Kryminalistyka w służbie sprawiedliwości – nowe podejście do analizy przemocy domowej
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 30.12.2025
Pomorskie Studia Naukowe, 2025, 1, s. 217-232
Autorzy
Kryminalistyka w służbie sprawiedliwości – nowe podejście do analizy przemocy domowej
Artykuł ukazuje przemiany w podejściu nauk kryminalistycznych do zjawiska przemocy domowej, traktując je jako problem wymagający nie tylko ścigania sprawców, ale także zrozumienia mechanizmów społecznych, psychologicznych i kulturowych leżących u jego podstaw. W tekście podkreślono konieczność odejścia od tradycyjnie represyjnej roli organów ścigania na rzecz bardziej kompleksowego, empatycznego i zindywidualizowanego modelu pracy. Nowe podejście zakłada analizę przestępstw z perspektywy relacji międzyludzkich, układów domowych i emocjonalnych zależności między ofiarą a sprawcą. Kryminalistyka nie ogranicza się jedynie do dokumentowania przestępstw, lecz współdziała z psychologią, medycyną sądową i pomocą społeczną, dążąc do identyfikacji czynników ryzyka i sygnałów ostrzegawczych. Istotnym elementem nowoczesnego podejścia jest również przeciwdziałanie wtórnej wiktymizacji oraz zapewnienie skutecznej ochrony ofierze już na etapie postępowania przygotowawczego. W tym celu promowane są rozwiązania proceduralne, takie jak szybkie reagowanie służb, wzmocnienie kompetencji biegłych, stosowanie środków ochrony i interdyscyplinarna współpraca. W publikacji zwraca się także uwagę na konieczność reformy przepisów i praktyki śledczej w taki sposób, by odpowiadały one rzeczywistej złożoności zjawiska przemocy domowej i umożliwiały skuteczniejsze dochodzenie do sprawiedliwości. Kryminalistyka, jako dziedzina wspierająca wymiar sprawiedliwości, może i powinna odegrać kluczową rolę w tym procesie.
Błoch-Gnych A., Syndrom sztokholmski w relacjach międzyludzkich, „Niebieska Linia” 2010, nr 4.
Czapska J., Jurzak K., Jak korzystać z dobrych praktyk w zakresie bezpieczeństwa, Kraków 2017.
Franchuk V., Kuntij A., Charakterystyka kryminalistyczna przestępstw przemocy domowej zgodnie z ustawodawstwem Ukrainy, „Edukacja – Terapia – Opieka” 2020, nr 2.
Gromska A., Szkurłat J., Przemoc domowa jako problem społeczny [w:] Przemoc w rodzinie. Instytu-cjonalne formy pomocy, red. M. Orłowska, M. Gościniewicz, G. Pisarczyk, Toruń 2015.
Gierowski J., Najda M., Obdzyńska-Jaśkiewicz T., Psychologia w postępowaniu karnym, Warszawa 2010.
Hanausek T. Kryminalistyka. Zarys wykładu, Warszawa, 2009.
Herzberger S.D., Przemoc domowa. Perspektywa psychologii społecznej, Warszawa 2002.
Hołyst B., Kryminalistyka, Warszawa 2022.
Kordaczuk-Wąs, M., Szacowanie ryzyka wystąpienia przemocy w rodzinie oraz związanych z nią zagrożeń, „Niebieska Linia” 2012 r., nr 5.
Kucharska A., Polskie prawo wobec przemocy w rodzinie. Próba analizy wybranych zagadnień, Wrocław 2016.
Nowakowska K., Drastyczny wzrost przemocy wobec dzieci. Dwa lata i 2,5 razy więcej zgłoszeń, https://serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia/artykuly/9769788,drastyczny-wzrost-przemocy-wobec-dziecidwa-lata-i-25-razy-wiecej-zg.html (dostęp: 15.12.2025).
Payne-James J., James R., (red. wyd. pol.) Jurek T., Jankowski Z., SIMPSON Medycyna Sądowa,Wrocław 2020.
Przemoc domowa. Przemoc w rodzinie - dane od 2012 do 2022 roku, https://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/przemoc-domowa/201373,Przemoc-w-rodzinie-dane-od-2012-do-2022-roku.html?search=688135 (dostęp: 15.12.2025).
Psychologiczne skutki przemocy domowej, https://poradnictworodzinne.pl/psychologiczne-skutki-przemocy-domowej/ (dostęp: 15.12.2025).
Raport podsumowujący działalność Ogólnopolskiego Pogotowia dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska Linia” w kwietniu 2024 rok, https://niebieskalinia.info/wp-content/uploads/2024/09/NL_Raport_za_kwiecien_2024.pdf (dostęp: 15.12.2025).
Raport dotyczący monitoringu zjawiska przemocy domowej w województwie warmińsko-mazurskim za 2024 r. https://ipuck.pl/kiedy-świadek-jestniewiarygodny-analiza-i-ocena-zeznań (dostęp: 15.12.2025).
Rode D., Dukała K., Kabzińska J., Zalewska-Łunkiewicz K., Kliniczna psychologia sądowa, Warszawa 2021.
Rode D., Psychologiczne i relacyjne wyznaczniki przemocy domowej: charakterystyka sprawców, Warszawa 2018.
Urban E., Cianciara D., Przemoc wobec kobiet w rodzinie, Warszawa 2008.
Widacki J. (red.), Kryminalistyka, Warszawa 2021.
Zielonka M., Wilczyńska A., Zaręba B., Wybrane aspekty przeciwdziałania przemocy domowej, Katowice 2024.
Informacje: Pomorskie Studia Naukowe, 2025, 1, s. 217-232
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska
Publikacja: 30.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-SA
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 55
Liczba pobrań: 25