Marian Słoniński (1891-1936) i jego bracia – Zygmunt, Jan i Wacław w walkach o niepodległą Polskę
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 01.12.2025
Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 351-376
https://doi.org/10.4467/27204006PMO.25.017.22262Autorzy
Marian Słoniński (1891-1936) i jego bracia – Zygmunt, Jan i Wacław w walkach o niepodległą Polskę
W artykule opisano losy rodzeństwa Słonińskich, urodzonych w Lądzie i w Kocku. Wszyscy pochodzili z rodziny o silnych tradycjach patriotycznych. Czterech braci brało aktywny udział w walkach o niepodległą Polskę. Reprezentowali różne środowiska zawodowe i odnosili sukcesy na tym polu. Najstarszy – Zygmunt był lekarzem. Marian był z wykształcenia prawnikiem, ale wybrał drogę zawodowego oficera Wojska Polskiego. Jan został księdzem. Najmłodszy z braci – Wacław realizował się jako prawnik. W artykule wykorzystano liczne źródła archiwalne i literaturę przedmiotu.
Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Gabinet Cywilny Rady Regencyjnej
Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych
Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Urząd ds. Wyznań
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych w Warszawie [1944] 1954-1990
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Akta miasta Poznania
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Sąd Okręgowy w Poznaniu
Wojskowe Biuro Historyczne, Centralne Archiwum Wojskowe, Kolekcja Akt Personalnych i Odznaczeniowych
Wojskowe Biuro Historyczne, Słoniński Marian, sygn.VMI.482.22-1543; sygn.AP7713+8162+18600+26789+30198
Wojskowe Biuro Historyczne, Słoniński Wacław Tytus, sygn. AP 14370
Wojskowe Biuro Historyczne, Słoniński Zygmunt, sygn. AP 19189, sygn. Odrzuc. 04.12.1933
Archiwum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Prawno-Ekonomiczny, sygn. 103d/1612
Archiwum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Karta wpisów 1921/22
Archiwum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Karta wpisów 1922/23
Archiwum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Karta wpisów 1923/24
Muzeum Katyńskie w Warszawie, Zbiory, sygn. MK 1468 IC
Bitwa lwowska 25 VII-18 X 1920, Dokumenty operacyjne. Część I (25 VII-5 VII) (2002), red. M. Tarczyński, Warszawa
Front Wschodni 8 X 1918-31 XII 1919. Dokumenty operacyjne. Część I (8 X 1918-6 II 1919) (2021), oprac. G. Nowik, D. Koreś i inni, Warszawa
Materiały źródłowe do dziejów powstania styczniowego w zasobie Archiwum Państwowego w Kaliszu (2013), wybór i oprac. G. Waliś, Kalisz
Nadanie odznaczeń państwowych. Postanowienie o odznaczeniu z dnia 20 lipca 1948 r. (1948), „Monitor Polski”, A-66.482
Rozporządzenie w uzupełnieniu Rozporządzenia nr 194 (1918), „Dziennik Rozporządzeń Ministerstwa Spraw Wojskowych”, nr 4
Ruch służbowy w sądownictwie (1927), „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości”, nr 3.
Ruch służbowy (1938), „Dziennik Urzędowy Ministerstwa Sprawiedliwości”, nr 8
Ruch służbowy. Dodatek do (1930) „Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedli-wości”, nr 14
Wykaz zespołów adwokackich i lista adwokatów w PRL według stanu na dzień 31 maja 1960 r. (1960), Warszawa
„Dziennik Poznański” – 1925, 1927
„Echo Turku” – 2003
„Głos Wielkopolski” – 1945, 1964
„Kurjer Codzienny” – 1905
„Kurjer Poznański” – 1936
„Kurjer Warszawski” – 1936
„Monitor Polski” – 1936, 1939
„Niedziela” – 2005 (Kielce)
„Polska Zbrojna” – 1936
„Życie Strażackie” – 1932
Charłampowicz J. (1980), Wspomnienie pośmiertne o doc. dr. habit. Jędrzeju Słonińskim, „Informator Politechniki Poznańskiej”, nr 17
Nowakowski Z.K. (1981), Docent doktor habilitowany Jędrzej Słoniński. W rocznicę śmierci, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, z. 1
Romeyko M. (1967), Przed i po maju, T. I-II, Warszawa
Słoniński J. (1969), Byłem kapelanem Twierdzy Modlin, [w:] Wspomnienia kapelanów wojskowych 1939-1945, red. J. Humeński, Warszawa
Wspomnienia młodzieży wielkopolskiej z lat okupacji niemieckiej 1939-1945 (1946), oprac. Z. Grot, W. Ostrowski, Poznań
Bagiński H. (1990), Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920, Warszawa
Bielski M. (2013), Gen. Bryg. Zdzisław Wincenty Przyjałkowski (1892-1971). Ostatni dowódca 15. Dywizji Piechoty, „Kronika Bydgoska”, t. XXXIV
Bródka S. (1989), Pod pruskim zaborem (1793-1918), [w:] Dzieje Pleszewa, red. M. Drozdowski, Kalisz
Charków. Księga cmentarna (2003), oprac. J. Tucholski i inni, Warszawa
Cichocka A.B. (2017), Odessa inspiracją Polaków, Poznań
Cygan W.K., Wysocki W.J. (2001), „Kampania polska” 1939 roku (kampania wrześniowo-październikowa, [w:] Kapelani wrześniowi. Służba duszpasterska w Wojsku Polskim w 1939 r., Dokumenty, relacje, opracowania, red. W.J. Wysocki, Warszawa
Czy wiesz kto to jest?, T. I (1938), red. S. Łoza, Warszawa
Dobrzyński B. (1929), Zarys historji wojennej 3-go Pułku Ułanów, Warszawa
Durka J. (2011), Janusz Radziwiłł 1880-1967. Biografia polityczna, Warszawa
Durka J. (2007), Samorząd gminy Koziegłowy (1915-1935), [w:] Almanach Ziemi Koziegłowskiej 2007, red. J. Wiśniewska, Katowice
Durka J. (2018), Z działalności Stanisława Mańkowskiego (1876-1937) – właściciela majątku w Kazimierzu Biskupim, „Polonia Maior Orientalis”, t. V
Dzieje 15 Pułku Ułanów Poznańskich (1 Pułku Ułanów Wielkopolskich) (2025), red. J.S. Tym, Poznań-Warszawa
Epsztein T. (2017), Wychowawcy i nauczyciele w domu ziemiańskim w XIX i XX wieku – próba charakterystyki grupy społecznej, [w:] Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie VI. Bakalaureaty arystokraty, czyli dole i niedole dzieciństwa, red. H. Łaszkiewicz, Lublin
Froch W. (2003), Dzieje Rzeniszowa i Markowic (1918-1945), Lublin
Froch W. (1999), Dzieje Rzeniszowa i Markowic od średniowiecza do końca I wojny światowej, Lublin
Gołdyn P. (2024), Życie codzienne nauczycieli w II Rzeczypospolitej, Warszawa
Hinc A. (2012), Szenic Stanisław Bolesław (1831-1903), [w:] PSB, T. XLVIII, red. A. Romanowski, Warszawa-Kraków
Jagodzińska A. (2020), Martyrologia (martyria) duchowieństwa i elit polskich w niemieckim ośrodku (obozie) eksterminacyjnym Soldau na tle innych obozów koncentracyjnych w III Rzeszy, [w:] A. Jagodzińska, A. Rutecki, W. Brenda, Niemieckie i sowieckie zbrodnie na ziemi działdowskiej 1939-1945, Olsztyn
Kostrzewski P. (2023), Represje wobec diecezji częstochowskiej w tzw. Kraju Warty w okresie okupacji niemieckiej 1939-1945, Łomianki
Kostrzewski P. (2022), Udział duchowieństwa diecezji częstochowskiej w tzw. Ruchu „księży patriotów” (1949-1955), „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 2
Kruszyński L.L. (2007), Miasto Turek i okolica podczas okupacji niemieckiej (1914-1918 r.), [w:] L.L. Kruszyński, Zbiór prac, oprac. B. Stachowiak, Turek
Kryszak F. (1938), Dzieje miasta Pleszewa na podstawie źródeł historycznych, Pleszew
Kulik K. (2013), Powstanie styczniowe na ziemi kolskiej z perspektywy rosyjskiej, [w:] Brdów w dobie powstania styczniowego, red. P. Gołdyn, Brdów
Langzi I. (1984), Kształtowanie się i charakter polskiego ruchu politycznego na Węgrzech w latach 1939-1941, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica”, nr 19
Makowski A. (2019), Życie codzienne mieszkańców Pleszewa w 2. Połowie XVIII wieku [Rozprawa doktorska napisana w Instytucie Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w Zakładzie Historii Nowożytnej do XVIII w. pod kierunkiem prof. UAM dr. Hab. Michała Zwierzykowskiego], Poznań
Markiewicz T. (1998), „Księża patrioci” w latach 1949–1955, [w:] Stosunki między państwem a Kościołem rzymskokatolickim w czasach PRL, red. A. Chojnowski, M. Kula, Warszawa
Mazur G. (2012), Generał Mieczysław Smorawiński. Syn ziemi turkowskiej i kaliskiej, Turek
Mierzwiński H. (1990), Dzieje Kocka do roku 1939, Warszawa
Miodowski A. (2011), Polityka wojskowa radykalnej lewicy polskiej 1917-1921, Białystok
Miroszewski K. (2018), 70 lat Ochotniczej Straży Pożarnej w Rzeniszowie, Rzeniszów
Odziemkowski J., Frątczak S. (1996), Polskie duszpasterstwo wojskowe, Warszawa
Piwowarski F. (2001), Relacje kapelańskie z kampanii polskiej 1939 roku [w:] Kapelani wrześniowi. Służba duszpasterska w Wojsku Polskim w 1939 r., Dokumenty, relacje, opracowania, red. W.J. Wysocki, Warszawa
Płachciński K. (2019), Działania zbrojne na ziemi konińskiej w czasie powstania styczniowego 1863-1864, Warszawa
Płachciński K. (2024), Życie obozowe powstańców styczniowych w Wielkopolsce wschodniej na podstawie wspomnień uczestników zrywu niepodległościowego z lat 1863-1864, „Polonia Maior Orientalis”, t. XI
Posłowie i senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919-1939 (1998), T. I: A-D, oprac. autorskie M. Smogorzewska, red. A.K. Kunert, Warszawa
Racinowski D. (2013), Bitwa pod Brdowem – 29 kwietnia 1863 r., [w:] Brdów w dobie powstania styczniowego, red. P. Gołdyn, Brdów
Rybka R., Stepan K. (2021), Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1936-1939, Warszawa
Scipio del Campo H. (2006), Rodowód polski rodziny Scipio del Campo od roku 1518, [w:] Spotkałem człowieka. Ks. Władysław Bukowiński w pamięci wiernych i przyjaciół, Cz. 2, zebrał i oprac. W.J. Kowalów, Biały Dunajec-Ostróg
Słoniński M. (1935), Działania korpusu kawalerji sowieckiej Gaja w lipcu i sierpniu 1920 r., „Przegląd Kawaleryjski”, nr 11
Słoniński M., Działanie korpusu kawalerii rosyjskiej generała Nowikowa w jesieni 1914 r., „Przegląd Kawaleryjski” 1934, nr 2
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich (1884), T. V, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, Warszawa
Smoliński A. (1999), Jazda Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 12 X 1918 r. do 25 IV 1920 r., Toruń
Stępień W., Froch W., Nowak S. (2003), Z dziejów parafii Koziegłówki od wieku XIII do końca XX, Lublin
Szlaszyński J. (2015), 1 Pułk Ułanów Krechowieckich im. płk. Bolesława Mościckiego, Augustów-Suwałki
Szlaszyński J. (2011), 1 Pułk Ułanów Krechowieckich w Augustowie (1921-1939), „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, nr 4
Szlaszyński J. (2020), Dowódcy 1 Pułku Ułanów Krechowieckich im. płk. Bolesława Mościckiego, Augustów-Suwałki
Szulkin M. (1959), Strajk szkolny 1905 roku, Wrocław
Szweycer T. (1998), Szweycer (Szwejcer) Janusz Wincenty Piotr, [w:] Ziemianie polscy XX wieku. Słownik biograficzny, cz. 4, red. T. Epsztein, Warszawa
Świetlicki L. (1999), Dwory nad Giełczwią, Lublin
Tomkowiak E. (1991), Słoniński Marian, [w:] Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945, T. II: (1914-1921), cz.1, red. B. Polak, Koszalin
Wiśniewska J. (1996), Dzieje miasta i gminy Koziegłowy, Katowice
Woźniakowski K. (2009), Instytut Polski w Budapeszcie: działalność kulturalno-oświatowa, naukowa i wydawnicza w latach 1939-1944, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia ad Bibliothecarum Scientiam Pertinentia”, t. VII
Wrzosek M. (1990), Polski czyn zbrojny podczas pierwszej wojny światowej 1914-1918, Warszawa
Wrzosek M. (1969), Polskie korpusy wojskowe w Rosji w latach 1917-1918, Warszawa
Wrzosek M. (1999), Słoniński Marian, [w:] Polski Słownik Biograficzny [dalej: PSB], t. XXXIX, red. H. Markiewicz, Warszawa-Kraków
Wrzosek M. (1988), Wojsko Polskie i operacje wojenne lat 1918-1921, Białystok Wszendyrówny A. (2017), III kurs Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego (II kurs Wyższej Szkoły Wojennej) w budowie bezpieczeństwa państwa (1921-1923), „Bellona”, nr 1
Wysocki W.J. (2001), Biogramy kapelanów wojskowych, [w:] Kapelani wrześniowi. Służba duszpasterska w Wojsku Polskim w 1939 r., Dokumenty, relacje, opracowania, red. W.J. Wysocki, Warszawa
Zamiatała D. (2021), Zrzeszenie Katolików „Caritas” a polityka władz komunistycznych w Polsce w latach 1950-1970, „Pamięć i Sprawiedliwość”, nr 1
Zarys historii powstania Towarzystwa b. Żołnierzy 1 Pułku Ułanów Wielkopolskich (15. Pułku Ułanów Poznańskich) oraz Lista członków Towarzystwa (2000), przygot. T. Jeziorowski, Poznań
Żurek J. (2008), Ruch „księży patriotów” w województwie katowickim w latach 1949-1956, Warszawa-Katowice
Baliszewski D., Tajemnica płk. Steifera, https://historia.wprost.pl/182324/tajemnica-plk-steifera.html [dostęp: 20.02.2025]
Barański Z., W obozie jenieckim, https://www.ulani.mapyczasu.pl/wp-content/upload-s/2022/01/W-OBOZIE-JENIECKIM-3-03-2014.pdf [dostęp: 20.02.2025]
Bechta M., Przed przełomem. Strajki szkolne na Podlasiu (1902-1905), https://www.przystanekhistoria.pl/pa2/teksty/81878,Przed-przelomem-Strajki-szkolne-na-Podlasiu-1902-1905.html [dostęp: 20.02.2025]
Bożena Urszula Słonińska, [w:] Geni, https://www.geni.com/people/Bożena-Słoniń-ska/6000000080285332867 [dostęp: 20.02.2025]
Cygan W., Wykaz kapelanów, służących czynnie lub wrezerwie w WP w okresie pokojowym w latach 1923-1939 (P-T), https://archiwum-ordynariat.wp.mil.pl/pl/378_11574.html [dostęp: 20.02.2025]
Find a Grave, https://www.findagrave.com/memorial/267470179/halina-słonińska [dostęp: 20.02.2025]
Find a Grave, https://www.findagrave.com/memorial/267470180/maria-słonińska [dostęp: 20.02.2025]
Find a Grave, https://www.findagrave.com/memorial/267470182/stanisława-słonińska [dostęp: 20.02.2025]
Find a Grave, https://www.findagrave.com/memorial/267470184/wacław-słoniński [dostęp: 20.02.2025]
Find a Grave, https://www.findagrave.com/memorial/267486700/zygmunt-słoniński [dostęp: 20.02.2025]
Krystyna Zatońska, [w:] Geni, https://www.geni.com/people/Krystyna-Zatoń-ska/6000000080284519364 [dostęp: 20.02.2025]
Jan Zatoński, [w:] Geni, https://www.geni.com/people/Jan-Zatoń-ski/6000000080284923132 [dostęp: 20.02.2025]
Maria Scipio del Campo, [w:] https://www.myheritage.pl/names/maria_scipio del campo [dostęp: 20.02.2025]
Marianna Müller (Marcinkiewicz) (1870-1922), [w:] https://www.geni.com/people/Marianna-Müller/6000000172089386831 [dostęp: 20.02.2025]
Minakowska M.J., Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego, https://www.sejm-wielki.pl/b/psb.30445.3 [dostęp: 20.02.2025]
Minakowska M.J., Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego, https://www.sejm-wielki.pl/b/sw.60919 [dostęp: 20.02.2025]
Nekrologi Warszawskie. Baza nekrologów, https://www.nekrologi-baza.pl/zlista/363 [dostęp: 20.02.2025]
Parafia pw. św. Mikołaja w Nakle, https://www.swmikolajnaklo.pl/o-parafii-14626/duszpasterze-14629 [dostęp: 20.02.2025]
Polskie Towarzystwo Genealogiczne. Baza skanów akt metrykalnych. Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej św. Stanisława w Warszawie (Wola), jednostka 615, Akt zgonu nr 1237, https://metryki.genealodzy.pl/index.php?op=pg&id=70&se=&sy=615&kt=1&plik=1234-1239.jpg [dostęp: 20.02.2025]
Rzymskokatolicka Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Kazimierzy Wielkiej, https://parafiakazimierza.pl/o-parafii/duszpasterze/poprzedni-proboszczowie/ [dostęp: 20.02.2025].
Rzymskokatolicka Parafia pw. Wszystkich Świętych w Nowym Brzesku, Duszpasterze, https://nowebrzeskoparafia.pl/?page_id=703 [dostęp: 20.02.2025]
Ziemiaństwo z okolic Częstochowy 1793-1945, https://www.genealodzy.czestochowa.pl/forum/dyskusje-dot-artykulow/8802-ziemianstwo-z-okolic-czestochowy-1793---1945 [dostęp: 20.02.2025]
Informacje: Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 351-376
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 01.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 401
Liczba pobrań: 350