FAQ
Logo Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Kółko Rolnicze „Snop” w Samarzewie i jego kontynuacje organizacyjno-prawne w latach 1958-2023

Data publikacji: 01.12.2025

Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 159-180

https://doi.org/10.4467/27204006PMO.25.007.22252

Autorzy

Tomasz Sypniewski
Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-0667-6047 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Kółko Rolnicze „Snop” w Samarzewie i jego kontynuacje organizacyjno-prawne w latach 1958-2023

Abstrakt

Na początku lat dwudziestych XX wieku w Samarzewie pojawiła się idea utworzenia kółka rolniczego. Miała ona oczywiście znacznie starszy rodowód na ziemiach polskich. Zniesienie pańszczyzny wyzwoliło potrzebę zorganizowania różnych form aktywności na terenach wiejskich. Sam proces tworzenia kółek rolniczych został zapoczątkowany w poszczególnych regionach w innym czasie i przebiegał w różnym tempie. Wykazywał się też w różnych zaborach pewnymi specyficznymi różnicami.
Pierwsze kółko rolnicze w Samarzewie powstało najprawdopodobniej w połowie lat dwudziestych XX w. Kolejną procedurę rejestracji kółka rolniczego podjęto pod koniec 1930 r. Wówczas to nowy Statut Kółka Rolniczego w Samarzewie został zatwierdzony przez wojewodę i kółko rolnicze zostało wciągnięte do Rejestru Stowarzyszeń i Związków. Kółka Rolniczego „Snop” w Samarzewie nie udało się jednak uaktywnić i pozostało ono jedynie strukturą na papierze. W lutym 1937 r. podjęto działania mające na celu reaktywowanie kółka rolniczego. W pierwszym spotkaniu dotyczącym odtworzenia tej struktury wzięło udział 35 mieszkańców.
Pierwszego września 1939 r. doszło do zakończenia działalności samarzewskiego kółka. Na odrodzenie idei kółkowej w Samarzewie trzeba było czekać blisko dwadzieścia lat. Lata sześćdziesiąte XX w. to największy rozwój samarzewskiego kółka rolniczego. Wtedy też jego Prezesem został Mieczysław Urbaniak, który kierował nim aż do jego rozwiązania w połowie lat 70. Ten rozwój został przerwany zmianami administracyjno-prawnymi w 1973 r. Stopniowo przekazywano wówczas cały park maszynowy z kółek rolniczych do Spółdzielczych Kółek Rolniczych. W kwietniu 1996 r. w Samarzewie podjęto uchwałę o wystąpieniu z SKR „Warta” w Lądku.
W tej formule kółko działało do 2023 r., kiedy to ostatni Prezes wszczął procedurę likwidacji. Tak zakończyła się blisko stuletnia historia kółek rolniczych w Samarzewie. Niewątpliwie organizacje kółkowe miały bardzo duży wpływ na obraz gospodarczy, ale i społeczny Samarzewa. Oczywiście ich funkcja ulegała pewnym modyfikacjom w zależności od otoczenia ustrojowo-gospodarczego, w jakim przyszło im działać. Jednak zawsze stymulowały rozwój i efektywne formy gospodarowania, ale co równie ważne, były swoistą szkołą aktywności społecznej.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła:

Archiwum Państwowe w Łodzi, Urząd Wojewódzki Łódzki

Archiwum Państwowe w Poznaniu, Oddział w Koninie, Powiatowe Towarzystwo Organizacji i Kółek Rolniczych w Koninie

Górecka K., Zabytki mojego regionu, Samarzewo b.d.w.

Wlazło Z, Powiedzcie im, że za nich umieram…, krótka opowieść o Samarzewie, księdzu proboszczu, czasach dawno minionych i ludziach, którzy już odeszli, Samarzewo 2011

Plan odnowy miejscowości Samarzewo 2012-2020, Samarzewo 2011

Akty normatywne:

Dz.U. nr 32 poz. 217 z 1982

Dz.U. nr 20 poz. 106 z 1989

Łódzki Dziennik Wojewódzki nr 14 z 1931

Pierwszy rok konstytucyji w Państwie Rosyjskiem. Prawa, wydane w okresie czasu od 14 stycznia 1906 r. do 5 marca 1907 r., (zebrał. S. Godlewski), Warszawa 1907

Prasa:

„Gazeta Słupecka” – 2004

„Głos Słupcy” – 2012

„Wiadomości Wrzesińskie” – 2009, 2013, 2019

Opracowania:

Bajan K., Hunek T., Malinowski R. (1966), Kółka rolnicze w Polsce, Warszawa

Bartyś J. (1974), Kółka rolnicze w Królestwie Polskim, Warszawa

Borkowski J., Gurnicz A. (1978), Kółka rolnicze w II Rzeczypospolitej, Warszawa

Brzostowicz M., Mizerska H., Przybył M. (2007), Ziemia Nadwarciańska. Przeszłość i współczesność, Słupca-Poznań

Dzieje Słupcy (1996), red. B. Szczepański, Poznań.

Dzieje Ziemi Słupeckiej (1969), Słupca-Poznań

Dzięciołowski S. (1981), Centralne Towarzystwo Rolnicze w Królestwie Polskim i jego polityka agrarna 1906-1918, Warszawa

Historia Kółek Rolniczych, Kół Gospodyń Wiejskich na ziemiach polskich 1862-2012, 150 lat Kółek Rolniczych na ziemiach polskich (2012), opr. J. Poszepczyński, Warszawa

Jakóbczyk W. (1981), Wielkopolskie kółka rolnicze 1866-1939, Poznań

Jankowski A. (2009), Kościoły drewniane o zdwojonej konstrukcji ścian w Wielkopolsce, Bydgoszcz

Jarecki M. (2002), Krótka historia powiatów ziemi słupeckiej, Słupca

Jawgiel K. (2023), Rzeka Wrześnica, Września

Kądziołka J. (1978), Od początku XVI w. do 1793 r., [w:] Ziemia wrzesińska. Przeszłość i teraźniejszość, red. J. Deresiewicz, Warszawa-Poznań

Kozłowski J. (1978), Średniowiecze, [w:] Ziemia wrzesińska. Przeszłość i teraźniejszość, red. J. Deresiewicz, Warszawa-Poznań.

Kujawa W., Nowicki D., Rubajczyk A. (b.d.w), Zawsze wierni. Dzieje Policji Państwowej na Ziemi Słupeckiej w latach 1918-1939, Słupca

Kwiecień S. (2022), Zagadnienie niepodzielności gospodarstw wiejskich na gruncie ustawodawstwa II RP, „Czasopismo Prawno-Historyczne”, t. LXXIV, z. 1

130-lecie Kółek Rolniczych. Krótki zarys historii Kółek Rolniczych (1862-1992) (1992), konsultanci M. Jakimiec, K. Kokoszkiewicz, Warszawa

Socha J. (1978), Centralne Towarzystwo Rolnicze w województwie łódzkim w latach 1918-1928. Zarys organizacji i działalności, „Rocznik Łódzki”, t. XXIII

Socha J. (2009), Kółka rolnicze Centralnego Towarzystwa Rolniczego 1907-1929, „Zeszyty Wiejskie”, t. 14

Stasiewski J. (1932), Jak powstał powiat wrzesiński?, [w:] Września jej ziemia i mieszkańcy, red. J. Deresiewicz, J. Stasiewski, A. Szyperski, M. Turwid, Września

Szymankiewicz Z. (1979), Spadochrony nad okupowaną Wielkopolską, Poznań

Powiat słupecki, historia i współczesność (b.d.w), opr. H. Szurek, Słupca

Województwo łódzkie 1919-1969, studia i materiały (1971), red. R. Rosin, Łódź

Zarys historii polskiego ruchu spółdzielczego, część I do 1918 (1966), red. S. Inglot, Warszawa

Netografia:

Informacje

Informacje: Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 159-180

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Kółko Rolnicze „Snop” w Samarzewie i jego kontynuacje organizacyjno-prawne w latach 1958-2023
Angielski: Farmer Association „Snop” in Samarzewo and Its Organisational and Legal Continuations in the Post-War Period

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-0667-6047

Tomasz Sypniewski
Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-0667-6047 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Akademia Kujawsko-Pomorska w Bydgoszczy
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 02m1x7h09

Publikacja: 01.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Tomasz Sypniewski (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Kółko Rolnicze „Snop” w Samarzewie i jego kontynuacje organizacyjno-prawne w latach 1958-2023

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE