FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

„Ad menstrua provocanda”. Emmenagogi i inne sposoby na wywołanie menstruacji w wybranych średniowiecznych traktatach medycznych

Data publikacji: 30.06.2025

Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Zeszyt 1, s. 95-113

https://doi.org/10.4467/12311960MN.25.005.21834

Autorzy

Anna Głusiuk
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-2030-7803 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

„Ad menstrua provocanda”. Emmenagogi i inne sposoby na wywołanie menstruacji w wybranych średniowiecznych traktatach medycznych

Abstrakt

The problem associated with absence of menstruation is one of the few strictly gynecological issues discussed in medieval medical treatises. The knowledge of the time was based primarily on the earlier works of authors such as Hippocrates and Galen, and later on the works of Rhazes and Avicenna. These authors usually recommended phlebotomy, bubbles, fumigation and compresses for prolonged lack of menstruation. In doing so, they advised the use of herbs which were attributed with menstruation-inducing properties. Many of these, such as wormwood and calendula, are still used today in the pharmaceutical industry.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła

Albertus Magnus, De secretis mulierum, Amstelodami 1662.

Archimatheus, Practica, [w:] Collectio Salernitana ossia documenti inediti e trattati di medicina appartenenti alla scuola medica salernitana, zebrane i zilustrowane przez C. Daremberg i S. De Renzi, vol. V, Napoli 1859.

Arnaldi de Villa Nova Breviarium practicae, a capite usque ad plantam pedis, cum Capitulo generali de Vinis, et Tractatu de omnibus Febribus, Peste, Empiala, et Liparia, [w:] Arnaldi Villanovano Philosophi et Medici summi Opera Omnia. Cum Nicolai Tavrelli Medici et Philosophi in quosdam libros Annotationibus: Indice item copiosissimo, Basileae 1585.

Commentarium Magistri Bernardi Provincialis super Tabulas Salerni, [w:] Collectio Salernitana ossia documenti inediti e trattati di medicina appartenenti alla scuola medica salernitana, zebrane i zilustrowane przez C. Daremberg i S. De Renzi, col. V, Napoli 1859.

Constantinus Aphricanus, Viaticum, M. Ghione (red.), Lavis 2020.

Ginekologia Soranosa z Efezu, przekł. J. Lachs, „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego” 1902.

Hippocrates, Diseases of women I, J. Henderson (red.), vol. IX, London 2018.

Isidoro di Siviglia, Etimologie o origini, A. Valastro Canale (red.), Milano 2021.

L’Almansore. Volgarizzamento fiorentino del XIV secolo edizione critica, R. Piro, Firenze 2011.

Liber de sinthomatibus mulierum, [w:] M.H. Green (red.), Trotula. Un compendio medieval di medicina delle donne, Firenze 2009.

Maestro Bernardo Provenzale, Commento alle Tavole di Salerno. Commento e Traduzione del Dott. E. Pifferi, Roma 1962.

Pliny, Natural History, Volume II: Books 3–7, H. Rackham (tłum.), Cambridge 1942.

Ps. Bartholomeus Mini de Senis, Tractatus de herbis (Ms London, British Libraty, Egerton 747), I. Ventura (red.), Firenze 2009.

Pseudo Mattheus Platearius, De simplici medicina, M. Albertazzi (red.), M. Ghione (tłum.), Lavis 2019.

Pseudo Mattheus Platearius, De simplici medicina, M. Albertazzi (red.), M. Ghione tł., Lavis 2020.

Radicchi R., La Gynaecia di Muscione: manuale per le ostetriche e le mamme del VI sec. d. C., R. Radicchi tłum. wł., Pisa 1970.

Scipione Mercurio, La commare o riccoglitrice, Venezia 1621.

Tabulae Salerni, [w:] Collectio Salernitana ossia documenti inediti, e trattati di medicina appartenenti alla Scuola Medica Salernitana, zebrane i zilustrowane przez G.E.T. Henschel, C. Daremberg, i S. De Renzi, S. De Renzi (red), vol. V, Napoli 1859.

Tabule Magistri Petri Maranchi Salernitani, w: Collectio Salernitana ossia documenti inediti, e trattati di medicina appartenenti alla Scuola Medica Salernitana, zebrane i zilustrowane przez G.E.T. Henschel, C. Daremberg, i S. De Renzi, S. De Renzi (red.), vol. IV, Napoli 1856.

Taddeo Alderotti, I “Consilia”. Trascritti dai codici Vaticano lat. N. 2418 e Malatestiano D. XXIV. 3, con 4 tavole di riproduzione in fac-simile dei testi, G.M. Nardi (red.), Torino 1937.

Teodorico Borgogni, Chirurgia w: Ars chirurgia Guidonis Cauliaci, Venezia 1546.

Opracowania

Dźwigała K., Menstruacja w starożytności grecko-rzymskiej, żydowskiej i chrześcijańskiej, „Przegląd Nauk Historycznych” 2020(2), s. 233–243.

Głusiuk A., „Marchew położona na ruszcie i zjedzona po prostu w ten sposób (…) oczyszcza drogi oddechowe i powiększa narządy płciowe”.

Mistrz Bernardus Provincialis o afrodyzjakach, anafrodyzjakach, sposobach na bezpłodność i środkach stosowanych podczas porodu w traktacie pt. Commentarium super Tabulas Salerni, [w:] L. Kostuch, S. Konarska-Zimnicka, B. Wojciechowska (red.), Medicina antiqua, mediaevalis et moderna. Historia – filizofia – religia (IV), Kielce 2025.

Hufnagel G.L., A History of Women’s Menstruation from Ancient Greece to the Twenty-first Century: Psychological, Social, Medical, Religious, and Educational Issues, Lewiston 2012.

Scimone A., Una compilazione il Non omnes quidem e i Gynaecia di Muscione, [w:] Nell’Officina del filologo. Studi sui testi e i loro lettori per Ivan Garofalo, R. Raiola, A. Roselli (red.), Pisa–Roma 2022.

Tatarkiewicz A., „Solum autem menstruale mulier est”. Społeczne, medyczne i magiczne aspekty menstruacji i jej opisy w literaturze rzymskiej okresu Cesarstwa, [w:] A. Szlagowska (red.), Problemy zdrowia reprodukcyjnego kobiet, t. 3, Zdrowie reprodukcyjne w kontekście zmian społeczno-kulturowych na przestrzeni wieków, Wrocław 2020.

Tatarkiewicz A., Mater in statu nascendi. Społeczne i medyczne aspekty zdrowia reprodukcyjnego kobiet w starożytnym Rzymie, Poznań 2018.

Wojciechowska B., Flebotomia i purgowanie, czyli o leczeniu w wiekach średnich, Kielce 2019.

Zingarelli N., Vocabolario della lingua italiana, Bologna 1970.

Ventura I., Un manuale di farmacologia medievale ed I suoi lettori: il Circa instans, la sua diffusione, la sua ricezione dal XIII al XV secolo, [w:] D. Jacquart, A. Paravicini Bagliani (red.), La Scuola Medica Salernitana. Gli autori e i testi. Convegno Internazionale (Università degli Studi di Salerno, 3’5 novembre 2004), Firenze 2007.

Informacje

Informacje: Medycyna Nowożytna, 2025, Tom 31 (2025) Zeszyt 1, s. 95-113

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: „Ad menstrua provocanda”. Emmenagogi i inne sposoby na wywołanie menstruacji w wybranych średniowiecznych traktatach medycznych
Angielski: „Ad menstrua provocanda”. Emmenagogues and other methods for inducing menstruation in selected Medieval medical treatises

Autorzy

https://orcid.org/0000-0003-2030-7803

Anna Głusiuk
Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
, Polska
https://orcid.org/0000-0003-2030-7803 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 05sdyjv16

Publikacja: 30.06.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Anna Głusiuk (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

„Ad menstrua provocanda” Emmenagogi i inne sposoby na wywołanie menstruacji w wybranych średniowiecznych traktatach medycznych

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE