FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Pozytywne wartościowanie w nazwach roślin leczniczych

Data publikacji: 19.01.2026

Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 437-455

https://doi.org/10.4467/12311960MN.25.046.22733

Autorzy

Wanda Stec
Uniwersytet Gdański
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-2530-2489 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Pozytywne wartościowanie w nazwach roślin leczniczych

Abstrakt

Various naming motifs are used in the linguistic nomination of medicinal plants. A relatively large proportion of botanical names are value-laden. The attribution of specific values – positive or negative – to plants in their nominations is linked to the way people perceive them. The value connotations in botanical nomenclature can have a more or less rational justification. The evaluation conveyed in the names may be based on the physical properties of the plants, their usefulness, primarily in medicinal terms, but also their harmfulness to humans, their aesthetic qualities, etc. Attributing value judgments may also have an irrational basis, a cultural background, a religious background, attributed links to mythology. Legends and aythiological accounts serve to explain the origin of such names, particularly relating to the now disappearing dialect naming of plants. The topic is presented on the examples of binominal official names of medicinal plant species in Polish and their selected folk names, characterised by value judgements and evoking different associations in language users. The author also addresses the issue of positive values in Latin botanical nomenclature, which in many cases serves as a prototype for names created in national languages.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Bacler-Żbikowska B., Stebel A., Katalog roślin leczniczych aktualnie dopuszczonych do stosowania w medycynie konwencjonalnej w Polsce: różnorodność gatunkowa, pochodzenie, zastosowanie, problemy zrównoważonego pozyskiwania i ochrona, Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice 2023. https://doi.org/10.47590/sum.9788375094718.

CrossRef

Bartmiński J., Miejsce wartości w językowym obrazie świata [w:] J. Bartmiński (red.), Język w kręgu wartości, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2003, s. 59–86.

Bobrowicz G., Słownik Polskiego Języka Przyrodniczego (projekt autorski) [online] http://bobrowicz.eu/pl/slownik-przyrodniczy/ [dostęp: 28.11.2024].

Brückner A., Słownik etymologiczny języka polskiego, Wiedza Powszechna, Warszawa 1970.

Czerni A., Zioła żywią, zioła leczą…, Wydawnictwo Watra, Warszawa 1990.

Drobnik J., Bacler B., Pochodzenie tradycyjnych łacińskich nazw zielarskich surowców leczniczych. Cz. I, „Annales Academiae Medicae Silesiensis” 2005, t. 59, nr 3, s. 198–208.

Dubisz S. (red.), Uniwersalny słownik języka polskiego PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN SA, Warszawa 2004 (wersja 1.0 CD).

Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2008.

Handke K., Polskie nazewnictwo botaniczne oczami językoznawcy [w:] eadem, Rozważania i analizy językoznawcze, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 1997, s. 173–185.

Hrycyna E., Dziewięćsił, [w:] J. Bartmiński (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. 2 Rośliny, z. 4 Zioła, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2019, s. 129–131.

Kawałko M.J., Historie ziołowe, Krajowa Agencja Wydawnicza, Lublin 1986.

Kępka I., [273] wesołek – wiesiołek [w:] E. Badyda, J. Ginter (red.), Poradnia językowa, słucham... 2. Wybór odpowiedzi Telefonicznej Poradni Językowej Uniwersytetu Gdańskiego w pięćdziesięciolecie jej działalności (1973–2023), Wydawnictwo UG, Gdańsk 2023, s. 163.

Колосова В.Б., Числовые мотивы в этноботанике [w:] М.В. Ахметова (red.), Числа в системе культуры, РГГУ, Москва 2012, s. 220–247.

Kopaliński W., Słownik mitów i tradycji kultury, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1985.

Kozłowski J.A. [et al.], Zioła z apteki natury, Publicat SA, Poznań 2007.

Kreiner J., Słownik etymologiczny łacińskich nazw i terminów używanych w biologii oraz medycynie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN, Wrocław; Kraków 1960.

Krzeszowski T.P., Aksjologiczne aspekty semantyki językowej, Wydawnictwo UMK, Toruń 1999.

Kujawska M. [et al.], Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych. Słownik Adama Fischera, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2016.

Linford J., Zioła. Kieszonkowy przewodnik, Wydawnictwo Parragon, Bath (UK) 2009.

Matławska I., Rośliny poświęcone świętym i ich zastosowanie, „Herbalism” 2022, t. 6, nr 1, s. 130–142. https://doi.org/10.12775/HERB.2020.013.

CrossRef

Osowski B., Podwórkowa przekąska. Gwarowe i potoczne nazwy tasznika pospolitego, „Poradnik Językowy” 2022, nr 2, s. 103–112. https://doi.org/10.33896/PorJ.2022.2.6.

CrossRef

Ożarowski A., Zarys historii lecznictwa empirycznego (cz.1), „Panacea” 2002, nr 1, s. 23–27.

Parandowski J., Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian, Iskry, Warszawa 1982.

Pastusiak K., Pogranicze polsko-białorusko-ukraińskie w świetle danych językowych i etnograficznych na podstawie nazw roślin, Instytut Slawistyki PAN (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy), Fundacja Slawistyczna, Warszawa 2007.

Pelcowa H., Nazwy roślin w świadomości językowej ludności wiejskiej, [w:] A. Dąbrowska, I. Kamińska-Szmaj (red.), Język a Kultura, t. 16 Świat roślin w języku i kulturze, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2001, s. 99–116.

Puzynina J., Język wartości, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1992.

Rejewski M., Pochodzenie łacińskich nazw roślin polskich. Przewodnik botaniczny, Książka i Wiedza, Warszawa 1996.

Rejewski M., Nazwy roślin, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2016.

Romer M., Aromaterapia. Leksykon roślin leczniczych, MedPharm Polska, Wrocław 2009.

Rumińska A., Ożarowski A. (red.), Leksykon roślin leczniczych, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1990.

Stec W., ‘Mylące’ nazwy roślin leczniczych w języku polskim i rosyjskim, „Przegląd Rusycystyczny” 2014, t. 36, nr 2, s. 88–109.

Stec W., Motywacje religijne w nazewnictwie roślin leczniczych na przykładzie nazw polskich i rosyjskich oraz łacińskiej nomenklatury botanicznej [w:] M. Jaszczewska, T. Kopac (red.), Wielkie religie świata w języku i kulturze: Chrześcijaństwo, Wydawnictwo UG, Gdańsk 2020.

Szadura J., Zagadka bratka. Nazwa jako narzędzie językowego porządkowania świata, „LingVaria” 2019, nr 14 (27), s. 203–215. https://doi.org/10.12797/LV.14.2019.27.13.

CrossRef

Tokarski R., Słownictwo jako interpretacja świata [w:] J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski, wyd. 3, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2010, s. 343–370.

Waniakowa J., Polskie gwarowe nazwy dziko rosnących roślin zielnych na tle słowiańskim, Wydawnictwo UJ, Kraków 2012.

Wieczorek U., Wartościowanie, perswazja, język, Księgarnia Akademicka, Kraków 1999.

Wierzbicka A., Ptasi świat utrwalony w fitonimach, „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies” 2021, nr 2 (8), s. 1–14. https://doi.org/10.31261/ZOOPHILOLOGICA.2021.08.11

CrossRef

Wójtowicz M., Semantyka wybranych liczb w kulturze ludowej mieszkańców wsi, „Studia Wschodniosłowiańskie” 2013, t. 13, s. 361–374.

Informacje

Informacje: Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 437-455

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Pozytywne wartościowanie w nazwach roślin leczniczych
Angielski: Positive value judgments in the names of medicinal plants

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-2530-2489

Wanda Stec
Uniwersytet Gdański
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-2530-2489 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Gdański
Polska

Publikacja: 19.01.2026

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Wanda Stec (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 149

Liczba pobrań: 133

Pozytywne wartościowanie w nazwach roślin leczniczych

Pozytywne wartościowanie w nazwach roślin leczniczych

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE