FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala

Data publikacji: 19.01.2026

Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 457-477

https://doi.org/10.4467/12311960MN.25.047.22734

Autorzy

Małgorzata Wesołowska
Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowy Sączu
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-8944-4120 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala

Abstrakt

The climatic conditions, terrain, dispersion of hamlets, and resulting communication difficulties, prohibitive prices of conventional medical services and medicines, as well as a lack of trust in outsiders, meant that even in the 1950s, folk medicine held an important place in the lives of the inhabitants of Podhale. Most of them had considerable knowledge of herbal medicine at that time. In phytotherapy, both wild and cultivated plants were used, including herbs obtained from home gardens. Due to the unique terrain and climatic conditions, the people of Podhale had the opportunity to benefit from species that were either uncommon or relatively rare in other regions of the country. Podhale’s herbal medicine was based on extensive knowledge of the medicinal properties of plants, as evidenced by the fact that many herbs formerly used in folk medicine are still used today. However, one cannot forget the magical and belief-based practices inseparably linked with traditional medicine, which constitute the cultural heritage of Podhale.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Literatura

Bazińska B., Wierzenia i praktyki magiczne pasterzy w Tatrach polskich, [w:] W. Antoniewicz (red.), Pasterstwo Tatr polskich i Podhala, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, s. 65–227.

Ceklarz K., Magia pasterska – zioła na szałasie dawniej i dziś, [w:] B. Rosiek, K. Słabosz-Palacz et al. (red.), Kultura pasterska we współczesności karpackiej z uwzględnieniem regionu Babiej Góry, Babiogórskie Centrum Kultury w Zawoi, Zawoja 2015, s. 33–46.

Czubernatowa W., Góralskie jadło na co dzień i od święta, Świat Książki, Warszawa 2008.

Eljasz-Radzikowski S., Podhalanie i Tatry na początku wieku XIX, Wydawnictwo Ludoznawcze, Lwów 1897.

Gustawicz B., Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody, cz. 2 Rośliny, Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 1882.

Kantor J., Czarny Dunajec. Monografia etnograficzna, „Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” 1907, t. 9, s. 17–229

Kantor J., Lud Podhala. Ziemia, „Tygodnik Krajoznawczy Ilustrowany” 1912, t. 3, nr 24–35, s. 382–393.

Kąś J., Ilustrowany leksykon gwary i kultury podhalańskiej, t. I–XII, Bukowińskie Centrum Kultury „Dom Ludowy”, Wydawnictwo Astraia, Małopolskie Centrum Kultury „Sokół”, Bukowina Tatrzańska–Kraków–Nowy Sącz 2015–2019.

Köhler P., Etnobotanika Podhala na podstawie ankiety Józefa Rostafińskiego (1850–1928) z 1883 r., „Etnobiologia Polska” 2018, t. 8, s. 39–98.

Kujawska M., Łuczaj Ł., Sosnowska J., Klepacki P., Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych – Słownik Adama Fischera, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2016.

Kustosz D., Historia badań etnobotanicznych i spis roślin dziko rosnących użytkowanych na Podhalu, „Etnobiologia Polska” 2018, t. 8, s. 9–162.

Kwaśniewicz K., Zwyczaje doroczne, [w:] D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Instytut Archeologii i Etnologii PAN Oddział Kraków, 2000, s. 348–384.

Kwiecińska M., Ziołolecznictwo i magia terapeutyczna na Podhalu. Etnograficzne badania terenowe podczas nowej akcji zbierania folkloru, [w:] A. Jełowicki (red.), Dziedzictwo kulturowe wsi, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego : Fundacja Ochrony Dziedzictwa Kultury Wsi i Rolnictwa, Szreniawa, 2021, s. 169–181.

Mackoś-Iwaszko E., Rośliny w kulturze ludowej Skalnego Podhala, Wydawnictwo KUL, Lublin 2020.

Radwańska-Paryska Z., Słownik gwarowy góralskich nazw roślin z Tatr i Podtatrza, Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 1992.

Radwańska-Paryska Z., Orawskie ziołolecznictwo ludowe a oficjalna fitoterapia (na tle artykułu Eugeniusza Sterculi), „Rocznik Podhalański” 1994, t. 6., s. 149–165.

Skrzydłowski T., Zwierzęta i rośliny. Przewodnik po tatrach Polskich, Wydawnictwa  Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 2010.

Skrzydłowski T., Słama B., O drzewach które wybrały Tatry, Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 2017.

Talewski R., Początki lecznictwa uzdrowiskowego w Zakopanem w XIX wieku, „Wierchy” 1967, t. 35, s. 194.

Tylkowa D., Medycyna ludowa w kulturze wsi Karpat Polskich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1989.

Tylkowa D., Lecznictwo ludowe, [w:] D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Instytut Archeologii i Etnologii PAN Oddział Kraków 2000, s. 385–416.

Udziela M., Medycyna i przesądy lecznicze ludu polskiego. Przyczynek do etnografii polskiej, M. Arct, Warszawa 1891.

Strony internetowe

http://bomax.botany.pl/ib-db/check/ [dostęp: 26.11.2024].

Informacje

Informacje: Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 457-477

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala
Angielski: Plants in Folk Medicine of Podhale

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-8944-4120

Małgorzata Wesołowska
Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowy Sączu
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-8944-4120 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowy Sączu
Polska

Publikacja: 19.01.2026

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Małgorzata Wesołowska (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 149

Liczba pobrań: 208

Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala

Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE