Państwowa służba zdrowia w Polsce doby dwudziestolecia międzywojennego (1918–1939) stała przed wieloma wyzwaniami, wśród których najważniejszymi były budowanie sprawnych kadr medycznych, weryfikacja posiadanych przez medyków kwalifikacji, organizacja szpitali, przychodni i praktyk lekarskich, czy zapewnienia chorym kontaktu z pracownikami służby medycznej. Zadania te nie mogły być zrealizowane na jednakowym poziomie w wielkich miastach i na prowincji. Różne były stopień rozwoju infrastruktury miast i wsi, zamożność mieszkańców, czy też mentalność obywateli w kwestii podejścia do dbałości o swoje zdrowie. Leczenie pacjentów na prowincji jawiło się jako skomplikowany i długotrwały proces kształtowania prawidłowych postaw i relacji między lekarzami a pacjentami oraz budowania wzajemnego zaufania. Zasadniczym celem publikacji jest próba określenia problemów w realizacji podstawowych zadań ochrony zdrowia w Polsce w latach 1918–1939 przy uwzględnieniu specyfiki funkcjonowania wsi i niewielkich miast oraz obowiązującego wówczas stanu prawnego.

W artykule dokonano analizy procesu administrowania służbą zdrowia i szeroko rozumianej polityki zdrowotnej w pionierskim okresie Polski Ludowej, tj. działalności Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (21 lipiec–31 grudzień 1944), a następnie Tymczasowego Rządu Rzeczypospolitej Polskiej (31 grudzień 1944–28 czerwiec 1945). Skupiono się przede wszystkim na formalno-prawnym i instytucjonalnym charakterze rodzącej się po zakończeniu wojny służby zdrowia, tj. organach, instytucjach i placówkach odpowiedzialnych za szeroko rozumianą politykę zdrowotną. Osobnym, nie mniej ważnym problemem było ukazanie programowanej/postulowanej „demokratyzacji lecznictwa” z uwzględnieniem tak zmodyfikowanych doświadczeń II Rzeczypospolitej (model „wielosektorowości”), jak i implementacji wzorców sowieckich (model Nikołaja Siemaszki). Przyjęte w latach 1944–1945 rozwiązania pomimo mankamentów, niedostatków i luk, jakie zawierały, zamykały pierwszy etap tworzenia regulacji instytucjonalno-prawnych dotyczących organizacji służby zdrowia w Polsce Ludowej. W latach następnych poddano je kolejnym modyfikacjom zmierzającym do centralizacji, upaństwowienia służby zdrowia według wzorców sowieckich, z zachowaniem jednak polskiej specyfiki.

Andrzej Milczanowski był jedną z najważniejszych postaci szczecińskiej opozycji solidarnościowej w latach 80. XX wieku. Był członkiem „Solidarności” od 1980 r. W okresie legalnej działalności związku wspierał jego struktury regionalne i zakładowe od strony prawnej. Angażował się również w działalność tzw. Sieci, w ramach której brał udział w pracach nad projektem ustawy o samorządzie pracowniczym. W stanie wojennym był jednym z liderów strajku w Stoczni Szczecińskiej im. Adolfa Warskiego, za co został skazany na karę pięciu lat pozbawienia wolności wyrokiem sądu wojskowego w Bydgoszczy. Po odzyskaniu wolności w 1984 r. od razu zaangażował się w działalność podziemia solidarnościowego. Utworzył nowy ośrodek kierowniczy podziemnej „Solidarności” w Szczecinie (Radę Koordynacyjną) i stanął na jego czele. Jako reprezentant Pomorza Zachodniego wchodził tez do władz krajowych nielegalnego związku: tajnej Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej, a następnie (od 1987 r.) jawnej Krajowej Komisji Wykonawczej. Prowadziło go to do konfliktu z Marianem Jurczykiem – przewodniczącym Zarządu Regionu Pomorza Zachodniego wybranym w demokratycznych wyborach przed wprowadzeniem stanu wojennego. Dzięki trafnym koncepcjom na działalność opozycyjną w podziemiu oraz ich konsekwentnej realizacji rola Milczanowskiego z roku na rok rosła. Opowiadał się wówczas za ustawicznym domaganiem się od władz przywrócenia pluralizmu związkowego. W 1986 r. poparł pomysł Stanisława Możejki ze Świnoujścia występowania do sądów z wnioskami o rejestrację zakładowych struktur związku. Latem 1988 r. był jednym z liderów strajku w szczecińskim porcie, który był częścią fali protestów, która zmusiła władze do powrotu do rozmów z „Solidarnością”. W 1989 r. uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu w podstoliku ds. reformy prawa i sądów. Jesienią tego roku ogłosił wycofanie się z działalności związkowej uznając, że jego zasadniczy cel – ponowna legalizacja „Solidarności” – został zrealizowany.

Strajk w Wyższej Oficerskiej Szkole Pożarniczej z końca listopada 1981 r. był jednym z wielu protestów w okresie tzw. solidarnościowego karnawału. Od większości z nich jednak różnił się jednak zasadniczo, gdyż był jednym z zaledwie kilku strajków wewnątrz resortu spraw wewnętrznych, którego Straż Pożarna była i jest nadal częścią. Jednocześnie to, co go wyróżniało od wszystkich innych tego rodzaju protestów przed 13 grudnia 1981 r., to fakt, że został on siłowo spacyfikowany. Odbyło się to w ramach operacji, której nadano kryptonim „Syrena”. Była ona preludium stanu wojennego, a jednocześnie próbą generalną przed jego wprowadzeniem – w jej trakcie przećwiczono działania podejmowane po 13 grudnia (blokada zakładu pracy/w tym przypadku uczelni/, jej siłowa pacyfikacja z użyciem jednostek specjalnych, wyłączenie telefonów). Była też – o czym trzeba wspomnieć – porażką w działaniach władz (głównie Służby Bezpieczeństwa), które próbowały różnymi działaniami (od gróźb po rozpuszczanie nieprawdziwych informacji dot. rodzin) doprowadzić do zakończenia protestu podchorążych.

W artykule przedstawiono analizę problemu połączenia efektu skali z technologią autonomicznych rojów dronów w kontekście nowej rewolucji przemysłowej. Pod pojęciem dronów przyjmuje się obecnie w literaturze bezzałogowe powietrzne, podwodne i nawodne pojazdy autonomiczne oraz roboty humanoidalne. Ekonomia skali, dotąd związana z masową produkcją i redukcją kosztów jednostkowych, zyskuje nowy wymiar dzięki rojom dronów sterowanym przez sztuczną inteligencję, uczenie maszynowe i sieci internetu rzeczy IoT. Technologie te umożliwiają równoczesne zarządzanie setkami dronów, które współpracują, optymalizując zadania w czasie rzeczywistym. Wdrożenie rojów dronów w logistyce, rolnictwie czy monitoringu eliminuje tradycyjne bariery kosztowe. Firmy mogą dynamicznie skalować operacje bez proporcjonalnego wzrostu nakładów poprzez na przykład automatyzację dostaw, precyzyjne opryskiwanie uprawy lub nadzorowanie infrastruktury. Zmniejsza to koszty jednostkowe, zwiększa wydajność i elastyczność. Model kosztów przesuwa się ze stałych (np. flota pojazdów) na zmienne (opłata za usługę dronów), co umożliwia nawet małym przedsiębiorstwom dostęp do zaawansowanych rozwiązań. W tekście poddano analizie wyzwania dotyczące: regulacji prawnych, ryzyka awarii, prywatności i cyberbezpieczeństwa. Zwrócono uwagę na konieczność współpracy sektora publicznego i prywatnego w celu stworzenia bezpiecznych ram wdrażania technologii. Autonomiczne roje dronów są przyszłością biznesu, łącząc ekonomię skali z innowacyjnością, otwierają drogę do zrównoważonych, konkurencyjnych modeli opartych na technologii.

W artykule przedstawiono pogłębioną analizę zagadnienia bezpieczeństwa osobistego funkcjonariuszy Policji w świetle obowiązujących regulacji prawnych i zasad etycznych. Omówiono status policjanta jako funkcjonariusza publicznego oraz szczególną ochronę prawną przysługującą mu na mocy przepisów Kodeksu karnego i ustawy o Policji. Wskazano na stabilność i przejrzystość regulacji dotyczących użycia środków przymusu bezpośredniego jako kluczowego czynnika wpływającego na bezpieczeństwo policjantów i obywateli. Artykuł uwzględnia praktyczne aspekty, tj. procedury, szkolenia czy wyposażenie policjantów mające znaczenie dla minimalizowania ryzyk podczas służby. Omówiono przykłady orzecznictwa sądowego w sprawach dotyczących bezpieczeństwa osobistego policjantów. W części etycznej rozszerzono rozważania o dylematy moralne pojawiające się w służbie policjanta oraz odniesienia do zasad etyki zawodowej policjanta. Podkreślono znaczenie etosu służby i odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej w kontekście działań podejmowanych dla ochrony bezpieczeństwa publicznego i osobistego funkcjonariuszy.

W systemie bezpieczeństwa wewnętrznego Policja jest podmiotem wiodącym w sprawach ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Na rzecz obywateli realizuje zadania ustawowe, między innymi w zakresie „ochrony życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed bezprawnymi zamachami naruszającymi te dobra”. Od blisko trzydziestu lat policjanci tworzą i doskonalą wielopodmiotową współpracę w zapobieganiu i zwalczaniu przemocy domowej. Podczas codziennej służby funkcjonariusze z pionu prewencji przyjmują zgłoszenia, przeprowadzają interwencje domowe, prowadzą czynności profilaktyczne, pomagają ofiarom i zajmują się sprawcami przemocy w środowisku domowym. Na podstawie danych Policji z województwa pomorskiego przedstawiona została skala zjawiska przemocy domowej i zaangażowania funkcjonariuszy w procedurę Niebieskiej Karty w latach 2019–2024.

Przedstawione w niniejszym artykule możliwe perspektywy związane ze światem wartości młodych ludzi są niekompletne i zawierają wiele niewiadomych. Wartości są swego rodzaju przewodnikiem po drogach ludzkiego życia. Bardzo ważny jest proces wychowania do wyższych wartości – wartości, które w najwyższym stopniu mogą chronić i uchronić młodych ludzi przed patologią zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym. Współczesny świat oferuje nam kilka wymiarów, w których możemy umieścić wartości młodych ludzi. Obecnie nie ma jednej interpretacji wartości. Nieprofesjonalne byłoby twierdzenie, że współcześni młodzi ludzie wyznają wyłącznie wartości hedonistyczne lub religijne, albo że najważniejsza jest dla nich kariera. Współczesny świat młodych ludzi to różnorodność, kompilacja systemów pluralistycznych wartości, w których nie warto dokonywać ocen. Możemy jedynie stwierdzić, że na wybór i akceptację niektórych wartości opisanych przez młodych ludzi możemy mieć sugestywny wpływ, ponieważ wartości są fundamentem człowieka, a wybory człowieka zależą od nich. Aspiracje, cele i działania również, ale nie można niczego narzucać.

Artykuł analizuje zasadę proporcjonalności w kontekście prawa administracyjnego, podkreślając jej znaczenie w równoważeniu interesów publicznych i praw jednostek. Zasada proporcjonalności jest niezbędna do zapewnienia, że działania administracyjne są nie tylko zgodne z prawem, ale również sprawiedliwe i konieczne. Omówiono teoretyczne podstawy, praktyczne zastosowanie oraz orzecznictwo z różnych systemów prawnych, ukazując jej rolę w ochronie przed nadmierną ingerencją władz. Artykuł wskazuje na dynamiczny rozwój i wyzwania związane z zastosowaniem zasady proporcjonalności w obliczu współczesnych problemów prawnych i społecznych.

