – wartości – ochrona/Intangible Cultural Heritage: Origins – Values –Protection, Lublin–Warszawa, s. 317−328.
Paprot-Wielopolska A., 2020 „My też chcemy mieć swoje tradycje”. Metody badań, definiowanie i praktykowanie niematerialnego dziedzictwa kulturowego na ziemiach zachodnich i północnych, „Lud”, t. 104, s. 75−99, http://dx.doi.org/10.12775/lud104.2020.04 (dostęp: 16.10.2023).
Piasecki E., 1971 Proces imigracji w: S. Panek, E. Piasecki (red.), Nowa Huta. Integracja ludności w świetle badań antropologicznych, „Materiały i Prace Antropologiczne”, nr 80, s. 23−51.
Park Kulturowy Nowa Huta, 2017 Park Kulturowy Nowa Huta. Informator Konsultacyjny, Kraków.
Praczyk M., 2018 Pamięć środowiskowa we wspomnieniach osadników na „Ziemiach Odzyskanych”, Poznań.
Radłowska R., 2021 Zapomniany niemiecki obóz pracy w nowohuckiej Mogile. Nikt nie pytał, nikt nie mówił, „Gazeta Wyborcza – Gazeta w Krakówie” (e-wydanie, 23.07.2021), https://Kraków.wyborcza.pl/Kraków/7,44425,27355111,reportaz-nikt-nie-pytal-nikt-nie-mowil.html (dostęp: 15.10.2023).
Salwiński J., Sibila L.J. (red.), 2005 Nowa Huta – przeszłość i wizja. Studium muzeum rozproszonego, Kraków.
Sibila L., 2007 Muzeum Rozproszone Nowej Huty, Kraków, https://muzeumKrakówa.pl/nasze-wydawnictwa/muzeum-rozproszone-nowej-huty (dostęp: 10.03.2024).
Smith L.T., 2014 Na grząskim gruncie. Badania tubylców w erze niepewności w: N.K. Denzin, Y.S. Lincoln Yvonna (red.), Metody badań jakościowych, t. 1, Warszawa, s. 137−166.
Smith L., 2016 „Zwierciadło dziedzictwa”: narcystyczna iluzja czy zwielokrotnione odbicie?, „Rocznik Antropologii Historii”, t. 6 (9), s. 25−44.
Szcześniak M., 2023 Poruszeni. Awans i emocje w socjalistycznej Polsce, Warszawa.
Tunbridge J.E., Ashworth G.J., 1996 Dissonant Heritage. The Management of the Past as a Resource in Conflict, Chichester, New York.
Wąchała-Skindzier M., 2023 PRL w narracji muzealnej 1987–2017, Kraków.
Wąchała-Skindzier M., 2020 Nostalgia i trauma – dwa oblicza pamięci. Kilka słów o PRL w narracjach muzealnych w: A. Czocher, B. Klich-Kluczewska (red.), Pytać mądrze. Studia z dziejów społecznych i kulturowych. Księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Andrzejowi Chwalbie, Krak.ow, s. 249−269.
Worcell H., 1965 Najtrudniejszy język świata, Katowice.
Wosion-Czoba M., 2018 Władze Krakówa chcą połączenia Muzeum PRL-u z Muzeum Historycznym (publikacja z 28.03.2018), https://dzieje.pl/aktualnosci/wladze-Krakówa-chca-polaczenia-muzeum-prl-u-z-muzeum-historycznym (dostęp: 30.11.2024).
Zborowska A., 2019 Życie rzeczy w powojennej Polsce, Warszawa.
Ziębińska-Witek A., 2018 Muzealizacja komunizmu w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, Lublin.
Ziębińska-Witek A., 2020 Musealisation of communism, or how to create national identity in historical museums, „Muzeologia a kulturne dedičstvo”, t. 8, z. 4, s. 59−72.
Archiwalne opowieści, Nowa Huta – miasto (nie)idealne, https://archiwalneopowiesci.ank.gov.pl/wystawa/nowa-huta-miasto-nieidealne/ (dostęp: 8.12.2022).
Cały naród buduje Nową Hutę, https://ank.gov.pl/kombinat/zanimpowstalkombinat.html (dostęp: 21.11.2024).
Dom Utopii. „Archeologia codzienności” na Placu Centralnym: https://domutopii.pl/aktualnosci/archeologia-codziennosci-na-placu-centralnym/ (dostęp: 15.10.2022).
Małopolska To Go. Zwarta, zamknięta, harmonijna, https://malopolskatogo.pl/artykul/zwarta-zamknieta-harmonijna/ (dostęp: 8.12.2022).
Muzeum Nowej Huty, https://muzeumKrakówa.pl/oddzialy/o-muzeum-nowej-huty (dostęp: 25.11.2024).
MNH z Feniksem, https://muzeumKrakówa.pl/aktualnosci/muzeum-nowej-huty-w-dawnym-kinie-swiatowid-z-dofinansowaniem-z-programu-feniks (dostęp: 21.04.2024).
Nowa Huta ma potencjał turystyczny, https://www.rp.pl/wydarzenia/art4769891-nowa-huta-ma-potencjal-turystyczny (dostęp: 8.12.2022).
Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa: https://nhlab.okn.edu.pl/ (dostęp: 8.12.2021).
Ośrodek Kultury im. C.K. Norwida, https://okn.edu.pl/?time=1639559915 (dostęp: 8.12.2021).
Stale o Nowej Hucie, https://www.radioKraków.pl/kultura/stale-o-nowej-hucie-wystawa-w-mhk/ (dostęp: 30.11.2024).
W ten weekend „Zajrzyj do Huty”, https://www.Kraków.pl/aktualnosci/286427,33,komunikat,zajrzyj_do_huty_.html (dostęp: 9.12.2022).
Informacje: Prace Etnograficzne, 2024, Tom 52, s. 69-93
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Publikacja: 2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 419
Liczba pobrań: 370