FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Prawo i Bezpieczeństwo

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Wydanie Specjalne 2026

Zaginięcia osób w świetle psychologii sądowej i kryminalistyki – wyzwania współczesnych śledztw

2026 Następne

Data publikacji: 22.04.2026

Licencja: CC BY-SA 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny prof. dr hab. dr h.c. Andrzej Misiuk

Zastępcy redaktora naczelnego dr Bartosz Błaszczak, dr hab., prof. WSKZ Irena Malinowska

Sekretarz redakcji dr Aleksandra Zając

Redaktorzy tematyczni dyscyplin dr hab. Dariusz Brakoniecki, dr Aleksandra Siewert, dr hab., prof. UwS Norbert Malec

Redakcja numeru dr Bartosz Błaszczak, dr hab., prof. WSKZ Irena Malinowska, Jarosław Kaleta, Olena Kravchenko

Zawartość numeru

Bartosz Błaszczak, Irena Malinowska, Olena Kravchenko, Jarosław Kaleta

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 9-10

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.001.23473
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Psychologiczne mechanizmy zaginięć i zachowań osób zaginionych

Małgorzata Piórkowska

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 12-27

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.002.23474
Artykuł poświęcony jest analizie uwarunkowań oraz form radzenia sobie z traumą zaginięcia osoby bliskiej w systemie rodzinnym, ujmowanej w perspektywie prawnej oraz interdyscyplinarnej. Zaginięcie członka rodziny stanowi zdarzenie o szczególnym charakterze, wywołujące długotrwałe konsekwencje psychiczne, społeczne i prawne, wynikające z braku pewności co do losu osoby zaginionej oraz niemożności jednoznacznego zakończenia procesu żałoby. Celem niniejszego artykułu jest analiza uwarunkowań doświadczania traumy zaginięcia osoby bliskiej oraz identyfikacja form radzenia sobie z tą traumą w obrębie systemu rodzinnego, z uwzględnieniem kontekstu psychologicznego, społecznego i prawnego. Szczególną uwagę poświęcono zjawisku straty niejednoznacznej oraz jego wpływowi na funkcjonowanie rodziny w warunkach długotrwałej niepewności. Przedstawiono również formy radzenia sobie z traumą zaginięcia, występujące zarówno na poziomie indywidualnym, jak i rodzinnym, z uwzględnieniem strategii adaptacyjnych oraz mechanizmów obronnych. Wskazano na procesy reorganizacji systemu rodzinnego, obejmujące zmianę ról, renegocjację relacji oraz próby przywracania równowagi funkcjonalnej w warunkach długotrwałej niepewności. Podkreślono znaczenie współdziałania oddziaływań prawnych, psychologicznych i społecznych w procesie wsparcia rodzin dotkniętych zaginięciem. Artykuł akcentuje potrzebę uwzględniania specyfiki traumy zaginięcia w praktyce stosowania prawa, w szczególności w zakresie ochrony praw członków rodziny osoby zaginionej oraz projektowania skutecznych mechanizmów pomocy instytucjonalnej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Luiza Ankiersztajn

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 28-48

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.003.23475
Artykuł przedstawia analizę zaginięć osób w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem przypadków o podłożu kryminalnym. Rocznie zgłaszanych jest średnio 18 000 zaginięć, z czego większość ma charakter dobrowolny lub przypadkowy, a niewielki odsetek związany jest z przestępstwem, co stanowi duże wyzwanie dla Policji. Autorka omawia przyczyny zaginięć, m.in. sytuację rodzinną, stan psychofizyczny, świadome zerwanie kontaktów i zagrożenie życia, oraz wyróżnia zaginięcia dobrowolne i niedobrowolne. Szczególną uwagę poświęcono przypadkom kryminalnym, takim jak porwania, handel ludźmi czy wymuszone zaginięcia, podkreślając znaczenie analizy stylu życia i kontekstu zaginięcia w ustaleniu prawdopodobieństwa działań przestępczych. Wskazano także na potrzebę systematycznego gromadzenia danych oraz rozwijania narzędzi wspierających klasyfikację i priorytetyzację dochodzeń w sprawach osób zaginionych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Iryna Kozova, Elżbieta Żywucka-Kozłowska

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 49-64

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.004.23476
Zaginięcie człowieka jest sytuacją szczególnie trudną, nie tylko dla osób jemu najbliższych, ale także dla służb państwowych. W czasach pokoju działania w celu odnalezienia zaginionego prowadzi Policja. W czasie wojny sytuacja jest znacznie bardziej skomplikowana. Giną bez wieści cywile i żołnierze. Niniejsze doniesienie dedykujemy zaginionym w czasie działań wojennych, a jego celem jest wskazanie nie tylko przyczyn zjawiska, metod poszukiwań, identyfikacji, ale też (a może przede wszystkim) emocji, jakie rodzi rzeczone dla najbliższych zaginionych. Racjonalną metodą przyjętą w niniejszym artykule jest analiza dostępnej literatury przedmiotu oraz case study. Tytuł doniesienia wprost odwołuje się do emocji i przeżyć żyjących, którzy doświadczyli (doświadczają) zaginięcia najbliższej dla nich osoby.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Rafał Guzowski

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 65-77

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.005.23477
Niniejszy artykuł stanowi analizę porównawczą mechanizmów instytucjonalnego zarządzania zjawiskiem zaginięć osób w Hiszpanii i Meksyku. Autor poddaje krytycznej refleksji rzetelność państwowych systemów ewidencji, wskazując na procesy „statystycznego wymazywania” ofiar oraz tworzenia stref systemowej niewidzialności. W kontekście Hiszpanii omówiono paradygmat wysokiej skuteczności systemu PDyRH, konfrontując go z fenomenem „nekrogranic” (necrofronteras), gdzie zaniechania proceduralne i brak integracji baz DNA czynią zaginionych migrantów podmiotami pozaustrojowymi. Analiza przypadku meksykańskiego ogniskuje się wokół kryzysu zaufania wywołanego przez Estrategia Nacional de Búsqueda Generalizada – strategię interpretowaną jako polityczne narzędzie redukcji skali problemu poprzez manipulację rejestrami. Artykuł dowodzi, że w obu systemach, mimo odmiennych uwarunkowań politycznych, dochodzi do dehumanizacji ofiar poprzez ich sprowadzanie do ról biurokratycznych lub statystycznych. Praca konkluduje, iż skuteczna walka ze zjawiskiem zaginięć wymaga przejścia od optymalizacji technokratycznej ku pełnej transparentności i uznaniu podmiotowości osób zaginionych, niezależnie od ich statusu prawnego czy narodowości.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Rola kryminalistyki w poszukiwaniach i analizie śladów

Julia Banaś

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 79-91

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.006.23478
Środowisko wodne należy do najbardziej wymagających obszarów działań poszukiwawczych ze względu na dynamiczne procesy fizyczne, ograniczoną obserwowalność i podwyższone ryzyko operacyjne. Rzeki, jeziora i akweny morskie cechują zmienne prądy, złożone interakcje hydrologiczne i niska przejrzystość, co utrudnia przewidywanie dryfu osób oraz obiektów. Artykuł syntetyzuje kluczowe czynniki determinujące trudność działań Search and Rescue (SAR) oraz przedstawia najnowsze rozwiązania techniczne i organizacyjne: modelowanie dryfu, wykorzystanie sonarów i radarów, zastosowania dronów powietrznych, nawodnych i podwodnych, a także narzędzia hydrologii operacyjnej i zintegrowane systemy wsparcia decyzji. Metodologicznie tekst opiera się na krytycznej analizie aktualnej literatury naukowej oraz raportów operacyjnych dotyczących poszukiwań w środowisku wodnym. Przegląd literatury dowodzi, że skuteczność SAR w wodzie rośnie wraz z łączeniem interdyscyplinarnej wiedzy z zaawansowanym monitorowaniem i modelowaniem, co ogranicza niepewność, poprawia bezpieczeństwo ratowników oraz zwiększa skuteczność lokalizacji zaginionych i zabezpieczenia materiału dowodowego.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Tadeusz Niedziela, Brunon Hołyst

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 92-122

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.007.23479
Artykuł przedstawia metodę falkową rozpoznawania twarzy, z obrazów zakresu widzialnego dla celów automatycznej identyfikacji sprawców przestępstw. Wykorzystanie metrycznych falkowych cechy współwystąpień poziomów szarości w prezentowanej implementacji może być odpowiednie do celów identyfikacji. Algorytm zastosowany w tej metodzie wykorzystuje nowoczesną technologię do automatycznego rozróżnienia twarzy zlokalizowanych w zakłóconym środowisku, poprzez wyznaczanie nie zachodzących na siebie bloków obrazu, na których jest realizowane porównanie blok po bloku współwystąpień falkowych odcieni szarości. Metoda może znaleźć zastosowanie w identyfikacji twarzy osób poszukiwanych, zaginionych i przestępców. W artykule przedstawiono optoelektroniczny system identyfikacji twarzy bazujący na próbkowaniu obrazów dyfrakcyjnych i identyfikacji przez sztuczną sieć neuronową.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Współczesne metody identyfikacji osób zaginionych

Elżbieta Ważna

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 124-136

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.008.23480
Artykuł podejmuje analizę wpływu innowacji technologicznych na efektywność ekonomiczną systemów poszukiwań osób zaginionych. Omówiono w nim zastosowanie nowoczesnych rozwiązań, takich jak drony, systemy lokalizacji GPS, analiza danych przestrzennych (GIS) oraz narzędzia oparte na sztucznej inteligencji, w kontekście optymalizacji kosztów i skracania czasu działań poszukiwawczych. Wskazano, że wykorzystanie innowacyjnych technologii pozwala na bardziej racjonalne alokowanie zasobów, zwiększenie skuteczności operacyjnej oraz ograniczenie wydatków ponoszonych przez służby ratownicze i administracje publiczną.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Natalia Wąsik

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 137-147

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.009.23481
W artykule przedstawiono interdyscyplinarną rolę dokumentacji medycznej jako kluczowego narzędzia w procesie profilowania biologicznego oraz identyfikacji osób zaginionych, którzy w przeszłości korzystali z różnego rodzaju świadczeń zdrowotnych. Analizie poddano wybrane regulacje prawne normujące prawa pacjenta do dokumentacji medycznej, jej rodzaje i sposoby utrwalania i przechowywania danych o stanie zdrowia pacjenta, wskazując na praktyczne znaczenie danych klinicznych, w tym odontologicznych i psychiatrycznych. Skoncentrowano się w szczególności na tych danych, które mogą mieć znaczenie z perspektywy efektywności działań poszukiwawczych Policji.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Damian Wąsik

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 148-156

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.010.23482
Artykuł podejmuje problematykę samowolnego oddalenia się pacjenta z podmiotu leczniczego jako zdarzenia niepożądanego generującego wysokie ryzyko dla zdrowia i życia. W opracowaniu dokonano analizy obowiązujących regulacji prawnych oraz standardów akredytacyjnych, wskazując na obowiązki szpitala w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i ciągłości opieki. Autor identyfikuje luki w komunikacji między podmiotem leczniczym a Policją oraz błędy operacyjne, które mogą opóźniać działania poszukiwawcze. Artykuł kończy się sformułowaniem rekomendacji mających na celu usprawnienie współpracy służb medycznych i mundurowych w celu ochrony pacjentów z grup wysokiego ryzyka.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Wyzwania prawne i proceduralne w prowadzeniu spraw o zaginięcie

Dariusz Brakoniecki, Gabriela Derehajło, Julia Niemyjska

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 158-178

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.011.23483
Artykuł podejmuje problematykę wykorzystania mediów cyfrowych i śladów cyfrowych w poszukiwaniach osób zaginionych w Polsce, analizując ją z perspektywy prawnej, technologicznej i etycznej. Autorzy wskazują, że dynamiczny rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych zasadniczo zmienił charakter działań poszukiwawczych, czyniąc dane generowane przez urządzenia mobilne, media społecznościowe, aplikacje lokalizacyjne czy systemy monitoringu jednym z kluczowych zasobów operacyjnych. Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu śladów cyfrowych – zarówno aktywnych, jak i pasywnych – w rekonstrukcji ostatnich aktywności osoby zaginionej oraz w planowaniu działań terenowych. W artykule omówiono obowiązujące w Polsce podstawy prawne pozyskiwania i przetwarzania danych cyfrowych przez Policję, ze wskazaniem na konstytucyjne gwarancje ochrony prywatności oraz ograniczenia wynikające z prawa Unii Europejskiej i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE. Zwrócono również uwagę na rosnącą rolę metod OSINT i SOCMINT, a także na udział podmiotów niepublicznych, w tym prywatnych detektywów i organizacji pozarządowych, w działaniach poszukiwawczych. Studium przypadku zaginięcia Iwony Wieczorek posłużyło do zilustrowania konsekwencji opóźnień proceduralnych w zabezpieczaniu materiału cyfrowego. W konkluzji sformułowano postulaty de lege ferenda dotyczące potrzeby stworzenia kompleksowych regulacji prawnych oraz wzmocnienia standardów etycznych i kompetencji cyfrowych podmiotów zaangażowanych w poszukiwania osób zaginionych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Marcin Włodarczyk

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 179-189

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.012.23484
Artykuł podejmuje analizę systemu reagowania państwa na zaginięcia osób w Polsce z perspektywy efektywności administracyjnej oraz spójności normatywnej. Punktem wyjścia jest problem badawczy dotyczący wpływu rozproszenia kompetencji instytucjonalnych oraz braku kompleksowej regulacji ustawowej na skuteczność działań poszukiwawczych i poziom ochrony praw jednostki. Celem opracowania jest ocena obowiązującego modelu prawno-instytucjonalnego oraz identyfikacja luk systemowych ograniczających sprawność i jednolitość reakcji państwa.
W badaniu zastosowano metodę dogmatyczno-prawną, analizę instytucjonalną oraz elementy analizy funkcjonalnej, odwołując się do literatury przedmiotu, raportów eksperckich oraz wybranych badań międzynarodowych dotyczących koordynacji międzyinstytucjonalnej w sprawach zaginięć. Przeprowadzona analiza wskazuje, że brak ustawowej definicji zaginięcia, niejednoznaczne określenie organu koordynującego oraz fragmentaryczne regulacje w zakresie wymiany informacji prowadzą do niejednorodności praktyk operacyjnych, opóźnień decyzyjnych oraz powstawania tzw. luk odpowiedzialności.
W konkluzji autor formułuje postulaty de lege ferenda obejmujące w szczególności potrzebę uchwalenia ustawy ramowej regulującej procedury poszukiwań osób zaginionych, ustawowe wyznaczenie organu koordynującego oraz wprowadzenie obligatoryjnych mechanizmów współpracy i wymiany danych między podmiotami publicznymi. Wzmocnienie normatywnych podstaw działania systemu stanowi warunek podniesienia efektywności reakcji państwa oraz zapewnienia realizacji konstytucyjnych obowiązków w zakresie ochrony życia, zdrowia i bezpieczeństwa jednostki.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Anna Rybicka

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 190-203

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.013.23485
Artykuł dotyczy problemu zaginięć osób w Polsce jako zjawiska o dużej skali, złożonym charakterze społecznym i prawnym. Na podstawie danych Komendy Głównej Policji z lat 2014–2024 wskazano, że corocznie odnotowuje się minimum 12 tysięcy zaginięć, mimo widocznej tendencji spadkowej. Autorka omawia definicję osoby zaginionej, zwracając uwagę na jej szeroki zakres i wynikające z tego wątpliwości interpretacyjne. W pracy przedstawiono najczęstsze przyczyny zaginięć, zróżnicowane ze względu na wiek i sytuację życiową osób zaginionych, a także analizę statystyk. Istotną część opracowania stanowi analiza zmian w przepisach policyjnych, w tym wprowadzenie dwóch poziomów poszukiwań oraz doprecyzowanie zasad dotyczących zaginięć dzieci i funkcjonowania systemu Child Alert, co ma na celu usprawnienie i przyspieszenie działań poszukiwawczych. Autorka podkreśla kluczową rolę współpracy policji z innymi służbami, organizacjami pozarządowymi oraz instytucjami międzynarodowymi. W zakończeniu wskazano, że mimo wysokiej skuteczności poszukiwań, w Polsce nadal brakuje kompleksowego systemu prawnego regulującego zaginięcia, a obecny model opiera się głównie na rozproszonych przepisach i porozumieniach międzyinstytucjonalnych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Współpraca międzynarodowa w zakresie poszukiwań i wymiany informacji

Karolina Wasilkiewicz

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 205-220

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.014.23486
Artykuł podejmuje problematykę zaginięć osób małoletnich oraz ucieczek dzieci i młodzieży z domów rodzinnych jako zjawiska o istotnym znaczeniu zarówno pod względem społecznym, jak i pod względem bezpieczeństwa publicznego. Przedstawiono uwarunkowania prawne poszukiwań osób zaginionych w Polsce, analizę dostępnych danych statystycznych oraz najczęstsze przyczyny zaginięć, ze szczególnym uwzględnieniem ucieczek z domu. Omówiono również, za pośrednictwem jakich komórek organizacyjnych Policji oraz jakimi kanałami realizowana jest wymiana informacji i współpraca międzynarodowa w przypadku zaginięć osób. Wskazano, że zjawisko to ma charakter wieloczynnikowy i wymaga podejścia interdyscyplinarnego, obejmującego aspekty psychologiczne, społeczne i prawne. W artykule zaprezentowano również studium przypadku, ukazujące znaczenie skoordynowanych i zintegrowanych działań Policji oraz współpracy międzynarodowej w procesie poszukiwania zaginionych dzieci. Przeprowadzona analiza potwierdza, że szybka eskalacja działań poszukiwawczych oraz konsekwentne stosowanie obowiązujących procedur znacząco zwiększają szanse na skuteczne odnalezienie osób małoletnich i zapewnienie im bezpieczeństwa.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Irena Malinowska, Bartosz Błaszczak, Aleksandra Siewert

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 221-237

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.015.23487
Artykuł podejmuje wieloaspektową analizę współdziałania placówek dyplomatycznych oraz służb mundurowych w procesie poszukiwania osób zaginionych poza granicami państwa. W świetle rosnącej mobilności międzynarodowej oraz złożoności współczesnych migracji, problematyka ta nabiera szczególnego znaczenia zarówno w wymiarze praktycznym, jak i teoretycznym. Celem badawczym opracowania jest ukazanie roli konsulatów i ambasad jako kluczowych ogniw koordynacji działań poszukiwawczych oraz dokonanie oceny efektywności współpracy międzynarodowych formacji policyjnych w zakresie wymiany informacji, prowadzenia operacji transgranicznych i stosowania jednolitych standardów postępowania. W tym kontekście postawiono pytanie badawcze: w jakim stopniu współpraca konsularno‑policyjna, oparta na ujednoliconych procedurach i interoperacyjnych systemach informacyjnych, wpływa na skuteczność poszukiwań osób zaginionych za granicą? Analiza ta wpisuje się w szerszy dyskurs dotyczący bezpieczeństwa obywateli poza granicami kraju oraz funkcjonowania mechanizmów ochrony konsularnej. Hipoteza badawcza zakłada, że efektywna, oparta na ujednoliconych procedurach, interoperacyjnych systemach informacyjnych oraz szybkiej wymianie danych współpraca konsularno‑policyjna znacząco zwiększa skuteczność poszukiwań osób zaginionych za granicą. Przyjęto założenie, iż harmonizacja działań instytucjonalnych stanowi warunek konieczny dla sprawnego reagowania w sytuacjach kryzysowych. Przedmiotem badań są prawne, organizacyjne i operacyjne procedury regulujące międzynarodowe działania poszukiwawcze, ze szczególnym uwzględnieniem instrumentów współpracy między państwami. Podmiot badań obejmuje placówki dyplomatyczne (ambasady i konsulaty) oraz służby policyjne i bezpieczeństwa uczestniczące w transgranicznych operacjach poszukiwawczych. W artykule zaprezentowano studium przypadku, który ilustruje praktyczne formy współpracy, a także zidentyfikowano bariery wynikające z odmienności systemów prawnych, ograniczeń kompetencyjnych oraz uwarunkowań kulturowych. Ponadto omówiono perspektywy rozwoju nowoczesnych systemów informacyjnych wspierających działania poszukiwawcze, wskazując na potrzebę dalszej integracji narzędzi cyfrowych oraz standaryzacji procedur w skali międzynarodowej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Małgorzata Pacer

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 238-249

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.016.23488
Artykuł podejmuje problematykę zaginięcia jako narzędzia terroru, analizując przypadek 21. egipskich Koptów porwanych w Libii przez tzw. Państwo Islamskie (ISIS) w latach 2014–2015. Celem pracy jest ukazanie zaginięcia nie tylko jako etapu poprzedzającego przemoc bezpośrednią, lecz jako samodzielnej formy oddziaływania terrorystycznego, wywołującej długotrwałą niepewność, destabilizację społeczną oraz traumę wśród rodzin ofiar i wspólnot lokalnych. W artykule zastosowano metodę studium przypadku, opartą na analizie dostępnych źródeł wtórnych, doniesień medialnych, raportów organizacji międzynarodowych oraz relacji rodzin ofiar. Szczególną uwagę poświęcono fazie zaginięcia – okresowi braku informacji o losie porwanych – oraz jej konsekwencjom psychologicznym, społecznym i symbolicznym. Autor wskazuje, że celowe utrzymywanie niepewności co do losu ofiar stanowi istotny element strategii terrorystycznej, wzmacniający efekt zastraszenia i dehumanizacji.
Przypadek 21. Koptów ukazany został także w szerszym kontekście migracji zarobkowej, niestabilności państwowej Libii oraz prześladowań religijnych, co pozwala traktować go jako modelowy przykład zaginięcia w warunkach konfliktu asymetrycznego. Wnioski z analizy podkreślają potrzebę uwzględniania zaginięć przymusowych w badaniach nad terroryzmem oraz w systemach międzynarodowej ochrony osób zaginionych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Rola mediów i komunikacji społecznej w działaniach poszukiwawczych

Marta Leśnikowska

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 251-263

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.017.23489
Artykuł podejmuje teoretyczną analizę medialnej konstrukcji ofiar zaginięć w ujęciu kryminologii krytycznej i wiktymologii. Zaginięcie zostaje ujęte jako zdarzenie graniczne, którego istotą jest niepewność oraz zawieszenie statusu ofiary. W warunkach kultury medialnej to media współkształtują społeczną interpretację zaginięcia poprzez selekcję przypadków, personalizację, framing i emocjonalizację przekazu. Mechanizmy te prowadzą do hierarchizacji widoczności, utrwalania wzorca „ofiary idealnej” i ryzyka wtórnej wiktymizacji osoby zaginionej i jej najbliższego otoczenia.
Analiza wskazuje na strukturalny charakter tych procesów oraz ich konsekwencje w postaci nierówności wiktymologicznej i presji instytucjonalnej. Artykuł postuluje konceptualne wyodrębnienie interdyscyplinarnej subdyscypliny jako obszaru badań nad etiologią zaginięć, reakcją instytucjonalną, narracją medialną oraz społecznymi konsekwencjami nieobecności.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Olena Kravchenko

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 264-275

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.018.23490
Artykuł analizuje rolę mediów społecznościowych w poszukiwaniu osób zaginionych podczas pełnoskalowej wojny na Ukrainie, uwydatniając ich wieloaspektowe funkcje w zakresie koordynacji operacyjnej, dokumentacji oraz upamiętnienia. Treści koncentrują się na początkowych tygodniach konfliktu, kiedy oficjalne mechanizmy rejestracji i poszukiwań były częściowo sparaliżowane lub niedostępne, a platformy społecznościowe stały się głównymi kanałami szybkiej wymiany informacji. Media społecznościowe umożliwiały natychmiastowe zgłaszanie przypadków zaginięć, pozwalając rodzinom, wolontariuszom oraz organizacjom obywatelskim synchronizować działania i tworzyć zdecentralizowane sieci cyfrowe w celu identyfikacji osób zaginionych. Analiza wykazuje, że platformy społecznościowe funkcjonowały jako dynamiczne repozytoria informacji, w których posty dokumentujące dane osobowe, fotografie i okoliczności zaginięcia przyczyniały się do powstania archiwów cyfrowych o długoterminowym znaczeniu. Artykuł dodatkowo analizuje funkcję dokumentacyjną i identyfikacyjną mediów społecznościowych, wykorzystując przypadki Mariupola i Buczy jako przykłady ilustracyjne. Przykłady te podkreślają istotne znaczenie dowodowe i upamiętniające mediów społecznościowych, wykazując, że platformy mogą służyć jako pośrednie narzędzia identyfikacji w sytuacjach, gdy tradycyjne procedury są niedostępne lub opóźnione. Artykuł porusza również zagrożenia związane z publicznymi działaniami poszukiwawczymi, szczególnie w odniesieniu do personelu wojskowego, w przypadku których nadmierne rozpowszechnianie wrażliwych informacji może zagrozić bezpieczeństwu operacyjnemu. Podkreślono konieczność kompetencji medialnych, koordynacji z instytucjami państwowymi oraz strategicznej komunikacji w celu pogodzenia celów humanitarnych z wymogami bezpieczeństwa. W rezultacie artykuł przedstawia pierwszą systematyczną analizę naukową mediów społecznościowych jako narzędzia poszukiwania osób zaginionych w warunkach wojny, ukazując ich podwójną rolę w umożliwianiu natychmiastowej reakcji humanitarnej oraz tworzeniu długoterminowych archiwów cyfrowych o znaczeniu prawnym, upamiętniającym i analitycznym.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Profilowanie kryminalne i analiza ryzyka w przypadkach zaginięć

Robert Borkowski

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, Wydanie Specjalne 2026, 2026, s. 277-285

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.26.019.23491
Artykuł poświęcony jest problematyce zaginięć osób rozpatrywanej w perspektywie wiktymologicznej. Co roku w Polsce zgłasza się zaginięcie kilkunastu tysięcy osób, natomiast oszacowania globalnej skali zaginięć wskazują liczbę kilku milionów ludzi. Niniejszy tekst został opracowany metodami desk research, w oparciu o krytyczny przegląd literatury oraz analizę. Zasadniczym problemem badawczym było sformułowanie propozycji klasyfikacji zaginięć w nawiązaniu do podejścia wiktymologicznego Benjamina Mendelsohna i Brunona Hołysta.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Plakaty PDF

Słowa kluczowe: zaginięcie osoby, trauma zaginięcia, strata niejednoznaczna, system rodzinny, funkcjonowanie rodziny, role rodzinne, radzenie sobie z traumą, wsparcie instytucjonalne, konsekwencje prawne zaginięcia, prawo rodzinne, wiktymologia, kryminologia, psychologia kryminalistyczna, osoby zaginione, zaginięcia na tle kryminalnym, czynniki ryzyka, porwanie, zaginiony bez wieści, poszukiwania zaginionych, zniknięcie systemowe, nekrofronty, biopolityka danych, luka zaufania instytucjonalnego, bariery w identyfikacji kryminalistycznej, środowisko wodne, SAR, dryf, hydrologia operacyjna, sonar/radar, wykrywanie twarzy, dyskretna transformata falkowa, tekstura, falkowe cechy współwystąpień poziomów szarości, sztuczna sieć neuronowa, innowacje technologiczne, efektywność ekonomiczna i kosztowa, zarzadzanie kryzysowe, sztuczna inteligencja, drony, dokumentacja medyczna, osoby zaginione, identyfikacja kryminalistyczna, profilowanie biologiczne, prawa pacjenta, dane sensytywne, czynności poszukiwawcze Policji, samowolne oddalenie się pacjenta, bezpieczeństwo pacjenta, zdarzenie niepożądane, poszukiwania osób zaginionych, procedury ratunkowe, standardy akredytacyjne, zaginięcia osób, media społecznościowe, OSINT, ochrona prywatności, zaginięcia osób, bezpieczeństwo państwa, system reagowania, luki prawne, efektywność administracji publicznej, zaginięcia, osoby zaginione, poszukiwania, poszukiwani przez policję, współpraca służb w zakresie poszukiwań, grupy poszukiwawczo-ratownicze, zaginiona osoba, ucieczka z domu, poszukiwanie, współpraca międzynarodowa, bezpieczeństwo publiczne, współpraca międzynarodowa, osoby zaginione, procedury konsularne, policja transgraniczna, wymiana informacji, zaginięcie osób, terroryzm, ISIS, Koptowie, zaginięcia przymusowe, migracja zarobkowa, Libia, przemoc ekstremistyczna, niepewność losu, studium przypadku, zaginięcia osób, ofiara idealna, wiktymologia krytyczna, kryminologia reakcji społecznej, media, agenda-setting, framing, wtórna wiktymizacja, panika moralna, media społecznościowe, osoby zaginione, wojna, archiwa cyfrowe, reakcja humanitarna, bezpieczeństwo operacyjne, pamięć zbiorowa, zaginięcia osób, wiktymologia, zaginięcia podczas wojny, klasyfikacja zaginięć, statystyki zaginięć, poszukiwania osób zaginionych