FAQ
Logo Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Komunikacja miejska w Kaliszu w latach okupacji 1942-1945

Data publikacji: 01.12.2025

Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 181-196

https://doi.org/10.4467/27204006PMO.25.008.22253

Autorzy

Remigiusz Grochowiak
Muzeum Komunikacji Miejskiej w Lutomiu
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-3625-9420 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Komunikacja miejska w Kaliszu w latach okupacji 1942-1945

Abstrakt

Dzieje komunikacji miejskiej w Kaliszu przed 1945 rokiem wciąż należą do stosunkowo mało zbadanych. Dotyczy to zarówno okresu międzywojennego, jak i również okresu okupacji. Po likwidacji przedwojennej linii miejskiej w 1939 roku, dopiero w 1942 roku niemieckie władze podjęły starania o ponowne uruchomienie wewnętrznego transportu. Dzięki wsparciu władz Kraju Warty udało się uzyskać niezbędne zgody i uruchomić z dniem 28 lipca 1942 roku pierwszą linię autobusową z dworca na Główny Rynek. Dzięki zakupionym w 1943 roku nowym autobusom Büssing możliwe stało się rozszerzenie oferty przewozowej i skierowanie autobusów na nowe trasy, w tym do dworca kolejki wąskotorowej, szpitala oraz zakładów Zollern-Werke. Utrzymywana wysoka częstotliwość kursów, dostosowana głównie do godzin przyjazdu i odjazdu pociągów, jak również zmian w zakładach pracy, decydowała o dużej popularności miejskich autobusów. Same pojazdy przetrwały zawieruchę wojenną i umożliwiły w maju 1945 roku ponowne uruchomienie komunikacji miejskiej – już pod polskim szyldem.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła archiwalne:

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Akta Namiestnik Rzeszy w Okręgu Kraju Warty – Poznań

Archiwum Państwowe w Poznaniu,  Akta Urząd Powierniczy w Poznaniu

Archiwum Państwowe w Kaliszu, Akta miasta Kalisza

Archiwum Państwowe w Kaliszu, Spuścizna Tadeusza Martyna

Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka w Kaliszu, Zbiory Kartograficzne

Źródła drukowane:

60 lat komunikacji miejskiej w Kaliszu 1945-2005, Kalisz 2005

Amtlicher Taschenfahrplan der Reichsbahndirektion Posen und Osten in Frankfurt (O). Gültig vom 1 November 1943 an, Frankfurt (Oder) 1943

Rozkład jazdy autobusów w woj. poznańskim, ważny od 15 maja 1939 r., Poznań 1939

Prasa:

„Ostdeutscher Beobachter” – 1939-1943

„Posener Tageblatt“ – 1939

„Wielki leksykon uzbrojenia. Wrzesień 1939” – 2022

Opracowania:

Bonusiak W. (1977), Rozwój demograficzny, [w:], Dzieje Kalisza, red. W. Rusiński, Poznań

Bonusiak W. (1977), Handel i komunikacja, [w:] Dzieje Kalisza, red. W. Rusiński Poznań

Bonasiak S. i W. (1977), Kaliszanie w walce z okupantem, „[w:] Dzieje Kalisza, red. W. Rusiński, Poznań

Chlebba T., Splitt J.A. (2013), Kalisz między wojnami. Opowieść o życiu miasta, Łódź

Cieślak R., Producenci nadwozi samochodowych w II Rzeczypospolitej, Warszawa

Grochowiak R. (2021), Plany uruchomienia komunikacji tramwajowej w Kaliszu w latach 1900-1914, „Zeszyty Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”Nr 21

Kowalewska H. (1977), Gospodarka komunalna Kalisza w okresie Polski Ludowej, „Dzieje Kalisza”, Poznań

Łuczak, Cz. (1972),”Kraj Warty” 1939-1945. Studium historyczno-gospodarcze okupacji hitlerowskiej, Poznań

Pospieszalski K.M. (1952), Documenta occupationis V. Nazi occupation „law” in Poland. Part I: The incorporated territories, Poznań

Rutowska, M. (2008), Lager Glowna. Niemiecki obóz przesiedleńczy na Głównej w Poznaniu dla ludności polskiej (1939-1945), Poznań

Schenk, D., Kulesza W. (2003), Arthur Greiser. Biografia i proces namiestnika III Rzeszy w Kraju Warty, Łódź

Zawadzki J. (1977), Kształtowanie się i umacnianie władzy ludowej w Kaliszu w latach 1945-1975, „Dzieje Kalisza”, Poznań

Informacje

Informacje: Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 181-196

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Komunikacja miejska w Kaliszu w latach okupacji 1942-1945
Angielski: Urban Transport in Kalisz During the Occupation 1942–1945

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-3625-9420

Remigiusz Grochowiak
Muzeum Komunikacji Miejskiej w Lutomiu
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-3625-9420 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Muzeum Komunikacji Miejskiej w Lutomiu
Polska

Publikacja: 01.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Remigiusz Grochowiak (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 296

Liczba pobrań: 358

Komunikacja miejska w Kaliszu w latach okupacji 1942-1945

Komunikacja miejska w Kaliszu w latach okupacji 1942-1945

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE