Pozamiejski transport publiczny w obsłudze komunikacyjnej Słupska z perspektywy przestrzennej
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 12.12.2025
Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 2025, 28 (2), s. 50-64
https://doi.org/10.4467/2543859XPKG.25.012.22974Autorzy
Pozamiejski transport publiczny w obsłudze komunikacyjnej Słupska z perspektywy przestrzennej
Opracowanie podejmuje zagadnienie zakresu przestrzennego i organizacyjnego funkcjonowania połączeń transportu publicznego poza systemem komunikacji miejskiej, które umożliwiają podróże w obrębie danego ośrodka. Badania zrealizowano na przykładzie Słupska – średniej wielkości miasta, położonego na Pomorzu, w północnej Polsce. W ośrodku tym zidentyfikowano liczne przystanki i relacje obsługiwane przez kolej regionalną oraz pozamiejski transport autobusowy (ptz) – ponad 20% odjazdów w zakresie podróży wewnątrz omawianej jednostki terytorialnej realizowanych jest właśnie przez te formy organizacyjne transportu. Istotną kwestią jest, typowy dla niemal całego kraju, brak integracji taryfowej, biletowej i organizacyjnej między przewoźnikami i środkami transportu. Na podstawie poszczególnych przystanków oraz ich agregacji do poziomu osiedli wykazano, iż niektóre obrzeżne tereny Słupska są obsługiwane wyłącznie lub przeważająco przez przewozy inne niż komunikacja miejska (w obszarach śródmiejskich zjawisko zaznacza się słabiej, lecz również występuje – szczególnie przy głównych drogach). Na co szóstym przystanku w Słupsku komunikacja miejska stanowi mniejszość wśród odjazdów lub nie występuje wcale (16%). Wskazano wybrane cechy przestrzenne takich miejsc, jak również obliczono wskaźniki i mierniki stopnia dezintegracji oferty połączeń – zjawiska niekorzystnego z perspektywy pasażera. W Polsce występuje wyraźne rozproszenie organizacyjne i podażowe usług transportowych, a sytuacja w Słupsku stanowi adekwatną ilustrację tego problemu. Wobec powyższych uwarunkowań, autor postuluje szersze wykorzystanie ujęć kompleksowych w badaniach geografii i ekonomiki transportu, w celu identyfikacji komplementarnych funkcji poszczególnych ogniw systemu transportu publicznego oraz ułatwienia wdrożenia usprawnień w zarządzaniu transportem miejskim i aglomeracyjnym. W ramach zastosowań praktycznych autor opracował i przetestował wskaźnik pozwalający ocenić stopień dezintegracji oferty transportu publicznego na poziomie przystanku.
Adamkiewicz T., 2024, Organizatorzy usług transportu miejskiego i regionalnego. Konkurencja i współpraca na przykładzie województwa pomorskiego, CeDeWu, Warszawa.
Bartosiewicz B., Wiśniewski S., 2016, Lokalny transport zbiorowy w Łodzi w świetle badań dostępności, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 19(2), 41–43.
Beim M., 2009, Badania satysfakcji pasażerów Nord Express, Autobusy, 7-8/2009, 40-47.
Bocheński T., Rydzewski T., 2020, Stolice byłych 49 województw w Polsce – wybrane zagadnienia rozwoju miast, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, Szczecin.
Flis A., Szalewska E., 2009, Krajobrazy zabudowane Słupska – rozwój historyczny i współczesna struktura funkcjonalno-przestrzenna, Słupskie Prace Geograficzne, 6, 179-205.
Główny Urząd Statystyczny – Bank Danych Lokalnych, https://bdl.stat.gov.pl/bdl/start [06.17.2024].
Goliszek S., 2022, Znaczenie komponentów dostępności transportowej w Szczecinie w latach 2009-2018, IGiPZ PAN, Warszawa.
Guzik R., Kołoś A., Fiedeń Ł., Kocaj A., Wiedermann K., 2020, Dostępność komunikacyjna i relacje przestrzenne w województwie pomorskim, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków.
Honorowanie biletów miesięcznych na wybranych liniach autobusowych w woj. pomorskim, https://polregio.pl/pl/dla-podroznych/informacje/honorowanie-biletow-miesiecznych-na-wybranych-liniach-autobusowych-w-woj-pomorskim/ [dostęp: 05.10.2025].
Jażewicz I., Szymańska W., 2024, Przemiany demograficzne na poziomie lokalnym w czasach niepewności. Przykład Pomorza, Czasopismo Geograficzne, 95(1), 31-47.
Jażewicz I., 2013, Miejska sieć osadnicza regionu nadmorskiego, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej, Słupsk.
Kaufmann V., 2014, Mobility as a Tool for Sociology, Sociologica, 1.
Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju 2030. Załącznik do uchwały nr 239 Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2011 r. (poz. 252).
Kowalczyk K., 2019, Pasażerski transport kolejowy na obszarach aglomeracyjnych w Polsce a rozwiązania multimodalne w codziennych dojazdach do pracy, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin.
Koźlak A., 2013, Kolej aglomeracyjna jako podstawa systemu komunikacyjnego obszarów metropolitalnych w Polsce, w: Michałowska M. (red.), 2013, Współczesne uwarunkowania rozwoju transportu w regionie, Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Wydziałowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 172-185.
Kuźnik F., 2015, Miejskie obszary funkcjonalne a polityka miejska, Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, 250, 7–24.
Kwarciński T., Załoga E. (red.), 2019, Pasażerski transport regionalny, Wydawnictwo PWN, Warszawa.
Mencel P., Rydz E., 2007, Rozwój i regres sieci kolejowej na Pomorzu Środkowym, Słupskie Prace Geograficzne, 3, 5-23.
Mężyk A., Zamkowska S., 2019, Problemy transportowe miast. Stan i kierunki rozwiązań, PWN, Warszawa.
Paprocki T., 2022, Przystanki co 1,5 km, połączenia co 10 minut. Polskie miasta potrzebują systemu kolei miejskich, https://klubjagiellonski.pl/2022/05/24/przystanki-co-15-km-polaczenia-co-10-minut-polskie-miasta-potrzebuja-systemu-kolei-miejskich/?fbclid=IwAR1MjsnnV0uKwK6sQ9PHnX0b6s6Lrz7fwHZzWPZAD9O3l9d44H3I0pZBFKU [dostęp: 05.10.2025].
Parol A. R., 2024, Organizacja transportu zbiorowego w Miejskim Obszarze Funkcjonalnym Słupska – stan obecny i perspektywy, Wydawnictwo Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, Kraków.
Parol, A. R., Gręda, Ł., 2024, Potencjalne zmiany w obecnym podziale kraju na województwa a opinia młodzieży szkolnej z wybranych ośrodków regionalnych, Prace Komisji Geografii Przemysłu PTG, 38(1), 76-99.
Pencarski K., 2017, Gospodarka miast rejencji koszalińskiej w latach 1918-1938, Region, Gdynia.
Połom M., 2013, Trolejbusy w obsłudze komunikacyjnej Słupska w latach 1985-1999, Autobusy – Technika, Eksploatacja, Systemy Transportowe, 1-2, 36-42.
Powrót szkolnego rozkładu jazdy i nowe bilety dla uczniów, https://www.naszwodzislaw.com/site/art/5-aktualnosci/0-/46974-powrot-szkolnego-rozkladu-jazdy-i-nowe-bilety-dla-uczniow [dostęp: 05.10.2025].
Rösler J., 2021, Polskie miasta stawiają na kolej aglomeracyjną, https://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/polskie-miasta-stawiaja-na-kolej-w-miescie-70606.html?fbclid=IwAR2vtRuPVpknhnzUi2ELupexylVUeearLodJhVd2CkmpTJ0AIjBLg2r5hiA [dostęp: 05.10.2025].
Rydz E., Zaleski J., 1992, Rola i funkcje Słupska na tle sieci osadniczej Środkowego Wybrzeża, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Słupsku, Słupsk.
Słupsk Północny i Ustka Uroczysko – nowe przystanki na Pomorzu już od 15 grudnia, https://www.plk-sa.pl/o-spolce/biuro-prasowe/informacje-prasowe/szczegoly/slupsk-polnocny-i-ustka-uroczysko-nowe-przystanki-na-pomorzu-juz-od-15-grudnia-4467 [dostęp: 05.10.2025].
Sobala-Gwosdz A., 2023, Pozycja miast jako ośrodków centralnych, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa-Kraków.
Sokołowski D., 2014, Niektóre uwarunkowania korekty podziału Polski na województwa, Przegląd Geograficzny, 86, 567-590.
Sołtys J., Dorocki S., 2018, Rozmieszczenie usług jako podstawa rozpoznawania ośrodków podregionalnych w Polsce i ich hierarchii, Prace Komisji Geografii Przemysłu PTG, 33(3), 237–251.
Sydorów M., Chmiel B., Żukowska S., 2023, Wyzwania zrównoważonej mobilności miejskiej na tle polityki miejskiej Unii Europejskiej: wybrane przykłady, Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 26(1), 9-21.
Szalewska E. 2002, Słupsk. Podstawy kształtowania ładu przestrzennego, Wydawnictwo Pomorskiej Akademii Pedagogicznej w Słupsku, Słupsk.
Szymajda M., 2010, Słupskie tramwaje, Księży Młyn, Łódź.
Taylor Z., Ciechański A., 2017, Deregulacja i przekształcenia przedsiębiorstw transportu lądowego w Polsce na tle polityki spójności UE, IGiPZ PAN, Warszawa.
Transport i mobilność miejska, 2019, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa.
Uchwała Nr XXX/493/21 Rady Miejskiej w Słupsku z dnia 28 kwietnia 2021 r. w sprawie uchwalenia zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Słupska.
Ustawa z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz.U. 2011 nr 5 poz. 13).
Wałachowski K. (red.), 2019, Uwarunkowania delokalizacji centralnych urzędów w Polsce, Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Warszawa.
Wojewódzka-Król K., Załoga E. (red.), 2022, Transport. Nowe wyzwania, PWN, Warszawa.
Wyszomirski O. (red.), 2010, Transport miejski. Ekonomika i organizacja, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk.
Zarząd Infrastruktury Miejskiej w Słupsku, https://zimslupsk.pl [dostęp: 06.07.2024].
Zarządzanie i współpraca w miejskich obszarach funkcjonalnych, 2017, Instytut Rozwoju Miast; Kraków.
Żuber E., 2010, Województwo środkowopomorskie – dlaczego być powinno? Część I: Przesłanki historyczne i społeczne, ekonomiczne i prawne, Wydawnictwo Feniks, Koszalin.
Informacje: Prace Komisji Geografii Komunikacji PTG, 2025, 28 (2), s. 50-64
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 12.12.2025
Otrzymano: 05.10.2025
Zaakceptowano: 03.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 363
Liczba pobrań: 298