Handel ludźmi jest jednym z najbardziej złożonych i groźnych przestępstw o charakterze transnarodowym, wymagającym zintegrowanych i skoordynowanych działań na poziomie międzynarodowym. Zjawisko to, określane przez Organizację Narodów Zjednoczonych jako współczesna forma niewolnictwa, stanowi poważne naruszenie praw człowieka oraz wyzwanie dla systemów prawnych, społecznych i ekonomicznych. W niniejszym artykule podjęto analizę funkcjonowania kluczowych organizacji zaangażowanych w przeciwdziałanie temu procederowi, takich jak ONZ: UNODC (United Nations Office on Drugs and Crime) – główna agencja ONZ, która zajmuje się przestępczością transnarodową, handlem narkotykami i zwalczaniem handlu ludźmi oraz pełni funkcję strażnika Protokołu o zapobieganiu, zwalczaniu oraz karaniu za handel ludźmi, w szczególności kobietami i dziećmi, uzupełniający Konwencję Narodów Zjednoczonych przeciwko międzynarodowej przestępczości zorganizowanej, zwany potocznie jako „Protokół z Palermo”, który przyjęty został w Palermo 15 listopada 2000 r. i jest podstawowym aktem prawa międzynarodowego w walce z handlem ludźmi, UNHCR (United Nations High Commissioner for Refugees – Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców) agencja, która odgrywa bardzo ważną rolę pomocniczą i ochronną, gdyż chroni przed przymusowym werbunkiem, pracą, żebractwem, małżeństwami jak również wykorzystywaniem seksualnym. Zajmuje się ochroną uchodźców, migrantów i ofiar przemytu handlu ludźmi, OHCHR (Office of the High Commissioner for Human Rights – Biuro Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka), które monitoruje prawa ofiar handlu ludźmi, wspiera wdrażanie Protokołu z Palermo oraz innych instrumentów prawnych ONZ. Kolejnymi podmiotami są: Międzynarodowa Organizacja ds. Migracji (IOM) zajmująca się wspieraniem ofiar handlu ludźmi, współpracą z rządami oraz prowadzeniem kampanii informacyjnych i programów reintegracyjnych, Interpol (Międzynarodowa Organizacja Policji Kryminalnej, jako policyjna organizacja wyspecjalizowana i koordynująca skoncentrowane operacje międzynarodowe przeciwko zorganizowanym siatkom zajmującym się handlem ludźmi, w zakresie wymiany informacji i baz danych oraz wydawaniem not międzynarodowych, np. przeciwko podejrzanym handlarzom ludźmi. Na poziomie Unii Europejskiej funkcjonują takie organizacje, jak: Europol (Europejski Urząd Policji), to Główna agencja policyjna UE, która działa na poziomie policyjno-operacyjnym, gromadzi i analizuje dane od służb policyjnych wszystkich państwa członkowskich UE, tworzy profile siatek zajmujących się handlem ludźmi w tym: rekrutację, prace przymusowe, wykorzystywanie seksualne, nadzoruje i koordynuje działania policyjne w obszarze zwalczania sieci handlu ludźmi, Eurojust (Europejska Jednostka ds. Współpracy Sądowej w sprawach karnych), to agencja Unii Europejskiej, która wspiera współpracę prokuratorów i sadów karnych między państwami UE w zakresie dotyczącym handlu ludźmi, Frontex (Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej), która monitoruje granice, zwalcza przemyt migrantów i handel ludźmi na granicach zewnętrznych oraz CEPOL (European Union Agency for Law Enforcement Training), to agencja Unii Europejskiej zajmująca się prowadzeniem szkoleń, kursów, warsztatów dla funkcjonariuszy policji i innych służb bezpieczeństwa, którzy w swoim zakresie zadań mają zwalczanie handlu ludźmi. Ponadto szereg organów politycznych i mechanizmów unijnych, takich jak: Komisja Europejska - Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/36/UE z dnia 5 kwietnia 2011 r. w sprawie zapobiegania handlowi ludźmi i zwalczania tego procederu oraz ochrony ofiar, czy też Koordynator UE ds. Zwalczania Handlu Ludźmi, czyli osoba stricte odpowiedzialna za wspieranie i koordynację działań państw członkowskich w walce z handlem ludźmi oraz strategię unijną, mamy również Radę UE (JHA), której rolą jest ustalanie ram polityki migracyjnej i bezpieczeństwa osób oraz Parlament Europejski, który przyjmuje rezolucje i nadzoruje działania legislacyjne. Warto również zaznaczyć, iż na poziomie poza UE zwalczaniem handlu ludźmi, który jest zagrożeniem bezpieczeństwa bo dotyczy nie tylko praw człowieka, ale też stabilności politycznej, bezpieczeństwa wewnętrznego i gospodarczego zajmują się: Rada Europy – Konwencja Rady Europy w sprawie działań przeciwko handlowi ludźmi tzw. Konwencja Warszawska, która została sporządzona w Warszawie w 2005 roku, GRETA (Group od Experts on Action against Trafficking in Human Beings) to niezależny organ Rady Europy, który monitoruje i ocenia, jak państwa wdrażają Konwencji Rady Europy w sprawie zwalczania handlu ludźmi oraz OBWE (Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie), gdzie mamy wyznaczonego Koordynatora ds. Zwalczania Handlu Ludźmi, czyli najważniejszą osobę, która odpowiada za politykę i działania w tym obszarze, wspiera państwa członkowskie, tworzy dokumenty strategiczne i zalecenia oraz kładzie duży nacisk na działania prewencyjne i szkoleniowe, w tym zapobieganie, ochronę ofiar i ściganie sprawców. Przedmiotem badania jest analiza polityki i działań instytucji międzynarodowych, mechanizmów współpracy międzynarodowej i koordynacji oraz ich efektywność w zakresie identyfikacji ofiar, ścigania sprawców i wdrażania działań prewencyjnych. Pytaniem badawczym jest: jakie strategie i polityki w obszarze zwalczania handlu ludźmi podejmują wybrane agencje i instytucje międzynarodowe?, Jak instytucje i organizacje te definiują cele prewencyjne i operacyjne w zakresie podejmowanych działań? W jakim stopniu mechanizmy współpracy i wymiany informacji umożliwiają skuteczne reagowanie na przypadki handlu ludźmi?, W jakim stopniu działania podjęte przez agencje przyczyniają się do ścigania sprawców handlu ludźmi? Hipoteza badawcza: Skuteczność działań organizacji międzynarodowych w zwalczaniu handlu ludźmi jest determinowana przez poziom współpracy między państwami, Efektywność identyfikacji ofiar zależna jest od dostępu do nowoczesnych technologii wymiany informacji i standardów oraz implementacji kompleksowych mechanizmów ochrony ofiar i karania sprawców. Skuteczność działań profilaktycznych instytucji międzynarodowych w zakresie handlu ludźmi wzrasta proporcjonalnie, gdy programy prewencyjne, polityki są skoordynowane w ramach współpracy międzyinstytucjonalnej i swym obszarem obejmują cały łańcuch migracyjny. Celem artykułu jest wielowymiarowa ocena skuteczności i spójności działań organizacji międzynarodowych w walce z handlem ludźmi, skutecznych metod przeciwdziałania oraz wskazanie głównych wyzwań, przed którymi stoją instytucje zajmujące się tym problemem. Badanie koncentruje się na działalności organizacji międzynarodowych w zakresie zwalczania handlu ludźmi. Analizie poddano ich strategie operacyjne, mechanizmy współpracy transnarodowej oraz skuteczność podjętych działań w kontekście rozwiązań prawnych i technologicznych. Krytyczna analiza dokumentów międzynarodowych (konwencje, raporty, dyrektywy dotyczące przeciwdziałania handlowi ludźmi). Przegląd literatury naukowej dotyczącej efektywności działań organizacji międzynarodowych. Studium przypadków – analiza konkretnych operacji zwalczania handlu ludźmi przeprowadzonych przez organizacje wyspecjalizowane agencje i instytucje specjalistyczne, w tym UNODC, Europol, Frontex i Interpol.

