FAQ
Logotyp Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Rozważania wokół wychowania patriotycznego jako dziedziny wychowania

Data publikacji: 01.12.2025

Polska Myśl Pedagogiczna, XI (2025), Numer 11/1, s. 245-261

https://doi.org/10.4467/24504564PMP.25.012.22110

Autorzy

Dariusz Zając
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-3515-1779 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Rozważania wokół wychowania patriotycznego jako dziedziny wychowania

Abstrakt

Zmienna i nieprzewidywalna współczesna rzeczywistość wychowawcza, stanowiąca element konstytutywny rzeczywistości społecznej, skłania ku zwróceniu baczniejszej uwagi na kwestie patriologiczne, m.in. w ramach podejmowanej przez nauczycieli-wychowawców aktywności edukacyjnej. Stąd też w tekście podjęte zostały rozważania skoncentrowane wokół wychowania patriotycznego, wyodrębnianego przez niektórych pedagogów jako oddzielny obszar wychowania. Przedmiotem analiz uczyniono takie kwestie, jak: dziedziny wychowania, patriotyzm, stanowiący centralną kategorię w dociekaniach nad wychowaniem patriotycznym. Następnie poddano analizie istotę wychowania patriotycznego, a w dalszej kolejności wskazano na teorię wychowania patriotycznego jako szczegółową teorię wychowania, która znajduje się podobnie, jak ogólna teoria wychowania, w stanie in statu nascendi, a która z uwagi na jej rangę powinna znaleźć właściwe sobie miejsce w strukturze współczesnych subdyscyplin pedagogicznych.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Ajdukiewicz, Kazimierz. Zarys logiki. Warszawa: PZWS, 1959.

Antas, Alicja, Brodacka-Adamowicz Ewa. Dziedziny wychowania. Siedlce: Wydawnictwo Akademii Podlaskiej, 2009.

Bielecka, Grażyna, Dudzik, Iwona. „Edukacja patriotyczna w podstawie programowej wychowania przedszkolnego”. Edukacja – Terapia – Opieka 1 (2019): 65–75.

Chałas, Krystyna. „Teoretyczne podstawy wychowania ku wartościom narodowo-patriotycznym”. W: Krystyna Chałas, Stanisław Kowalczyk, Wychowanie ku wartościom narodowo-patriotycznym. Elementy teorii i praktyki. Tom II, 121–185. Kielce: „Jedność”, 2006.

Chrapkowska-Zielińska, Aldona. „Dziedziny wychowania – między tradycyjnym a współczesnym podejściem”. W: Współczesne konteksty wychowania. W kręgu pytań i dyskusji, red. Andrzej M. de Tchorzewski, 111–130. Bydgoszcz: „Wers”, 2002.

Czernik, Tomasz. „Patriotyzm jako wartość nieograniczona”. Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne 2 (11) (2007): 23–33.

Czernik, Tomasz. ,,Patriotyzm jako wartość nieograniczona”. Perspectiva. Legnickie Studia Teologiczno-Historyczne 2 (11) (2007).

Dziewiecki, Marek. „Wychowanie patriotyczne dzisiaj”. Zeszyty Formacji Katechetów 72 (4) (2018): 25–31.

Flis, Maria. „Patriotyzm w świetle etyki dyskursu. Czy potrzebne jest wychowanie patriotyczne?”. W: Etyka a patriotyzm, red. Adriana Joanna Mickiewicz, Radosław Strzelecki, 21–46. Toruń: Adam Marszałek, 2019.

Fundakowski, Stanisław. „Programy nauczania a wychowanie patriotyczne w szkole”. W: Wychowanie do patriotyzmu. I część ogólna. II część szczegółowa, red. Waldemar Janiga, 439–445. Przemyśl–Rzeszów: Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 2006.

Górniewicz, Józef. Teoria wychowania (wybrane problemy). Toruń–Olsztyn: Studium Kształcenia Ustawicznego „GLOB”, 1996.

Jan Paweł II. Pamięć i tożsamość. Rozmowy na przełomie tysiącleci. Kraków: Znak, 2005.

Janiga, Waldemar. „O potrzebie patriotycznego wychowania”. Premislia Christiana 14 (2010/2011): 287–297.

Koperek, Adam. „Edukacja patriotyczna w kontekście polskiej kultury narodowej”. Saeculum Chri-stianum: pismo historyczno-społeczne 16 (1) (2009): 257–267.

Kostkiewicz, Janina. „Patriotyzm. O różnorodności jego ujęć teoretycznych i praktycznej obecności w pracy wychowawczej zmartwychwstańców przed rokiem 1939”. Paedagogia Christiana 2 (40) (2017): 109–131.

Kostyło, Piotr. „Edukacja patriotyczna w szkołach publicznych”. Filozofia Edukacji 1 (2019): 57–74.

Kowalczyk, Stanisław. „Patriotyzm”. W: Encyklopedia aksjologii pedagogicznej, red. Krystyna Chałas, Adam Maj, 729–734. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne „POLWEN”, 2016.

Kubiak-Szymborska, Ewa. „Teoria czy teorie wychowania – orientacja na metadyskurs czy na metateorię”. W: Ewa Kubiak-Szymborska, Dariusz Zając, Wokół podstawowych zagadnień teorii wychowania, 28–39. Bydgoszcz: WERS, 2002.

Ławicki, Jerzy. „Wychowanie młodzieży do patriotyzmu w świetle aktualnego programu nauczania religii oraz w korelacji z wiedzą o społeczeństwie w szkołach średnich”. Studia Katechetyczne 16 (2020): 133–148.

Łobocki, Mieczysław. Teoria wychowania w zarysie. Kraków: „Impuls”, 2003.

Muszyński, Heliodor. Zarys teorii wychowania. Warszawa: PWN, 1976.

Nowak, Marian. Teorie i koncepcje wychowania. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, 2008.

Okoń, Wincenty. Nowy słownik pedagogiczny. Warszawa: „Żak”, 2004.

Olczyk, Arkadiusz. „Patriotyzm jako cnota moralna”. Częstochowskie Studia Teologiczne XXXIX (2011): 183–190.

Opiela, Maria Loyola. „Wychowanie do patriotyzmu”. Ateneum Kapłańskie 170 (3 [655]) (2018): 486–495.

Ostrowska, Urszula. „Koncepcje wartości patriotyzmu na tle historycznym”. Filozofia Edukacji 1 (2019), 33–56.

Prokopiuk, Włodzimierz. „Współczesny patriotyzm i wychowanie patriotyczne – konteksty, aspekty, ambiwalencje”. W: Patriotyzm a wychowanie, red. Elwira Jolanta Kryńska, Joanna Dąbrowska, Agnieszka Szarkowska, Urszula Wróblewska, 321–330. Białystok: Trans Humana, 2009.

Salij, Jacek. „Patriotyzm dzisiaj”. W: Wychowanie do patriotyzmu. I część ogólna. II część szczegółowa, red. Waldemar Janiga, 327–339. Przemyśl–Rzeszów: Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 2006.

Skarżyńska, Krystyna. „Rodzaje patriotyzmu. Czy i jak osobiste doświadczenia oraz wychowanie różnicują postawy narodowe?”. W: Wychowanie. Pojęcia – procesy – konteksty, t. 4, red. Maria Dudzikowa, Maria Czerepaniak-Walczak, 55–72. Gdańsk: GWP, 2008.

Skarżyńska, Krystyna. „Różne oblicza i funkcje patriotyzmu”. W: Patriotyzm. Tożsamość narodowa. Poczucie narodowe, red. Ewa Nowicka-Włodarczyk, 33–52. Kraków: Fundacja „Międzynarodowe Centrum Rozwoju Demokracji”, 1998.

Słownik języka polskiego, oprac. Lidia Drabik, Aleksandra Kubiak-Sokół, Elżbieta Sobol, Lidia Wiśniakowka, współpr. Anna Stankiewicz. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.

Słownik wyrazów bliskoznacznych, oprac. Lidia Wiśniakowska. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006.

Sowiński, Andrzej Jakub. Szkice do teorii wychowania kreatywnego. Kraków: Impuls, 2013.

Stankiewicz, Katarzyna. „Jestem „inny”, tzn. jaki? Wychowanie patriotyczne w teorii i praktyce edukacji międzykulturowej”. W: Tożsamość teorii wychowania, red. Jan Papież, 287–297. Kraków: Impuls, 2011.

Suchodolski, Bogdan. Zagadnienia podstawowe. W: Pedagogika – podręcznik dla kandydatów na nauczycieli, red. Bogdan Suchodolski, 105–110. Warszawa: PWN, 1982.

Śliwerski, Bogusław. „Teoretyczne podstawy wiedzy o kształtowaniu postaw patriotycznych”. Edukacja Zawodowa i Ustawiczna 2 (2017): 47–65.

Tchorzewski de, Andrzej Michał. „Patriotyzm jako dobro i siła sprawcza procesów pedagogicznych”. W: Patriotyzm a wychowanie, red. Elwira Jolanta Kryńska, Joanna Dąbrowska, Agnieszka Szarkowska, Urszula Wróblewska, 34–42. Białystok: Trans Humana, 2009.

Tchorzewski de, Andrzej Michał. „Teoria wychowania. W poszukiwaniu nowego paradygmatu”. W: Współczesne konteksty wychowania. W kręgu pytań i dyskusji, red. Andrzej M. de Tchorzewski, 9–38. Bydgoszcz: Wydawnictwo Wers, 2002.

Tchorzewski de, Andrzej Michał. Wstęp do teorii wychowania. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, 2018.

Tchorzewski, Andrzej. „Dyskurs wokół paradygmatu teorii wychowania”. W: Z problematyki metodologicznej teorii wychowania, red. Andrzej Tchorzewski, 17–23. Bydgoszcz: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy, 1994a.

Tchorzewski, Andrzej. „Geneza i rozwój teorii wychowania”. W: Nauki pedagogiczne w Polsce. Tradycje, współczesność, przyszłość, red. Stanisław Michalski, Roman Ossowski, 447–464. Bydgoszcz: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy, 1994.

Tyszka, Andrzej. „O wychowaniu patriotycznym w szkole”. Prawo Kanoniczne. Kwartalnik Prawno-Historyczny 50 (3–4) (2007): 309–314.

Tytko, Marek Mariusz. „Teoria patriotyzmu i terminologia patriologiczna (pedagogika kultury narodowej)”. Pedagogia Ojcostwa – Katolicki Przegląd Społeczno-Pedagogiczny 6 (1) (2013): 213–223.

Wilk, Józef. Pedagogika rodziny. Lublin: Episteme, 2016.

Wiłkomirska, Anna, Adam Fijałkowski. Jaki patriotyzm? Warszawa: Difin SA, 2016.

Wolicki, Marian. „Wychowanie patriotyczne w rodzinie”. W: Wychowanie do patriotyzmu. I część ogólna. II część szczegółowa, red. Waldemar Janiga, 421–430. Przemyśl–Rzeszów: Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 2006.

Woroniecki, Jacek. Katolicka etyka wychowawcza, t. 2: Etyka szczegółowa, cz. 2. Lublin: RW KUL, 1995.

Zarzecki, Leon. Teoretyczne podstawy wychowania. Teoria i praktyka w zarysie. Jelenia Góra: Wydawnictwo Karkonoskiej Państwowej Szkoły Wyższej, 2012.

Zellma, Anna. „Wychowanie patriotyczne współczesnej młodzieży polskiej w szkolnym nauczaniu religii”. Studia Warmińskie XL (2003): 183–197.

Żebrowska, Danuta. „Wychowanie patriotyczne w Polsce okresie demokratycznych przemian”. W: Tożsamość teorii wychowania, red. Jan Papież, 273–286. Kraków: „Impuls”, 2011.

Informacje

Informacje: Polska Myśl Pedagogiczna, XI (2025), Numer 11/1, s. 245-261

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Rozważania wokół wychowania patriotycznego jako dziedziny wychowania
Angielski: Considerations around Patriotic Education as a Field of Education

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-3515-1779

Dariusz Zając
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-3515-1779 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 018zpxs61

Publikacja: 01.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Dariusz Zając (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Dariusz Zając – dr hab., profesor na Wydziale Pedagogiki Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Kierownik Katedry Pedagogiki Ogólnej i Teorii Wychowania.

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Rozważania wokół wychowania patriotycznego jako dziedziny wychowania

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE