Idea wolności w opowieści Andrzeja Struga Wyspa zapomnienia
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 12.2025
The Polish Journal of the Arts and Culture. New Series, 2025, 22 (2/2025), s. 11-27
https://doi.org/10.4467/24506249PJ.25.002.22402Autorzy
Idea wolności w opowieści Andrzeja Struga Wyspa zapomnienia
This article deals with the theme of freedom in the biography and in the artistic works of Andrzej Strug, especially in his long short story The Island of Forgetfulness. Strug was a leader of the Polish masonic organisation in the 1920–1929 period. However, masonic ideas were not widely presented in all of his works of prose. Nevertheless, The Island of Forgetfulness is the exception off this rule. Masonic symbols and themes create the matrix of the imaginary world in this tale. The model of initiation, which is based on masonic and esoteric symbols, forms the core of the text’s structure. The hero believes that the idea of freedom means liberation from the world of people, but eventually he turns out to be wrong, because he could not escape from himself, from his own crimes. The initiation model used in the analysis of the hero’s plot line consists of seven phases: 1) preparation (“awaking”), 2) “the darkness of the senses” (katharsis), 3) creation act, 4) illumination, 5) “the darkness of the soul”, 6) rite de passage (death motif), 7) unio oppositorum. Finally, the hero in Strug’s tale could not successfully complete his initiation and went mad.
Baum, Ewa. 2005. „Symbolika wolnomularstwa w powieści Andrzeja Struga – Wyspa zapomnienia”. Poznańskie Zeszyty Humanistyczne 4: 81–89.
Cegielski, Tadeusz, red. 2014. Masoneria. Pro publico bono. Warszawa: Muzeum Narodowe.
Cirlot, Juan Eduardo. 2006. Słownik symboli. Przełożył Ireneusz Kania. Kraków: Wydawnictwo Znak.
Dołęgowska-Wysocka, Maria. 2013. „Mason o masonie, czyli Cegielski o Strugu”. Dostęp 10 kwietnia 2025. https://aszera.wordpress.com/2013/03/04/cegielski-o-strugu/.
Grzędziński, Jan. 1962. „Bracia od kielni”. Świat 35: 14–15.
Hass, Ludwik. 1993. Masoneria polska XX wieku: Losy, loże, ludzie. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Polczek Polskiego Czerwonego Krzyża.
Hass, Ludwik. 1993a. „Strug-Żeromski-Wolnomularstwo. Na marginesie artykułu H. Michalskiego Mason rewolucjonista”. Ars Regia 3/4 (4/5): 61–82.
Kargol, Anna. 2016. Strug. Miarą wszystkiego jest człowiek. Biografia polityczna. Warszawa–Kraków: Oficyna Wydawnicza „Rytm” – Oficyna Wydawnicza AFM.
Kargol, Anna. 2017. „Zapiski masona. Relacja Kurta Reichla z rozmowy z Andrzejem Strugiem w 1932 roku, w świetle polskiej historiografii”. Bezpieczeństwo. Teoria i Praktyka 1: 187–206.
Kochanowski, Marek. 2011. „Ameryka w powieściach Andrzeja Struga”. W Andrzej Strug, red. Krzysztof Stępnik i Monika Gabryś, 143–54. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Kopaliński, Władysław. 2006. Słownik symboli. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm.
Kurkiewicz, Marek. 2011. „«Krew, krew [...] Niech się leje krew...». Dzieje jednego motywu w twórczości Andrzeja Struga”. W Andrzej Strug, red. Krzysztof Stępnik i Monika Gabryś. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Łoziński, Łukasz. 2012. „Psychologia i filozofia terroryzmu według Dziejów jednego pocisku Andrzeja Struga.” Polisemia 2. Dostęp 2 maja 2025. https://www.polisemia.com.pl/numery-czasopisma/numer-22012-9-filozofia-literatury-filozofia-w-literaturze/psychologia-i-filozofia-terroryzmu-wed%C5%82ug-dziej%C3%B3w-jednego-pocisku-andrzeja-struga.
Mackiewicz, Ludmiła. 2003. „Ślady idei masońskich w powieści Andrzeja Struga Wyspa zapomnienia”. W Rocznik Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów, 38–41. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Mackiewicz, Witold. 1989. Nietzscheanizm i marksizm w literaturze i filozofii okresu Młodej Polski. Warszawa: Książka i Wiedza.
Matyaszewski, Piotr. 2018. „Andrzej Strug (1871–1937)”. Red. Małgorzata Śliwerska. Dostęp 20 maja 2024. http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/andrzej-strug-18711937/#3.
Michalski, Henryk. 1988. Andrzej Strug. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Michalski, Henryk. 1993. „Mason rewolucjonista: Andrzej Strug (Tadeusz Gałecki, 1871–1937)”. Ars Regia 2 (1): 59–60.
Nasierowski, Tadeusz. 1997. Żeromski – Strug – Dąbrowska a psychiatrzy wolnomularze. Warszawa: Fundacja Wspierania Rozwoju Kliniki Psychiatrycznej Akademii Medycznej w Warszawie.
Ng, Paul. 2007. The Age of Enlightenment and Freemasonry. Dostęp 20 maja 2024. http:// www.freemasons-freemasonry.com/freemasonry_enlightenment.html.
Prinke, Rafał T. 2015. „Loże transmutacji: dziwny romans wolnomularstwa i alchemii”. Her-maion 4 (Wolnomularstwo w kulturze): 32–33.
Reichl, Kurt. b.d. [1932?]. Memorandum w sprawie Polski. Zbiory specjalne. Zbiory Masońskie, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu (BUP), Papiery dr Leona Chajna, teczka: Artykuł o Strugu, Materiały i korespondencja. [Tłumaczenie z niemieckiego, tłumacz nieznany].
Ruszczyc, Marian. 1962. Andrzej Strug. Warszawa: Książka i Wiedza.
Sandler, Samuel. 1962. „Posłowie”. W Andrzej Strug. Wyspa zapomnienia. Warszawa: Czytelnik.
Słownik terminów literackich. 1998. Red. Janusz Sławiński. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Stępnik, Krzysztof. 2011. „O Chimerze Andrzeja Struga”. W Andrzej Strug, red. Krzysztof Stępnik i Monika Gabryś, 42. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Strug, Andrzej. 1962. Wyspa zapomnienia. Warszawa: Czytelnik.
Strug, Andrzej. 1928. „W dziesiątą rocznicę (wspomnienia)”. Naprzód 264. Dostęp 20 maja 2018. http://lewicowo.pl/w-dziesiata-rocznice-wspomnienia-2/.
Wojciechowski, Karol. 2009. Wolnomularskie inspiracje Andrzeja Struga. Dostęp 20 maja 2018. http://wolnomularstwo.pl/baza_artykulow/wolnomularstwo-a-kultura/wolnomularstwo-a-literatura/wolnomularskie-inspiracje-andrzeja-struga/.
Zwoliński, Andrzej. 1995. Wokół masonerii. Kraków: Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży.
Informacje: The Polish Journal of the Arts and Culture. New Series, 2025, 22 (2/2025), s. 11-27
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Polskie Stowarzyszenie Badań nad Zachodnim Ezoteryzmem
Polska
Publikacja: 12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY
Finansowanie artykułu:
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 153
Liczba pobrań: 106