Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea L.) w zielarstwie: tradycyjne i współczesne zastosowania lecznicze
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 19.01.2026
Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 341-369
https://doi.org/10.4467/12311960MN.25.042.22729Autorzy
Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea L.) w zielarstwie: tradycyjne i współczesne zastosowania lecznicze
Ground ivy (Glechoma hederacea) has been used for centuries in both folk medicine and cuisine. It has been valued for its “blood-cleansing” properties, digestive support, and role in treating respiratory diseases. This plant was widely utilized to treat skin infections, accelerate the healing of wounds, ulcers, and burns. In herbal tradition, ground ivy was also used for treating infl ammations and infections, both internal and external. Traditional methods of using the herb included infusions, syrups, and compresses aimed at alleviating various ailments such as coughs, colds, skin inflammations, and digestive disorders. Modern research confirms its health benefits, and the plant is increasingly recognized in natural medicine. Thanks to its easy availability and versatility, ground ivy has the potential to become an integral part of modern phytotherapeutic strategies.
Bartmiński J. (red.), Słownik stereotypów i symboli ludowych, t. 2 Rośliny, UMCS, Lublin 2022.
Bilz F.E., Nowe lecznictwo przyrodne: książka do nauczania i podręcznik leczenia przyrodnego i ochrony zdrowia, t. 2, Księgarnia i Instytut Sztuk Pięknych, Warszawa 1910.
Breyer S., Co to są suchoty (gruźlica, katary płucne) i jak się z nich można wyleczyć środkami domowymi?, Księgarnia „Kultura”, Warszawa 1911.
Czarnowska M., Mały kucharz jarski: książka zawierająca wypróbowane przepisy przyrządzania smacznych a zdrowych potraw roślinnych oraz naukowe uzasadnienie jarstwa: dla rodzin, jako też dla osób samotnych, Nakładem Przewodnika Zdrowia, Berlin 1904.
Czarnowski A., Zielnik lekarski: zastosowanie, opis botaniczny i uprawa najważniejszych polskich roślin lekarskich, Księgarnia J. Przeworskiego, Warszawa 1939.
Dziarkowski J.A., Wybór roślin krajowych dla okazania skutków lekarskich ku użytkowi domowemu, Drukarnia XX. Pijarów, Warszawa 1821.
Falimirz S., O ziołach i o mocy ich, Oficyna Floriana Unglera, Kraków 1534.
Fischer A., Rośliny w wierzeniach i zwyczajach ludowych: słownik Adama Fischera, red. M. Kujawska et al., Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wrocław 2016, seria: Prace i Materiały Etnograficzne, t. 37.
Gustawicz B., Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody, cz. 2 Rośliny, W Drukarni Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1882.
Grześkowski J., Apteka domowa: spis 130 roślin lekarskich z podaniem ich użycia w przypadkach, gdy lekarza pod ręką zaraz mieć niemożna, Nakładem autora, Poznań 1906.
Heinrich T., Schiller J., Zbiór wiadomości chemiczno-farmaceutycznych pod względem teorii i praktyki, t. 2 Botanika, w drukarni S. Orgelbranda, Warszawa 1852.
Jerzykiewicz B., Słownik terminologii lekarskiej polskiej, Kraków 1881.
Kaczmarczyk-Sedlak I., Ciołkowski A., Zioła w medycynie. Choroby skóry, włosów i paznokci, t. 2, PZWL, Warszawa 2020.
Kaczmarczyk-Sedlak I., Ciołkowski A., Zioła w medycynie. Choroby układu oddechowego, PZWL, Warszawa 2020.
Kluk K., Dykcyonarz roślinny, w którym podług układu Linneusza są opisane rośliny nietylko krajowe dzikie, pożyteczne, albo szkodliwe [...] i cudzoziemskie [...], albo z których mamy lekarstwa, korzenie, farby, [...] albo które jakową nadzwyczajność w sobie mają [...] z poprzedzającym wykładem słów botanicznych, i kilkokrotnym na końcu rejestrem. t. 2, Drukarnia XX. Pijarów, Warszawa 1787.
Kluk K., Zwierząt domowych i dzikich osobliwie krajowych, historii naturalnej początki i gospodarstwo [...], t. 1, O zwierzętach ssących, Drukarnia XX. Pijarów, Warszawa 1797.
Kneipp S., Leczenie wodą. Księga 2, Apteczka domowa, M. Arct, Warszawa 1905.
Kwiatkowski J.A., Rośliny w medycynie, M. Arct, 1911.
Leśniewski P.E., Poradnik dla gospodyń wiejskich i miejskich, czyli Zbiór rad, wiadomości i przepisów obejmujący różne szczegóły gospodarstwa kobiecego, t. 2, A.E. Glücksberg, Warszawa 1838.
Lis H., Lis P., Kuchnia Słowian, czyli o poszukiwaniu dawnych smaków, Nasza Księgarnia, Warszawa 2023.
Maurizio A., Pożywienie roślinne i rolnictwo w rozwoju dziejowym, Książnica Atlas, Warszawa 1926.
Mitich L.W. The intriguing world of weeds. Ground ivy, „Weed Technology” 1994, nr 8, s. 413–415.
Paulizki H.F., Medycyna dla ludu wiejskiego: zawierająca przepisy rozsądnego pielęgnowania zdrowia, uniknienia i leczenia zwyczajnych chorób małą liczbą pewnych środków lekarskich, a szczególnie przyzwoitym zachowaniem się, służąca plebanom, felczerom i rozsądnym gospodarzom, osobliwie w okolicach, które lekarzy nie mają, t. 1, Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1830.
Rostafiński J., Symbola ad historiam naturalem medii aevi: plantas, animalia, lapides et cetera simplicia medicamenta quae w Polsce adhibebantur, Typis et Sumptibus Universitatis Jagellonicae, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 1900.
Rybacki K.J., Sierota [w]: Bajki i powiastki dla dzieci i młodzieży, Księgarnia Świętego Wojciecha, Warszawa 1932.
Sawiczewski F., Opisanie najużywańszych roślin lekarskich pod względem ich podobieństwa i różnic, z rycinami, W Drukarni Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1850.
Szcześniak K., Świat roślin światem ludzi na pograniczu wschodniej i zachodniej Słowiańszczyzny, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2013.
Strumiłło J., Pszczelnictwo ogrodowe czyli domowe, nakładem autora (w Drukarni Dyecezalnéj), Wilno 1837.
Syreński S., Zielnik Herbarzem z języka łacińskiego zowiący. To iest Opisanie Własne Imion, Kształtu, Przyrodzenia, Skutków, i Mocy Ziół, drukarnia Bazylego Skalskiego, Kraków 1613.
Talko-Hryncewicz J., Zarysy lecznictwa ludowego na Rusi południowej, nakładem Akademii Umiejętności, drukiem Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1893.
Trapp J. K., Farmakognozja, t. 1, Farmakognozja królestwa roślinnego, W ramach Biblioteki Umiejętności Lekarskich, Wydawca Redakcja Gazety Lekarskiej, Warszawa 1869.
Wiorogórski W., Słownik nowych środków lekarskich: podręcznik dla aptekarzy, lekarzy i materyalistów, nakładem autora, druk W. Karczewskiego, Warszawa 1898.
Winkler E., Pisulewski S., Flora lekarska czyli Opisanie cech rodzajowych i gatunkowych wszystkich roślin w medycynie używanych, nakładem i drukiem W. Łapińskiego, Warszawa 1852.
„Zielnik Polski: miesięcznik ilustrowany, poświęcony ziołom leczniczym, higienie i przyrodolecznictwu”, 01.10.1921.
Zinicovscaia I., Gundorina S., Vergel K., Grozdov D., Ciocarlan A., Aricu A., Dragalin I., Ciocarlan N., Elemental analysis of Lamiaceae medicinal and aromatic plants growing in the Republic of Moldova using neutron activation analysis, „Phytochemistry Letters” 2020, nr 35, s. 119–127, https://doi.org/10.1016/j.phytol.2019.10.009.
Żelewski A., Rośliny lecznicze, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987.
Informacje: Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Suplement I, s. 341-369
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Wydział Biologii,
Uniwersytet Warszawski
Polska
Publikacja: 19.01.2026
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 256
Liczba pobrań: 178