Artykuł ukazuje przemiany w podejściu nauk kryminalistycznych do zjawiska przemocy domowej, traktując je jako problem wymagający nie tylko ścigania sprawców, ale także zrozumienia mechanizmów społecznych, psychologicznych i kulturowych leżących u jego podstaw. W tekście podkreślono konieczność odejścia od tradycyjnie represyjnej roli organów ścigania na rzecz bardziej kompleksowego, empatycznego i zindywidualizowanego modelu pracy. Nowe podejście zakłada analizę przestępstw z perspektywy relacji międzyludzkich, układów domowych i emocjonalnych zależności między ofiarą a sprawcą. Kryminalistyka nie ogranicza się jedynie do dokumentowania przestępstw, lecz współdziała z psychologią, medycyną sądową i pomocą społeczną, dążąc do identyfikacji czynników ryzyka i sygnałów ostrzegawczych. Istotnym elementem nowoczesnego podejścia jest również przeciwdziałanie wtórnej wiktymizacji oraz zapewnienie skutecznej ochrony ofierze już na etapie postępowania przygotowawczego. W tym celu promowane są rozwiązania proceduralne, takie jak szybkie reagowanie służb, wzmocnienie kompetencji biegłych, stosowanie środków ochrony i interdyscyplinarna współpraca. W publikacji zwraca się także uwagę na konieczność reformy przepisów i praktyki śledczej w taki sposób, by odpowiadały one rzeczywistej złożoności zjawiska przemocy domowej i umożliwiały skuteczniejsze dochodzenie do sprawiedliwości. Kryminalistyka, jako dziedzina wspierająca wymiar sprawiedliwości, może i powinna odegrać kluczową rolę w tym procesie.

Autorzy na podstawie bogatej literatury dotyczącej Sejmu Wielkiego oraz niewielkiej ilości materiałów źródłowych dotyczących sejmików mazowieckich, jak również innych opracowań i publikacji wydawnictw źródłowych podejmują próbę ujęcia sejmików mazowieckich pod kątem prawno-organizacyjnym. Badania rozpoczynają się od charakterystyki szlachty mazowieckiej, analizy poziomu jej kultury politycznej i kondycji intelektualnej, odwołując się przy tym do funkcjonującego na terenie Mazowsza systemu edukacji czy też mazowieckiej sztuki i architektury doby renesansu i baroku. Omawiają geografię sejmikową Mazowsza i wskazują na dostosowanie jej do zasad prawno-organizacyjnych obowiązujących w całym Królestwie Polskim. Autorzy, analizując aspekty prawno-organizacyjne sejmików mazowieckich, poruszają kwestie m.in. organizacji sejmiku, miejsca obradowania, wyboru posłów i deputatów, a także komisji cywilno-wojskowych oraz skarbowo-wojskowych.