Psychologiczne uwarunkowania nieświadomej wiktymizacji ofiar handlu ludźmi w Polsce. Rola rodziny w procesie przystosowania i zaprzeczania
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 24.10.2025
Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, 2025, Wydanie Specjalne 2025, s. 82-98
https://doi.org/10.4467/29567610PIB.25.022.22329Autorzy
Psychologiczne uwarunkowania nieświadomej wiktymizacji ofiar handlu ludźmi w Polsce. Rola rodziny w procesie przystosowania i zaprzeczania
Artykuł podejmuje temat nieświadomej wiktymizacji ofiar handlu ludźmi w Polsce, koncentrując się na psychologicznych uwarunkowaniach tego zjawiska oraz roli, jaką odgrywa środowisko rodzinne w procesie przystosowania się do przemocy i jej zaprzeczania. Autorzy analizują mechanizmy obronne, takie jak wyparcie, racjonalizacja i trauma bonding, które uniemożliwiają ofiarom rozpoznanie własnej sytuacji jako przemocowej. Zwracają także uwagę na wpływ socjalizacji do uległości, wzorców relacyjnych wyniesionych z dzieciństwa oraz reakcji rodziny na ujawnienie wyzysku. Przedstawione studia przypadków ukazują różnorodne formy nieświadomej wiktymizacji – od modelu loverboya po przymusową pracę migrantów i eksploatację seksualną pod pozorem zatrudnienia. Artykuł kończy się propozycją interdyscyplinarnych działań prewencyjnych i pomocowych, podkreślając znaczenie rodzinnego kontekstu w diagnozie, terapii i prawnej ochronie ofiar.
Błachut J., Przemoc domowa – mechanizmy, skutki, interwencje, Warszawa 2019.
Bryk J., Potencjalne ofiary handlu ludźmi w ujęciu kryminologicznym, „Rozprawy” 2019.
Centralne Biuro Śledcze Policji, CBŚP i Prokuratura rozbili gang sutenerów. Usługi seksualne, handel ludźmi i milionowe zyski, 16 kwietnia 2025.
Chotkowska K., Doświadczanie przemocy w dzieciństwie – skutki w życiu dorosłym, Warszawa 2021.
Dobrowolska M., Socjalizacja do uległości i przemoc w rodzinie, „Przegląd Socjologiczny” 2019, nr 3.
Florczak A., Handel ludźmi, Wrocław 2018.
Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce, Warszawa 2022.
Fundacja Feminoteka, Raport z badań nad wiktymizacją kobiet wykorzystywanych seksualnie w Polsce, Warszawa 2022.
Fundacja La Strada, Opracowanie nt. etapów pomocy i reintegracji ofiar handlu ludźmi.
Fundacja La Strada, Raport o handlu ludźmi i pracy przymusowej w Polsce, Warszawa 2022.
Fundacja La Strada, Raport o handlu ludźmi w Polsce 2022, Warszawa 2023.
Fundacja La Strada, Rola interdyscyplinarnej współpracy w przeciwdziałaniu handlowi ludźmi, Warszawa 2023.
Herman H., Trauma i powrót do zdrowia: od przemocy domowej do terroru politycznego, tłum. A. Wajs, W. Szulc, Warszawa 2004.
Jasiński M., Psychologiczne aspekty wyuczonej bezradności, „Przegląd Pedagogiczny” 2014, nr 1.
Kasperek K., Rodzina dysfunkcyjna a podatność na manipulację i wyzysk, „Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze” 2020, nr 1.
Klebeko B., Zagrożenia związane z handlem ludźmi. Wykorzystywanie obywateli Ukrainy do pracy przymusowej [w:] Imigranci z Ukrainy w Polsce. Potrzeby i oczekiwania, reakcje społeczne, wyzwania dla bezpieczeństwa, Wrocław 2018.
Komenda Główna Policji, Raport o handlu ludźmi w Polsce 2023, Warszawa 2024.
Kowalska M., Rola rodziny w zapobieganiu przemocy i wyzyskowi, „Psychologia Społeczna” 2019, nr 2.
Lubuski Urząd Wojewódzki, Handel ludźmi w Polsce – kompendium wiedzy, Zielona Góra 2023.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Handel ludźmi w Polsce. Raport za 2017 r., Warszawa 2018.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Raport o handlu ludźmi w Polsce 2023, Warszawa 2024.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Sprawozdanie z realizacji Krajowego Planu Działań Przeciwko Handlowi Ludźmi na lata 2022–2024 za rok 2023, Warszawa 2024.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Standardy pierwszego kontaktu z ofiarą handlu ludźmi, Warszawa 2023.
Nastolatki były więzione miesiącami. Wpadły w ręce handlarzy ludźmi, https://www.ofeminin.pl/swiatkobiet/to-dla-nas-wazne/nastolatki-byly-wiezione-miesiacami-wpadly-w-rece-handlarzy-ludzmi/vxg8r6m.
Państwowa Inspekcja Pracy – Okręgowy Inspektorat Pracy w Warszawie, Raporty i interwencje dotyczące warunków zatrudnienia cudzoziemców, 2021–2023.
Państwowa Inspekcja Pracy, Sprawozdanie z działalności PIP w 2022 r., Warszawa 2023.
Sosnowska J. (red.), Identyfikacja ofiar handlu ludźmi w ramach procedur przyznawania ochrony międzynarodowej i przymusowych powrotów w Polsce. Raport przygotowany przez Krajowy Punkt Kontaktowy Europejskiej Sieci Migracyjnej w Polsce, Warszawa 2013.
Szef gangu ‚loverboyów’ skazany! Polki i Bułgarki przeżyły horror na Śląsku i Pomorzu, „Dziennik Zachodni” 10 czerwca 2025.
Szymańska-Pytlińska M., Chodecka A., Zagrożenia wtórną wiktymizacją dziecka – ofiary wykorzystywania seksualnego związane z badaniami sądowymi, „Dziecko Krzywdzone. Teoria, badania, praktyka” 2013, nr 2.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. 2020 r., poz. 1444 z późn. zm.), art. 115 § 22 oraz art. 189a § 1.
Wanicka M., Długofalowe podejście w pracy z ofiarami handlu ludźmi nieświadomymi swojej wiktymizacji, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2022, nr 12.
Wanicka M., Mechanizmy wymuszania i utrzymywania ofiar handlu ludźmi, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2020, nr 10.
Wanicka M., Psychologiczne mechanizmy wiktymizacji i internalizacji wyzysku, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2021, nr 11.
Wanicka M., Psychologiczne mechanizmy wiktymizacji i nieświadomej uległości, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2021, nr 11.
Wanicka M., Psychologiczne mechanizmy wiktymizacji i wychodzenia z handlu ludźmi, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2020, nr 10.
Wanicka M., Psychospołeczne uwarunkowania nieświadomej wiktymizacji, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2021, nr 11.
Wanicka M., Wychodzenie z wiktymizacji osób pokrzywdzonych handlem ludźmi, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2020, nr 10.
Wanicka M., Wyzwania w rozpoznawaniu wiktymizacji psychologicznej w postępowaniach karnych dotyczących handlu ludźmi, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Psychologica” 2022, nr 12.
Wójcik M., Wpływ autorytarnych wzorców wychowawczych na postawy mężczyzn wobec przemocy i własnych emocji, „Psychologia Społeczna” 2020, nr 3.
Informacje: Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, 2025, Wydanie Specjalne 2025, s. 82-98
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska
Publikacja: 24.10.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY-SA 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 501
Liczba pobrań: 752