FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Poglądy na kryminalizację

Data publikacji: 22.12.2025

Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, 2025, 2(5)/2025, s. 214-246

https://doi.org/10.4467/29567610PIB.25.045.23030

Autorzy

,
Bartosz Błaszczak
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
, Polska
https://orcid.org/0009-0002-0457-4434 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →
Brunon Hołyst
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
, Polska
Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim
Nasarava State University, Keffi
, Nigeria
https://orcid.org/0000-0001-8673-1485 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Poglądy na kryminalizację

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest zbadanie procesów kryminalizacji i różnorodnych czynników, które generują zjawiska kryminogenne oraz podtrzymują ten proces w czasie. Artykuł omawia nadrzędne elementy strukturalne, które powodują przestępczość. W tekście przedstawione są także faktory związane z rzeczywistym i postrzeganym doświadczeniem przestępczości w społeczeństwie oraz deficytami legitymizacji, wynikającymi z pozornej niezdolności państwa do zmniejszenia lęku przed przestępczością lub troski o jej zwalczanie. Autorzy artykułu pochylają się również, nad zdarzeniami wyzwalającymi, które faktycznie prowadzą do uchwalenia określonego aktu prawnego. W celu przeprowadzenia badań sformułowano problem badawczy: Jak powstają fakty społeczne, w tym przypadku prawa, definiujące przestępczość? W jaki sposób warunki strukturalne i kulturowe tworzą kontekst, w którym zdarzenia wyzwalające mogą się pojawić i ostatecznie odgrywać istotną rolę w wielu procesach prowadzących do kryminalizacji? Odpowiednio do postawionego problemu badawczego, autorzy sformułowali hipotezę badawczą, która zakłada, że zmiany w warunkach strukturalnych dają impuls do tworzenia prawa, wymierzonego w grupy społeczne postrzegane jako „wymagające kontroli”, przez osoby mające zdolność stymulowania, definiowania i instytucjonalizacji prawa karnego. W badaniu poświęcono uwagę także prawom człowieka w kontekście prowadzonych analiz oraz samej dekryminalizacji, jako uchylenia anachronicznego ustawodawstwa i zmian w praktykach egzekwowania oraz przestrzegania prawa. W ramach badania przeprowadzono analizę tła historycznego oraz wcześniejszych procesów badań kryminalizacji, a także wyznaczonych przez innych naukowców ogólnych jej modeli oraz jej formy jako instytucjonalizacji, globalizacji i modernizacji. Do pełni analizy wykorzystano także wnioski z literatury dotyczącej studiów nad polityką, szczególnie tej koncentrującej się na rozwoju domen politycznych oraz procesach społecznych, działających na różnych poziomach organizacji społecznej w celu generowania polityki publicznej i wpływania na jej wdrażanie a także tworzenia praw, definiujących przestępczość.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Adler J.S., A historical analysis of the law of vagrancy, Criminology, 1989.

Amenta E., Bold Relief: Institutional Politics and the Origins of Modern American Social Policy, Princeton, NJ, Princeton University Press, 1998.

Aulette J., Aulette A., Police harassment of the homeless: The political purpose of criminalization of homelessness, Humanity & Society, 1987.

Barak G., Gimme Shelter: A Social History of Homelessness in Contemporary America, New York, Praeger, 1991.

Beckett K., Hoffman B., How the have-nots sometimes come out ahead: Law and the cultural politics of midwifery. Presented at the Annual Meeting of the Law and Society Association, Vancouver, BC, 2002.

Berger R., Searles P., Neuman L., The dimensions of rape reform legislation, Law & Society Review, 1988.

Bernstein M., Gender, queer family policies, and the limits of law. [w:] M. Bernstein, R. Reimann (Red.), Queer Families, Queer Politics: Challenging Culture and the State. New York, Columbia University Press, 2001.

Boyle E. H., Preves S., National policies as international process: The case of anti-female-genital cutting laws, Law & Society Review, 2000.

Boyle E. H., Female Genital Cutting: Cultural Conflict in the Global Community, Baltimore, MD, Johns Hopkins University Press, 2002.

Boyle E. H., Songora F., Foss G., International discourse and local politics: Anti-female-genital cutting laws in Egypt, Tanzania, and the United States, Social Problems, 2001.

Burstein P., Policy domains: Organization, culture, and policy outcomes, Annual Review of Sociology, 1991.

Burstein P., Linton A., The impact of political parties, interest groups, and social movement organizations on public policy: Some recent evidence and theoretical concerns, Social Forces, 2002.

Call J.E., Nice D., Talarico S. M., An analysis of state rape shield laws, Social Science Quarterly, 1991.

Calavita K., The new politics of immigration: ‘Balanced-budget conservatism’ and the symbolism of Proposition 187, Social Problems, 1996.

Chalmers J., Leverick F., Quantifying criminalization, OUP, 2014.

Chambliss W. J., A sociological analysis of the law of vagrancy, Social Problems, 1964.

Chambliss W.J., Seidman R., Law, Order, and Power. Reading, MA, Addison-Wesley, 1982.

Coltrane S., N. Hickman N., The rhetoric of rights and needs: Moral discourse in the reform of child custody and child support laws, Social Problems, 1992.

Conrad P., Schneider J., Deviance and Medicalization: From Badness to Sickness, Philadelphia, PA, Temple University Press, 1992.

DiChiara A., Galliher J.F., Dissonance and contradiction in the origin of marijuana decriminalization, Law & Society Review, 1994.

Duff R. A., Criminalization. The Political Morality of the Criminal Law, OUP, 2014.

Earl J., Soule S. A., The differential protection of minority groups: The inclusion of sexual orientation, gender, and disability in state hate crime laws, 1976–1995. Political and Social Inequality, 2001.

Edelman M., The Symbolic Uses of Politics, New York, Free Press, 1964.

Farr K., Shaping policy through litigation: Abortion law in the United States. Journal of Research in Crime and Delinquency, 1993.

Farr K., Fetal abuse and criminalization of behavior during pregnancy, Journal of Research in Crime and Delinquency, 1995.

Farmer L., Criminalization and decriminalization. [w:] Elgar Encyclopedia of Crime and Criminal Justice, Elgaronline, Cheltenham, 2023.

Ferrell J., Cultural criminology, Annual Review of Sociology, 1999.

Feinberg J., The Moral Limits of the Criminal Law (4 vols), OUP, 1984–88.

Garland D., The Culture of Control: Crime and Social Order in Contemporary Society, New York, Oxford University Press, 2001.

Hagan J., The legislation of crime and delinquency: A review of theory, method, and research, Law & Society Review, 1980.

Hagan J., Lev R., Social skill, the Milosevic indictment, and the rebirth of international criminal justice, European Journal of Criminology, 2004.

Hillyard D., Dombrink J., Dying Right: The Death with Dignity Movement, New York, Routledge, 2001.

Himmelstein J. L., The Strange Career of Marijuana: Politics and Ideology of Drug Control in America, Westport, CT, Greenwood, 1983.

Hall J., General Principles of Criminal Law. Indianapolis, IN, Bobbs-Merrill, 1947.

McGarrell E., Castellano T. C., An integrative conflict model of the criminal law formation process, Journal of Research in Crime and Delinquency, 1991.

Lacey N. Historicising criminalisation: Conceptual and empirical issues, Modern Law Review, 2009.

Mazmanian D. A., Sabatier P.A., Implementation and Public Policy. New York, University Press of America, 1989.

Mc Namara L., i in. Understanding processes of criminalisation: Insights from an Australian study of criminal law-making, Criminology & Criminal Justice, 2019.

Meyer J. W., Boli J., Thomas G. M., Ramirez F. O., World society and national state. American Journal of Sociology, 1997.

Mill J. S., On Liberty and Other Essays (Red. J. Gray), Oxford World Classics, 1991.

Neier A., Taking Liberties: Four Decades in the Struggle for Rights, New York, Public Affairs, 2003.

Goldstein J. L., Kahler M., Keohane R. O., Slaughter A. M., Legalization and World Politics, Cambridge, MA, MIT Press, 2001;

Galliher J. F., Tyree C., Edwin Sutherland’s research on the origins of sexual psychopath laws: An early case study of the medicalization of deviance, Social Problems, 1985.

Galliher J.K., Basilick L., Utah’s liberal drug laws: Structural foundations and triggering events, Social Problems, 1979.

Galliher J.F., Cross J. R., Morals Legislation Without Morality. New Brunswick, NJ, Rutgers University Press, 1983.

Garland D., The Culture of Control: Crime and Social Order in Contemporary Society, New York, Oxford University Press, 2001.

Grattet R., Jenness V., Curry T., The homogenization and differentiation of hate crime law in the United States, 1978–1995: Innovation and diffusion in the criminalization of bigotry, American Sociological Review, 1998.

Gusfield J., Symbolic Crusade: Status Politics and the American Temperance Movement, Urbana, University of Illinois Press, 1963.

Gusfield J., Moral passage: The symbolic process in public designations of deviance, Social Problems, 1967.

Hagan J., The legislation of crime and delinquency: A review of theory, method, and research, Law & Society Review, 1980.

Hagan J., Justice in the Balkans: Prosecuting War Crimes in the Hague Tribunal, Chicago, University of Chicago Press, 2003.

Harcourt B., The collapse of the harm principle, Journal of Criminal Law and Criminology, 1999.

Helmer J., Drugs and Minority Oppression, New York, Seabury, 1975.

Himmelstein J.L., The Strange Career of Marijuana: Politics and Ideology of Drug Control in America, Westport, CT, Greenwood, 1983.

Hilgartner S., Bosk C. L., The rise and fall of social problems: A public arenas model, American Journal of Sociology, 1988.

Hollinger R. C., Lanza-Kaduce L., The process of criminalization: The case of computer crime laws, Criminology, 1988.

Hoffman, M. J., Organizations, Policy, and the Natural Environment, Stanford, CA, Stanford University Press, 2002.

Hopkins A., On the sociology of criminal law, Social Problems, 1975.

Husak D., Overcriminalization, OUP, 2007.

Jenness V., Social movement growth, domain expansion, and framing processes: The gay/lesbian movement and violence against gays and lesbians as a social problem, Social Problems, 1995.

Jenness V., Managing differences and making legislation: Social movements and the racialization, sexualization, and gendering of federal hate crime law in the U.S., 1985–1998, Social Problems, 1999.

Jennes V., Explaining criminalization: From demography and status politics to globalization and modernization, Annual Review of Sociology, 2004.

Jenness V., Social movement growth, domain expansion, and framing processes: The gay/lesbian movement and violence against gays and lesbians as a social problem, Social Problems, 1995.

Jenness V., Managing differences and making legislation: Social movements and the racialization, sexualization, and gendering of federal hate crime law in the U.S., 1985–1998. Social Problems, 1999.

Jennes V., Explaining criminalization: From demography and status politics to globalization and modernization, Annual Review of Sociology, 2004.

Jenness V., Grattet R., Making Hate a Crime: From Social Movement to Law Enforcement, New York, Russell Sage, 2001.

Jenness V., Grattet R., The criminalization of hate: A comparison of structural and polity influences on the passage of ‘bias-crime’ legislation in the United States, Sociological Perspectives, 1996.

Lowney K., Best., Stalking strangers and lovers: Changing media typifications of a new crime problem. [w:] J. Best (Red.), Images and Issues: Typifying Contemporary Social Problems, Hawthorne, NY, Aldine de Gruyter, 1995

McNamara L., i in. Understanding processes of criminalisation: Insights from an Australian study of criminal law-making, Criminology & Criminal Justice, 2019.

Morgan P., The legislation of drug law: Economic and social control, Journal of Drug Issues, 1978.

Musto D. F., The American Disease: Origins of Narcotics Control, New Haven, CT, Yale University Press, 1973.

Platt A. M., The Child Savers: The Invention of Delinquency, Chicago, IL, University of Chicago Press, 1969.

Ramirez F. O., Yasemin S., Shanahan S., The changing logic of political citizenship: Cross-national acquisition of women’s suffrage rights, 1890 to 1990, American Sociological Review, 1997.

Riain Ó. S., States and markets in an era of globalization, Annual Review of Sociology, 2000.

Sabatier P.A., Theories of the Policy Process, Boulder, CO, Westview, 1999.

Saguy A. C., Employment discrimination or sexual violence? Defining sexual harassment in American and French law, Law & Society Review, 2000.

Schneider J., Social problems theory: The constructionist view, Annual Review of Sociology, 1985.

Savelsberg J. L., The making of criminal law norms in welfare states: Economic crime in West Germany, Law & Society Review, 1987.

Simester A. P., Hirsch A., Crimes, Harms and Wrongs. On the Principles of Criminalisation, Hart Publishing, 2011.

Snow D. A., Anderson L., Down on Their Luck: A Study of Homeless Street People, Berkeley, University of California Press, 1993.

Schwartzman K., Globalization and democracy, Annual Review of Sociology, 1998.

Strang D., Meyer J. W., Institutional conditions for diffusion, Theory and Society, 1993.

Sutton J. R., Law/Society: Origins, Interactions, and Change, Thousand Oaks, CA, Pine Forge, 2001.

Sutherland E. H., The diffusion of sexual psychopath laws, American Journal of Sociology, 1950.

Snow D. A., Benford R. D., Ideology, frame resonance, and participant mobilization, International Social Movement Research, 1988.

Snow D.A., Benford R. D., Master frames and cycles of protest, [w:] A. C. Morris, C. M. Mueller (Red.), Frontiers in Social Movement Theory, New Haven, CT, Yale University Press, 1992.

Turk A., Criminality and the Legal Order, Chicago, IL, Rand McNally, 1969.

Tittle C., Control Balance: Toward a General Theory of Deviance, Boulder, CO, Westview, 1995.

Wolfson M., The Fight Against Big Tobacco: The Movement, the State, and the Public’s Health, New York, Aldine de Gruyter, 2001.

Raporty i dokumenty instytucjonalne

Wolfenden Committee, Report of the Committee on Homosexual Offences and Prostitution, HMSO, 1957.

Netografia

Campbell B., ‘Our silence permits perpetrators to continue.’, The Guardian, Dostęp online: https://www.theguardian.com/uk-news/2021/jul/25/our-silence-permits-perpetrators-to-continue-one-womans-fight-to-expose-a-fathers-abuse 

Crown Prosecution Service. Suicide: Policy for prosecutors in respect of cases of encouraging or assisting suicide. Dostęp online: https://www.cps.gov.uk/legal-guidance/suicide-policy-prosecutors-respect-cases-encouraging-or-assisting-suicide 

Informacje

Informacje: Prawo i Bezpieczeństwo – Law & Security, 2025, 2(5)/2025, s. 214-246

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Poglądy na kryminalizację
Angielski: Views on criminalization

Autorzy

https://orcid.org/0009-0002-0457-4434

Bartosz Błaszczak
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
, Polska
https://orcid.org/0009-0002-0457-4434 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska

https://orcid.org/0000-0001-8673-1485

Brunon Hołyst
Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
, Polska
Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim
Nasarava State University, Keffi
, Nigeria
https://orcid.org/0000-0001-8673-1485 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Wyższa Szkoła Kształcenia Zawodowego we Wrocławiu
Polska

Pomorska Szkoła Wyższa w Starogardzie Gdańskim

Nasarava State University, Keffi
Nigeria

Publikacja: 22.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY-SA 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Bartosz Błaszczak (Autor) - 50%
Brunon Hołyst (Autor) - 50%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 236

Liczba pobrań: 275

Poglądy na kryminalizację

Poglądy na kryminalizację

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE