Społeczne uwarunkowania bezpieczeństwa kulturowego
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 09.07.2025
Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, 2025, 1(4)/2025, s. 142-162
https://doi.org/10.4467/29567610PIB.25.009.21867Autorzy
Społeczne uwarunkowania bezpieczeństwa kulturowego
Celem badań jest deskrypcja zagadnień wpisanych w społeczny wymiar bezpieczeństwa kulturowego oraz eksplanacja wzajemnych implikacji zachodzących między nim a wymiarem duchowym i materialnym. Badania oparto na jakościowej perspektywie badawczej, której podstawę stanowiła obserwacja bierna oraz analiza źródeł. Analizie poddano publikacje dotyczące wielowymiarowego uczestnictwa w kulturze i aktywności kulturalnej ludzi w realnym i wirtualnym wymiarze. Rezultaty: obserwacja stylów życia oraz praktyk kulturalnych nowoczesnych społeczeństw ukazuje zmianę i odejście od tradycyjnych form spędzania wolnego czasu, unikania „konsumpcji” dobrodziejstw kultury elitarnej (wysokiej), na rzecz produktów pop kultury podawanej we względnie zunifikowanej, prostej i dostępnej dla każdego formie. Natomiast kultura społeczna rozumiana jako komponent bezpieczeństwa kulturowego, zmienia trajektorie badawcze w kierunku coraz to bardziej ujednoliconej publiczności i jednocześnie wymagającej publiczności. Wyniki: badania nad społecznym wymiarem bezpieczeństwa kulturowego wymagają holistycznego podejścia opartego na integracji wymiaru społecznego kultury z duchowym i materialnym. Zmiany w stylach życia i praktykach kulturalnych wskazują, że zmienia się świat wartości nowoczesnych społeczeństw. Tradycyjne formy partycypacji kulturalnej pozostają trwałe w przypadku tradycji, obyczajów i kultywowania świąt, a także w odniesieniu do pamięci historycznej. Zmienia się natomiast skłonność do uczestnictwa w kulturze wymiaru instytucjonalnego (w tym w kulturze elitarnej), na rzec taniej oferty e-kultury, często „konsumowanej” w układzie udomowionym.
Arbiszewski K., Przemysł kulturowy jako pole sił. Działania melomanów i ewolucja nośników muzycznych, [w:] Od przemysłów kultury do kreatywnej gospodarki, A. Gwóźdź (red.), Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2010, s. 208.
Bauman Z., Kultura w płynnej nowoczesności, Agora, Warszawa 2011.
Bodziany M., Wewnętrzna uwarunkowania bezpieczeństwa kulturowego Polski, Wyd. AWL, Wrocław 2019.
Bodziany M., Threats To Cultural Security In The Modern Era, Colloquium, Kwartalnik 3(55)/2024.
Bodziany M., Tożsamość narodowa Polaków – dylematy tradycji i nowoczesności, [w:] Interdyscyplinarne perspektywy w sztuce, kulturze i historii: analizy, adaptacje, interpretacje. Tom 1, Paulina Pomajda, Ewelina Chodźko (red.), Wydawnictwo Naukowe TYGIEL, Lublin 2024.
Bonnewitz P., Pierre Bourdieu. Vie. Oeuvres. Concepts, Ellipses, Paris 2002.
Bourdieu P., Dystynkcja. Społeczna krytyka władzy sądzenia, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2005.
Bourdieu P., Passeron Jean C., Reprodukcja. Elementy teorii systemu nauczania, WN PWN, Warszawa 1990.
Carroll N., Filozofia sztuki masowej, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.
Czaja J., Kulturowe czynniki bezpieczeństwa, Krakowskie Towarzystwo Edukacyjne; Oficyna Wydawnicza Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2008.
Czaja J., Pojęciowe aspekty bezpieczeństwa kulturowego, [w:] K. Jałoszyński, B. Wiśniewski, T. Wojtuszek (red.), Współczesne postrzeganie bezpieczeństwa, Bielsko Biała 2007.
Czaputowicz J., Kryteria bezpieczeństwa międzynarodowego państwa – aspekty teoretyczne, [w:] Kryteria bezpieczeństwa międzynarodowego państwa, S. Dębski i B. Górka-Winter (red.), Warszawa 2003.
Dawidczyk A., Nowe wyzwania, zagrożenia i szanse dla bezpieczeństwa Polski u progu XXI wieku, Warszawa 2001.
Etter Gregg W., Mara Salvatrucha 13: A Transnational Threat, “International Journal of Gang Research”, Volume 17, Number 2, Winter 2010.
Golka M., Socjologia kultury, wyd. 1, 2 dodr., Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 2008.
Horkheimer M., Adorno T.W., Dialektyka oświecenia [fragmenty filozoficzne], przeł. M. Łukasiewicz, M.J. Siemek, Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Warszawa 1994.
Janicka-Olejnik E., Uczestnictwo Polaków w kulturze w świetle aktualnych raportów, Studia BAS Nr 2(46) 2016.
Jemioło T., Bezpieczeństwo kulturowe w warunkach globalizacji i procesów społecznych, [w:] Kultura narodowa w kształtowaniu świadomości obronnej społeczeństwa i bezpieczeństwa państwa, „Zeszyt Problemowy TWO” 2001, nr 3.
John P. Burgess, Thre is No European Security, Only European Securities, “Cooperation and Conflict”, vol. 44, nr 3, 2009.
Kisiel P., Współczesne wzory uczestnictwa w kulturze, [w:] J. Hausner, A. Karwińska, J. Purchla (red.), Kultura a rozwój, Wyd. 2 zmienione i rozszerzone, Kraków 2017.
Kłoskowska A., Kultura masowa. Krytyka i obrona, WN PWN, Warszawa 2011.
Kitler W., Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie. Uwarunkowania. System, Wyd. AON, Warszawa 2011.
Kukołowicz T., Statystyka kultury w Polsce i Europie. Aktualne zagadnienia, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa, 2015.
Macdonald D., Teoria kultury masowej, [w:] Kultura masowa, przeł. C. Miłosz, aut. Macdonald D. et al., wyd. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2002.
Matuchniak-Krasuska A., Koncepcja habitusu u Pierre’a Bourdieu, „Hybris” nr 31 (2015).
Mead M., Kultura i tożsamość. Studium dystansu międzypokoleniowego, WN PWN Warszawa 1978.
Michałowska G., Bezpieczeństwo kulturowe w warunkach globalizacji procesów społecznych, [w:] D. B. Bobrow, E. Haliżak, R. Zięba (red.), Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe u schyłku XX wieku, Warszawa 1997.
Nowicka E., Świat człowieka – świat kultury, WN PWN, Warszawa 2007.
Pasek-Gawlikowska A., „Kultura masowa” I co dalej…?,„Rozprawy Społeczne”, 2013, vol. 7, nr 2.
Peterson R. A., The rise and fall of highbrow snobbery as a status marker, „Poetics”, vol. 25/1997.
Pęczak M., Szok – Show, „Polityka”, 2001, nr 8.
Przewłocki J., Szczepański W. J. (red.), Ideologia a współczesne stosunki międzynarodowe, Katowice 1981;
Roe P., Ethnic Violece and the Societal Security Dilema, Routledge, New York 2014.
Strinati D., Wprowadzenie do kultury popularnej, Zysk i S-ka, Poznań 1998
Sułkowski B., „Społeczne ramy kultury” czterdzieści lat później pięć modeli komunikacji kulturowej, „Kultura i Społeczeństwo”, rok LV, nr 2–3, 2011.
Troszczyński M., Kultura popularna – emancypacja czy zniewolenie? [w:] Od kontrkultury do popkultury, M. Golka (red.), Wydawnictwo Fundacji Humaniora, Poznań 2002.
Tyszka A., Uczestnictwo w kulturze, PWN, Warszawa 1971.
Wæver O., Societal security – the concept, [in:] O. Wæver, B. Buzan, M. Kelstrup, S. Lemaitre (eds.), Identity, Migration and the New Security Agenda in Europe, London 1993.
Weber C., Reconsidering Statehood: Exemining the Sovereignty/Intervention Boundary, “Interview of International Studies”, 1992, vol. 18:3.
Włodkowska – Bagan A., Bezpieczeństwo kulturowe [w:] Konstanty A. Wojtaszczyk, A. Materska-Sosnowska (red.), Bezpieczeństwo państwa, Oficyna Wydawnicza ASPRA JR, Warszawa 2009.
Zajączkowski A., Rzecz o socjologii, Wyd. Semper, Warszawa 1993.
Zieba R., Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego. Koncepcje-struktury-funkcjonowanie, Wyd. SCHOLAR, Warszawa 2004.
Ziętek Agata W., Bezpieczeństwo kulturowe w Europie, UMCS, Lublin 2016.
Żygulski K., Wstęp do zagadnień kultury, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1972.
Informacje: Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, 2025, 1(4)/2025, s. 142-162
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska
Publikacja: 09.07.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-SA 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski