FAQ
Logo Kaliskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau

Data publikacji: 01.12.2025

Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 197-207

https://doi.org/10.4467/27204006PMO.25.009.22254

Autorzy

Sławomir Kęszka
ks.
Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego
, Polska
https://orcid.org/0009-0001-7633-9903 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau

Abstrakt

Pod koniec II wojny światowej, księża uwięzieni w KL Dachau ślubowali św. Józefowi, że jeśli zostaną ocaleni, będą głosić jego kultu. Tydzień później – 29 kwietnia 1945 r. obóz został wyzwolony, a wszyscy więźniowie, w tym również polscy duchowni ocaleni. Wypełniając swój ślub, spotykali się oni w Sanktuarium św. Rodziny w Kaliszu. W dowód wdzięczności planowali wybudować jako wotum za ocalenie kościół, jednakże ówczesna sytuacja społeczno-polityczna nie pozwoliła tego celu zrealizować. Postanowiono zatem zorganizować Kaplicę Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w kaliskim sanktuarium.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła:

Archiwum Diecezji Włocławskiej, Akta parafialne: Kalisz – Parafia Wniebowzięcia NMP/Sanktuarium św. Józefa

Archiwum Diecezji Włocławskiej, Akta osobowe: ks. Józef Olczyk

Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej w Koszalinie, Spuścizna bpa Ignacego Jeża

Archiwum Instytutu Studiów nad Rodziną w Łomiankach, Spuścizna arcybiskupa Kazimierza Majdańskiego

Archiwum Kurii Diecezjalnej w Kaliszu

Archiwum Salezjańskie Inspektorii Pilskiej, Woś J., Kronika obozowa

Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej M. Panny – Kolegiata Kaliska – Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu, m-pis

Prasa:

„Biuletyn Informacyjny Księży b. Więźniów Obozów Koncentracyjnych” – 1972, 1976, 1987

„Kronika Diecezji Włocławskiej” – 1947, 1979

Opracowania:

Adamska J., Szilling J. (2007), Polscy księża w obozach koncentracyjnych. Transport 527 duchownych 13 grudnia 1940 r. z Sachsenhausen do Dachau, Warszawa

Brakowski J. (2016), Geneza powstania kaplicy męczeństwa i wdzięczności w Kaliszu, „Teologia Powszechna”, t. 11

Brzuszek S.B. (2009/2010), Prześladowanie polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego przez niemieckie władze okupacyjne, „Alma Mater”, nr 120-121

Budziarek M. (1993), Geneza, przebieg i następstwa masowych aresztowań duchownych katolickich 5-7 października 1941 roku, [w:] Martyrologium duchowieństwa polskiego 1939-1956, Łódź

Domagała J. (1957), Ci, którzy przeszli przez Dachau, Warszawa

Dziasek F. (2005), Pamiętnik czasu pogardy, Poznań

Fijałkowski Z. (1983), Kościół katolicki na ziemiach polskich w latach okupacji hitlerowskiej, Warszawa

Gołdyn P. (2004), Wkład Biskupa Franciszka Korszyńskiego w organizację pierwszego spotkania byłych więźniów Dachau w kaliskim sanktuarium św. Józefa, „Kaliskie Studia Teologiczne”, t. 3

Harasimiak G. (2008), System represji karnych w latach 1945-1956 wobec duchowieństwa Kościoła Katolickiego w Polsce – zbiorowego kustosza tradycji i tożsamości narodowej, „Colloquia Theologica Ottoniana”, t. 1

Jacewicz W, Woś J. (1977-1981), Martyrologium polskiego duchowieństwa rzymskokatolickiego pod okupacją hitlerowską w latach 1939-1945, z. I-V, Warszawa

Jagodzińska A. (2009), Dachau we wspomnieniach księży-więźniów, „Biuletyn IPN”, nr 4

Jarmoch E., Zdaniewicz W. (1991), Księża diecezjalni w Polsce, [w:] Kościół Katolicki w Polsce. 1918-1990. Rocznik Statystyczny, red. L. Adamczuk, W. Zdaniewicz, GUS, Warszawa

Kęszka S. (2016), Eucharystia w KL Dachau, Kraków

Kęszka S. (2016), Kaliskie Archiwum i Muzeum – byłych Więźniów Obozów Koncentracyjnych, „Polonia Maior Orielntalis”, t. III

Kęszka S. (2013), Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności księży dachauowczyków w Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu. Przewodnik, Kalisz

Kęszka S., Splitt J.A. (2012), Sancte Joseph Redemptoris Custos ora pro nobis, Kalisz

Klima E. (2011), Struktury kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Geographica Socio-Oeconomica”, t. 11

Korszyński F. (1985), Jasne promienie w Dachau, Poznań Kozłowiecki A. (1967), Ucisk i strapienie, Kraków

Kumor B. (2001), Historia Kościoła. Czasy współczesne 1914-1992, cz. 8, Lublin

Malak H. (1961), Klechy w obozach śmierci, Londyn

Mały rocznik statystyczny za rok 1938 (1939), Warszawa.

Musioł T. (1968), Dachau 1933-1945, Katowice

Myszor J. (1992-1993), Listy ks. Józefa Czempiela z obozów koncentracyjnych Mauthausen-Gusen i Dachau (1940-1942). Edycja tekstów źródłowych i komentarz, „Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne”, nr 25/26

Pirożyński M. (1939), Zakony męskie w Polsce, Lublin

Śmigiel K. (2009), Losy Kościoła Katolickiego w okupowanym Poznaniu, „Kronika Miasta Poznania”, nr 3

Urbański A. (1945), Duchowni w Dachau, Kraków

Wąsowicz J. (2005), Akt oddania się w opiekę św. Józefowi kaliskiemu kapłanów-więźniów KZ Dachau, „Kaliskie Studia Teologiczne”, t. 4

Weiler E. (1972), Die Geistlicher in Dachau sowie in anderen Konzentrationslager und in Gefängnissen, Mödling

Wilczyński L. (2006), Pielgrzymki księży byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Dachau do Sanktuarium św. Józefa w Kaliszu (1946-2005), „Kaliskie Studia Teologicz-ne”, t. 5

Zieliński Z. (przy współudziale S. Bober) (2009), Kościół w Polsce 1944-2007, Poznań

Żaryn J. (1998), Stolica Apostolska wobec Polski i Polaków 1944-1958 w świetle materiałów ambasady RP przy Watykanie, Warszawa

Żaryn J. (2003), Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944-1989), Warszawa

Netografia:

Wąsowicz J., Akt oddania się w opiekę św. Józefowi Kaliskiemu kapłanów więźniów w Dachau, https://www.swietyjozef.kalisz.pl/Dachau/70.html/, [dostęp: 23 grudnia 2024 r.]

Informacje

Informacje: Polonia Maior Orientalis, 2025, XII, s. 197-207

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau
Angielski: Chapel of Martyrdom and Gratitude of the Polish Clergy at the National Sanctuary of St. Joseph in Kalisz. A Votive Offering of the „Dachau Priests” in Thanksgiving for Their Survival of KL Dachau

Autorzy

https://orcid.org/0009-0001-7633-9903

Sławomir Kęszka
ks.
Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego
, Polska
https://orcid.org/0009-0001-7633-9903 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego
Polska

Publikacja: 01.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

ks. Sławomir Kęszka (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Kaplica Męczeństwa i Wdzięczności Duchowieństwa Polskiego w Narodowym Sanktuarium Świętego Józefa Kaliskiego. Wotum dziękczynne księży „dachauczyków” za ocalenie z KL Dachau

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE