Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 01.12.2025
Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 197-207
https://doi.org/10.4467/27204006PMO.25.009.22254Autorzy
Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau
Pod koniec II wojny światowej, księża uwięzieni w KL Dachau ślubowali św. Józefowi, że jeśli zostaną ocaleni, będą głosić jego kultu. Tydzień później – 29 kwietnia 1945 r. obóz został wyzwolony, a wszyscy więźniowie, w tym również polscy duchowni ocaleni. Wypełniając swój ślub, spotykali się oni w Sanktuarium św. Rodziny w Kaliszu. W dowód wdzięczności planowali wybudować jako wotum za ocalenie kościół, jednakże ówczesna sytuacja społeczno-polityczna nie pozwoliła tego celu zrealizować. Postanowiono zatem zorganizować Kaplicę Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w kaliskim sanktuarium.
Archiwum Diecezji Włocławskiej, Akta parafialne: Kalisz – Parafia Wniebowzięcia NMP/Sanktuarium św. Józefa
Archiwum Diecezji Włocławskiej, Akta osobowe: ks. Józef Olczyk
Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w Koszalinie, Spuścizna bpa Ignacego Jeża
Archiwum Instytutu Studiów nad Rodziną w Łomiankach, Spuścizna arcybiskupa Kazimierza Majdańskiego
Archiwum Kurii Diecezjalnej w Kaliszu
Archiwum Salezjańskie Inspektorii Pilskiej, Woś J., Kronika obozowa
Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej M. Panny – Kolegiata Kaliska – Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu, m-pis
„Biuletyn Informacyjny Księży b. Więźniów Obozów Koncentracyjnych” – 1972, 1976, 1987
„Kronika Diecezji Włocławskiej” – 1947, 1979
Adamska J., Szilling J. (2007), Polscy księża w obozach koncentracyjnych. Transport 527 duchownych 13 grudnia 1940 r. z Sachsenhausen do Dachau, Warszawa
Brakowski J. (2016), Geneza powstania kaplicy męczeństwa i wdzięczności w Kaliszu, „Teologia Powszechna”, t. 11
Brzuszek S.B. (2009/2010), Prześladowanie polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego przez niemieckie władze okupacyjne, „Alma Mater”, nr 120-121
Budziarek M. (1993), Geneza, przebieg i następstwa masowych aresztowań duchownych katolickich 5-7 października 1941 roku, [w:] Martyrologium duchowieństwa polskiego 1939-1956, Łódź
Domagała J. (1957), Ci, którzy przeszli przez Dachau, Warszawa
Dziasek F. (2005), Pamiętnik czasu pogardy, Poznań
Fijałkowski Z. (1983), Kościół katolicki na ziemiach polskich w latach okupacji hitlerowskiej, Warszawa
Gołdyn P. (2004), Wkład Biskupa Franciszka Korszyńskiego w organizację pierwszego spotkania byłych więźniów Dachau w kaliskim sanktuarium św. Józefa, „Kaliskie Studia Teologiczne”, t. 3
Harasimiak G. (2008), System represji karnych w latach 1945-1956 wobec duchowieństwa Kościoła Katolickiego w Polsce – zbiorowego kustosza tradycji i tożsamości narodowej, „Colloquia Theologica Ottoniana”, t. 1
Jacewicz W, Woś J. (1977-1981), Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945, z. I-V, Warszawa
Jagodzińska A. (2009), Dachau we wspomnieniach księży-więźniów, „Biuletyn IPN”, nr 4
Jarmoch E., Zdaniewicz W. (1991), Księża diecezjalni w Polsce, [w:] Kościół Katolicki w Polsce. 1918-1990. Rocznik Statystyczny, red. L. Adamczuk, W. Zdaniewicz, GUS, Warszawa
Kęszka S. (2016), Eucharystia w KL Dachau, Kraków
Kęszka S. (2016), Kaliskie Archiwum i Muzeum – byłych Więźniów Obozów Koncentracyjnych, „Polonia Maior Orielntalis”, t. III
Kęszka S. (2013), Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności księży dachauowczyków w Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. Przewodnik, Kalisz
Kęszka S., Splitt J.A. (2012), Sancte Joseph Redemptoris Custos ora pro nobis, Kalisz
Klima E. (2011), Struktury kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Socio-Oeconomica”, t. 11
Korszyński F. (1985), Jasne promienie w Dachau, Poznań Kozłowiecki A. (1967), Ucisk i strapienie, Kraków
Kumor B. (2001), Historia Kościoła. Czasy współczesne 1914-1992, cz. 8, Lublin
Malak H. (1961), Klechy w obozach śmierci, Londyn
Mały rocznik statystyczny za rok 1938 (1939), Warszawa.
Musioł T. (1968), Dachau 1933-1945, Katowice
Myszor J. (1992-1993), Listy ks. Józefa Czempiela z obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen i Dachau (1940-1942). Edycja tekstów źródłowych i komentarz, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, nr 25/26
Pirożyński M. (1939), Zakony męskie w Polsce, Lublin
Śmigiel K. (2009), Losy Kościoła Katolickiego w okupowanym Poznaniu, „Kronika Miasta Poznania”, nr 3
Urbański A. (1945), Duchowni w Dachau, Kraków
Wąsowicz J. (2005), Akt oddania się w opiekę św. Józefowi kaliskiemu kapłanów-więźniów KZ Dachau, „Kaliskie Studia Teologiczne”, t. 4
Weiler E. (1972), Die Geistlicher in Dachau sowie in anderen Konzentrationslager und in Gefängnissen, Mödling
Wilczyński L. (2006), Pielgrzymki księży byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Dachau do Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu (1946-2005), „Kaliskie Studia Teologicz-ne”, t. 5
Zieliński Z. (przy współudziale S. Bober) (2009), Kościół w Polsce 1944-2007, Poznań
Żaryn J. (1998), Stolica Apostolska wobec Polski i Polaków 1944-1958 w świetle materiałów ambasady RP przy Watykanie, Warszawa
Żaryn J. (2003), Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944-1989), Warszawa
Wąsowicz J., Akt oddania się w opiekę św. Józefowi Kaliskiemu kapłanów więźniów w Dachau, https://www.swietyjozef.kalisz.pl/Dachau/70.html/, [dostęp: 23 grudnia 2024 r.]
Informacje: Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 197-207
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 01.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski