Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 19.01.2026
Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 457-477
https://doi.org/10.4467/12311960MN.25.047.22734Autorzy
Rośliny w lecznictwie ludowym Podhala
The climatic conditions, terrain, dispersion of hamlets, and resulting communication difficulties, prohibitive prices of conventional medical services and medicines, as well as a lack of trust in outsiders, meant that even in the 1950s, folk medicine held an important place in the lives of the inhabitants of Podhale. Most of them had considerable knowledge of herbal medicine at that time. In phytotherapy, both wild and cultivated plants were used, including herbs obtained from home gardens. Due to the unique terrain and climatic conditions, the people of Podhale had the opportunity to benefit from species that were either uncommon or relatively rare in other regions of the country. Podhale’s herbal medicine was based on extensive knowledge of the medicinal properties of plants, as evidenced by the fact that many herbs formerly used in folk medicine are still used today. However, one cannot forget the magical and belief-based practices inseparably linked with traditional medicine, which constitute the cultural heritage of Podhale.
Bazińska B., Wierzenia i praktyki magiczne pasterzy w Tatrach polskich, [w:] W. Antoniewicz (red.), Pasterstwo Tatr polskich i Podhala, Wrocław–Warszawa–Kraków 1967, s. 65–227.
Ceklarz K., Magia pasterska – zioła na szałasie dawniej i dziś, [w:] B. Rosiek, K. Słabosz-Palacz et al. (red.), Kultura pasterska we współczesności karpackiej z uwzględnieniem regionu Babiej Góry, Babiogórskie Centrum Kultury w Zawoi, Zawoja 2015, s. 33–46.
Czubernatowa W., Góralskie jadło na co dzień i od święta, Świat Książki, Warszawa 2008.
Eljasz-Radzikowski S., Podhalanie i Tatry na początku wieku XIX, Wydawnictwo Ludoznawcze, Lwów 1897.
Gustawicz B., Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody, cz. 2 Rośliny, Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków, 1882.
Kantor J., Czarny Dunajec. Monografia etnograficzna, „Materyały Antropologiczno-Archeologiczne i Etnograficzne” 1907, t. 9, s. 17–229
Kantor J., Lud Podhala. Ziemia, „Tygodnik Krajoznawczy Ilustrowany” 1912, t. 3, nr 24–35, s. 382–393.
Kąś J., Ilustrowany leksykon gwary i kultury podhalańskiej, t. I–XII, Bukowińskie Centrum Kultury „Dom Ludowy”, Wydawnictwo Astraia, Małopolskie Centrum Kultury „Sokół”, Bukowina Tatrzańska–Kraków–Nowy Sącz 2015–2019.
Köhler P., Etnobotanika Podhala na podstawie ankiety Józefa Rostafińskiego (1850–1928) z 1883 r., „Etnobiologia Polska” 2018, t. 8, s. 39–98.
Kujawska M., Łuczaj Ł., Sosnowska J., Klepacki P., Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych – Słownik Adama Fischera, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2016.
Kustosz D., Historia badań etnobotanicznych i spis roślin dziko rosnących użytkowanych na Podhalu, „Etnobiologia Polska” 2018, t. 8, s. 9–162.
Kwaśniewicz K., Zwyczaje doroczne, [w:] D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Instytut Archeologii i Etnologii PAN Oddział Kraków, 2000, s. 348–384.
Kwiecińska M., Ziołolecznictwo i magia terapeutyczna na Podhalu. Etnograficzne badania terenowe podczas nowej akcji zbierania folkloru, [w:] A. Jełowicki (red.), Dziedzictwo kulturowe wsi, Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego : Fundacja Ochrony Dziedzictwa Kultury Wsi i Rolnictwa, Szreniawa, 2021, s. 169–181.
Mackoś-Iwaszko E., Rośliny w kulturze ludowej Skalnego Podhala, Wydawnictwo KUL, Lublin 2020.
Radwańska-Paryska Z., Słownik gwarowy góralskich nazw roślin z Tatr i Podtatrza, Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 1992.
Radwańska-Paryska Z., Orawskie ziołolecznictwo ludowe a oficjalna fitoterapia (na tle artykułu Eugeniusza Sterculi), „Rocznik Podhalański” 1994, t. 6., s. 149–165.
Skrzydłowski T., Zwierzęta i rośliny. Przewodnik po tatrach Polskich, Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 2010.
Skrzydłowski T., Słama B., O drzewach które wybrały Tatry, Wydawnictwa Tatrzańskiego Parku Narodowego, Zakopane 2017.
Talewski R., Początki lecznictwa uzdrowiskowego w Zakopanem w XIX wieku, „Wierchy” 1967, t. 35, s. 194.
Tylkowa D., Medycyna ludowa w kulturze wsi Karpat Polskich, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź 1989.
Tylkowa D., Lecznictwo ludowe, [w:] D. Tylkowa (red.), Podhale. Tradycja we współczesnej kulturze wsi, Instytut Archeologii i Etnologii PAN Oddział Kraków 2000, s. 385–416.
Udziela M., Medycyna i przesądy lecznicze ludu polskiego. Przyczynek do etnografii polskiej, M. Arct, Warszawa 1891.
http://bomax.botany.pl/ib-db/check/ [dostęp: 26.11.2024].
Informacje: Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 457-477
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ w Nowy Sączu
Polska
Publikacja: 19.01.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski