Kółko Rolnicze „Snop” w Samarzewie i jego kontynuacje organizacyjno-prawne w latach 1958-2023
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 01.12.2025
Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 159-180
https://doi.org/10.4467/27204006PMO.25.007.22252Autorzy
Kółko Rolnicze „Snop” w Samarzewie i jego kontynuacje organizacyjno-prawne w latach 1958-2023
Na początku lat dwudziestych XX wieku w Samarzewie pojawiła się idea utworzenia kółka rolniczego. Miała ona oczywiście znacznie starszy rodowód na ziemiach polskich. Zniesienie pańszczyzny wyzwoliło potrzebę zorganizowania różnych form aktywności na terenach wiejskich. Sam proces tworzenia kółek rolniczych został zapoczątkowany w poszczególnych regionach w innym czasie i przebiegał w różnym tempie. Wykazywał się też w różnych zaborach pewnymi specyficznymi różnicami.
Pierwsze kółko rolnicze w Samarzewie powstało najprawdopodobniej w połowie lat dwudziestych XX w. Kolejną procedurę rejestracji kółka rolniczego podjęto pod koniec 1930 r. Wówczas to nowy Statut Kółka Rolniczego w Samarzewie został zatwierdzony przez wojewodę i kółko rolnicze zostało wciągnięte do Rejestru Stowarzyszeń i Związków. Kółka Rolniczego „Snop” w Samarzewie nie udało się jednak uaktywnić i pozostało ono jedynie strukturą na papierze. W lutym 1937 r. podjęto działania mające na celu reaktywowanie kółka rolniczego. W pierwszym spotkaniu dotyczącym odtworzenia tej struktury wzięło udział 35 mieszkańców.
Pierwszego września 1939 r. doszło do zakończenia działalności samarzewskiego kółka. Na odrodzenie idei kółkowej w Samarzewie trzeba było czekać blisko dwadzieścia lat. Lata sześćdziesiąte XX w. to największy rozwój samarzewskiego kółka rolniczego. Wtedy też jego Prezesem został Mieczysław Urbaniak, który kierował nim aż do jego rozwiązania w połowie lat 70. Ten rozwój został przerwany zmianami administracyjno-prawnymi w 1973 r. Stopniowo przekazywano wówczas cały park maszynowy z kółek rolniczych do Spółdzielczych Kółek Rolniczych. W kwietniu 1996 r. w Samarzewie podjęto uchwałę o wystąpieniu z SKR „Warta” w Lądku.
W tej formule kółko działało do 2023 r., kiedy to ostatni Prezes wszczął procedurę likwidacji. Tak zakończyła się blisko stuletnia historia kółek rolniczych w Samarzewie. Niewątpliwie organizacje kółkowe miały bardzo duży wpływ na obraz gospodarczy, ale i społeczny Samarzewa. Oczywiście ich funkcja ulegała pewnym modyfikacjom w zależności od otoczenia ustrojowo-gospodarczego, w jakim przyszło im działać. Jednak zawsze stymulowały rozwój i efektywne formy gospodarowania, ale co równie ważne, były swoistą szkołą aktywności społecznej.
Archiwum Państwowe w Łodzi, Urząd Wojewódzki Łódzki
Archiwum Państwowe w Poznaniu, Oddział w Koninie, Powiatowe Towarzystwo Organizacji i Kółek Rolniczych w Koninie
Górecka K., Zabytki mojego regionu, Samarzewo b.d.w.
Wlazło Z, Powiedzcie im, że za nich umieram…, krótka opowieść o Samarzewie, księdzu proboszczu, czasach dawno minionych i ludziach, którzy już odeszli, Samarzewo 2011
Plan odnowy miejscowości Samarzewo 2012-2020, Samarzewo 2011
Dz.U. nr 32 poz. 217 z 1982
Dz.U. nr 20 poz. 106 z 1989
Łódzki Dziennik Wojewódzki nr 14 z 1931
Pierwszy rok konstytucyji w Państwie Rosyjskiem. Prawa, wydane w okresie czasu od 14 stycznia 1906 r. do 5 marca 1907 r., (zebrał. S. Godlewski), Warszawa 1907
„Gazeta Słupecka” – 2004
„Głos Słupcy” – 2012
„Wiadomości Wrzesińskie” – 2009, 2013, 2019
Bajan K., Hunek T., Malinowski R. (1966), Kółka rolnicze w Polsce, Warszawa
Bartyś J. (1974), Kółka rolnicze w Królestwie Polskim, Warszawa
Borkowski J., Gurnicz A. (1978), Kółka rolnicze w II Rzeczypospolitej, Warszawa
Brzostowicz M., Mizerska H., Przybył M. (2007), Ziemia Nadwarciańska. Przeszłość i współczesność, Słupca-Poznań
Dzieje Słupcy (1996), red. B. Szczepański, Poznań.
Dzieje Ziemi Słupeckiej (1969), Słupca-Poznań
Dzięciołowski S. (1981), Centralne Towarzystwo Rolnicze w Królestwie Polskim i jego polityka agrarna 1906-1918, Warszawa
Historia Kółek Rolniczych, Kół Gospodyń Wiejskich na ziemiach polskich 1862-2012, 150 lat Kółek Rolniczych na ziemiach polskich (2012), opr. J. Poszepczyński, Warszawa
Jakóbczyk W. (1981), Wielkopolskie kółka rolnicze 1866-1939, Poznań
Jankowski A. (2009), Kościoły drewniane o zdwojonej konstrukcji ścian w Wielkopolsce, Bydgoszcz
Jarecki M. (2002), Krótka historia powiatów ziemi słupeckiej, Słupca
Jawgiel K. (2023), Rzeka Wrześnica, Września
Kądziołka J. (1978), Od początku XVI w. do 1793 r., [w:] Ziemia wrzesińska. Przeszłość i teraźniejszość, red. J. Deresiewicz, Warszawa-Poznań
Kozłowski J. (1978), Średniowiecze, [w:] Ziemia wrzesińska. Przeszłość i teraźniejszość, red. J. Deresiewicz, Warszawa-Poznań.
Kujawa W., Nowicki D., Rubajczyk A. (b.d.w), Zawsze wierni. Dzieje Policji Państwowej na Ziemi Słupeckiej w latach 1918-1939, Słupca
Kwiecień S. (2022), Zagadnienie niepodzielności gospodarstw wiejskich na gruncie ustawodawstwa II RP, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. LXXIV, z. 1
130-lecie Kółek Rolniczych. Krótki zarys historii Kółek Rolniczych (1862-1992) (1992), konsultanci M. Jakimiec, K. Kokoszkiewicz, Warszawa
Socha J. (1978), Centralne Towarzystwo Rolnicze w województwie łódzkim w latach 1918-1928. Zarys organizacji i działalności, „Rocznik Łódzki”, t. XXIII
Socha J. (2009), Kółka rolnicze Centralnego Towarzystwa Rolniczego 1907-1929, „Zeszyty Wiejskie”, t. 14
Stasiewski J. (1932), Jak powstał powiat wrzesiński?, [w:] Września jej ziemia i mieszkańcy, red. J. Deresiewicz, J. Stasiewski, A. Szyperski, M. Turwid, Września
Szymankiewicz Z. (1979), Spadochrony nad okupowaną Wielkopolską, Poznań
Powiat słupecki, historia i współczesność (b.d.w), opr. H. Szurek, Słupca
Województwo łódzkie 1919-1969, studia i materiały (1971), red. R. Rosin, Łódź
Zarys historii polskiego ruchu spółdzielczego, część I do 1918 (1966), red. S. Inglot, Warszawa
http://www.old.muzarp.poznan.pl/muzeum/muz_pol/Wyst_czas/badania/Samarzewo/index_sam.html [dostęp: 31.10.2024 r.]
https://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/10395/Szamarzewo/ [dostęp: 31.10.2024 r.]
https://kolkarolnicze.pl/historia-kolek-rolniczych/ [dostęp: 03.11.2024 r.]
Informacje: Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 159-180
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 01.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 321
Liczba pobrań: 413