FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Media Biznes Kultura

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Numer 1 (20) 2026

2026 Następne

Data publikacji: 30.06.2026

Licencja: CC BY 4.0 ikona licencji

Redakcja

Redaktor naczelny prof. UG dr hab Anna Ryłko-Kurpiewska

Zastępca redaktora naczelnego prof. UG dr hab Małgorzata Łosiewicz

Sekretarz redakcji dr Dominika Rafalska

Zawartość numeru

Edyta Żyrek-Horodyska

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 7-24

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.001.23766
Celem artykułu jest omówienie metody Agnotologicznego Badania Dyskursu (ABD), która może być wykorzystywana do analizowania mechanizmów intencjonalnego wytwarzania niewiedzy w przestrzeni mediasfery. Wychodząc od przedstawienia głównych założeń agnotologii, autorka proponuje pięć strategii badawczych (elipsa, eufemizacja, detal haptyczny, afektywne świadectwo, rekonstrukcja), pomagających reporterowi w procesie dekonstruowania architektury niewiedzy. W części analitycznej badaniu za pomocą ABD został poddany reportaż Bezduszni. Zapomniana zagłada chorych Kaliny Błażejowskiej.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Joanna Mikosz

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 25-37

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.002.23767
Artykuł dotyczy problematyki felietonów publikowanych w „Dzienniku Łódzkim” w latach 1884–1892, osadzając je w kontekście dynamicznego rozwoju Łodzi w II połowie XIX wieku. Miasto przechodziło wówczas intensywną industrializację, urbanizację i przemiany społeczne, co sprzyjało rozwojowi prasy oraz kultury masowej. Autorka przedstawia historię łódzkiej prasy, ze szczególnym uwzględnieniem „Dziennika Łódzkiego. Pisma przemysłowego, handlowego i literackiego” jako ważnego medium opiniotwórczego, integrującego lokalną społeczność i promującego idee społeczne, takie jak edukacja czy równouprawnienie. W części metodologicznej opisano analizę zawartości wybranych felietonów z wykorzystaniem metod ilościowych i jakościowych oraz historycznej. Artykuł omawia cechy gatunkowe felietonu jako formy pogranicza literatury i publicystyki. Refleksji poddano różne aspekty egzystencji mieszkańców, na które składało się życie kulturalne, codzienne, intelektualne oraz religijne Łodzian.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Marta Woźniak

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 39-56

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.003.23768
Analiza podejmuje tematykę przedstawiania kobiet jako ofiar morderstw w prasie krakowskiej w okresie II Rzeczypospolitej. Obejmuje artykuły prasowe, które relacjonują wydarzenia związane między innymi z wokandą sądową, rozpatrując konteksty konstruowania obrazu kobiety jako ofiary przemocy. Szczegółowo zostaną omówione dwa reprezentatywne dla tego czasu przypadki: „Pięknej Zośki” – Zofii Paluch (maj 1927) oraz Elżbiety Zaremby (grudzień 1931). Celem jest ukazanie tych przypadków ze szczególnym uwzględnieniem ich prasowego odbioru i interpretacji przez lokalną opinię publiczną, wykorzystując do analizy elementy teorii negativity bias oraz narzędzia Korpusomat i CLARIN.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Jolanta Laskowska

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 57-66

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.004.23769
W artykule dokonano analizy sposobu kreowania wizerunku kobiety w prasie okresu stalinizmu. Pokazano, że oficjalny dyskurs przedstawiał kobiety w krajach socjalistycznych jako w pełni wyzwolone, równouprawnione i świadome politycznie, wskazując jednocześnie kobiety radzieckie jako wzór emancypacji. Równolegle budowano skrajnie negatywny obraz sytuacji kobiet w krajach kapitalistycznych, akcentując ich rzekomy wyzysk ekonomiczny, brak ochrony macierzyństwa oraz ograniczony dostęp do edukacji. Jednocześnie artykuł zwraca uwagę na to, że mimo deklarowanego równouprawnienia w przestrzeni publicznej i medialnej utrzymywała się wyraźna dominacja mężczyzn – zarówno w strukturach władzy, jak i w redakcjach prasowych oraz w sferze symbolicznej. Emancypacja była przedstawiana w granicach wyznaczonych przez ideologię państwową. Artykuł dowodzi, że czarno-biały schemat przeciwstawiający socjalizm kapitalizmowi służył celom propagandowym i maskował rzeczywiste nierówności płciowe obecne w systemie.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Dominika Rafalska

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 67-80

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.005.23770
„Po Prostu” było jednym z najważniejszych polskich czasopism studenckich, głosem pokolenia ludzi urodzonych w latach 30. XX wieku. Pismo odegrało kluczową rolę w czasach polskiego Października i wytyczyło nowe standardy powojennemu dziennikarstwu. Twórcami „Po Prostu” byli młodzi i idealistyczni studenci. Głęboko wierzyli w to, że socjalizm jako idea ma głęboki sens i jest „jedyną drogą”. Wiara ta towarzyszyła im nawet po śmierci Stalina i słynnym przemówieniu Nikity Chruszczowa O kulcie jednostki i jego następstwach (1956). Celem artykułu jest pokazanie sposobu myślenia zespołu „Po Prostu” o socjalistycznej Polsce w czasach odwilży. Jaka była „lepsza” lub „prawdziwsza” twarz socjalizmu, o którą walczyli? Czy ten sposób myślenia miał szansę powodzenia, czy też musiał zakończyć się porażką?
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

ks. Maciej Radej

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 81-92

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.006.23771
W artykule podjęto problematykę ujawniania i przekazywania prawdy w mediosferze, ujmowanej jako złożone środowisko komunikacyjne kształtowane zarówno przez treść, jak i formę przekazu. Przyjęto tezę, że współczesna mediosfera sprzyja ujawnianiu prawdy, jednak warunkowane jest to czynnikami etycznymi, poznawczymi i kulturowymi. Celem pracy jest analiza determinant komunikowania prawdy, specyfiki jej ujawniania w mediach oraz roli dyskrecji w ochronie podmiotowości jednostki w przestrzeni cyfrowej. Krytycznej analizie poddano literaturę dotyczącą prawdy w wymiarze ontologiczno-poznawczym. Wyniki wskazują, że prawda stanowi fundamentalne kryterium jakości komunikacji medialnej, porządkując chaos informacyjny i warunkując transparentność oraz odpowiedzialność przekazu. Jednocześnie podkreślono personalistyczny wymiar komunikacji, w którym przekazywanie prawdy wiąże się z ujawnianiem samego nadawcy. Wskazano także na konieczność zachowania równowagi między ujawnianiem a ochroną informacji, uzasadniając istnienie sytuacji, w których nieuprawnione przekazywanie prawdy, może naruszać dobro osoby. Wnioski podkreślają znaczenie etycznych standardów komunikacji w kontekście współczesnych zagrożeń, takich jak dezinformacja czy manipulacja medialna. Prawda jawi się jako kluczowy czynnik budowania ładu poznawczego oraz kultury komunikacyjnej opartej na szacunku i odpowiedzialności.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Iwona Gródź

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 96-106

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.007.23772
Public relations i szeroko rozumiana praca agentów artystów to temat wzbudzający duże zainteresowanie. Paradoksalnie, mimo wielu opracowań, jest to obszar naukowy, który ciągle wymaga aktualizacji i pogłębienia analiz. Dlatego istotne wydaje się przyjrzenie najważniejszym strategiom, nawiązującym do tradycyjnych mechanizmów perswazji i zasad retoryki, promowania i kontaktowania się z odbiorcami za pośrednictwem mediów. Z punktu widzenia odbiorców z branży PR ciekawe może okazać się przyjrzenie się informacjom, które wpływają, poprzez media masowe, na zbiorową wyobraźnię widzów, kształtując ją we wskazanym zakresie. W myśl idei: „fikcja to najbardziej udana prawda”, dobrym materiałem egzemplifikacyjnym jest sfabularyzowany świat polskich artystów-aktorów zaprezentowany w serialu komediowym Mój agent (2021–2023) w reżyserii Julii Kolberger i Olgi Chajdas. Jest on polską wersją, przystosowaną do rodzimych realiów, francuskiej produkcji Dix pour cent (Gdzie jest mój agent?), realizowanej w latach 2015–2020. Celem rozważań jest wskazanie metanarracyjnych, artystycznych sposobów wpływania na zainteresowanie odbiorców konkretnym artystą-aktorem czy wydarzeniem o charakterze kulturalnym z jego udziałem. Metodologia: analiza dyskursu naukowego i materiału filmowego na wskazany temat; semiotyka wizualna i kulturowa: znaki PR, rekwizyty, kostiumy, inscenizacja; teoria komunikacji i mediów: PR jako forma komunikacji symbolicznej; studium przypadku: wybrane odcinki serialu; autoanaliza medialna: jak aktorzy grają „siebie” i na ile konstruują nowy wizerunek.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Beata Czechowska-Derkacz

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 107-117

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.008.23773
Społeczna odpowiedzialność nauki i uczelni nakłada na szkoły wyższe szczególne zadania. Podstawowe to wkład w rozwój społeczny oraz budowanie gospodarki opartej na wiedzy. Realizacja tych zadań jest możliwa dzięki doskonaleniu badań naukowych i podnoszeniu jakości kształcenia. Nie mniej istotne jest jednak skuteczne i profesjonalne prowadzenie komunikacji społecznej: informowanie o swoich zamierzeniach, działaniach i osiągnięciach, co jest jednocześnie jednym z warunków realizacji kryterium społecznego wpływu. Celem artykułu jest przedstawienie sposobów komunikacji polskich uczelni z otoczeniem zewnętrznym w zakresie struktury organizacyjnej działów odpowiedzialnych za public relations, promocję i marketing. Do szerokiego, prowadzonego po raz pierwszy badania wybranych zostało 35 reprezentatywnych uczelni, zrzeszonych w ramach Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) i wzięło w nich udział 42 przedstawicieli szkół wyższych: pracowników jednostek komunikacyjnych. Wyniki wskazują na duże wyzwania komunikacyjne, wśród których szczególnie istotne są: rozproszenie działań promocyjno-informacyjnych w ramach różnych jednostek administracyjnych uczelni, nieodpowiadająca potrzebom skutecznego działania struktura organizacyjna oraz brak zaufania do zewnętrznych kanałów informacyjnych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Dariusz Marnic

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 119-126

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.009.23774
W artykule przeanalizowano zjawisko shadow AI w dziennikarstwie, rozumiane jako nieautoryzowane lub nieujawniane użycie narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji w praktyce redakcyjnej. Punktem wyjścia jest teza, że niejawne korzystanie przez dziennikarzy z narzędzi opartych na dużych modelach językowych (ang. Large Language Models, LLM) prowadzi do powstawania napięć i osłabienia poczucia zawodowej sprawczości za powstałe treści. Artykuł opiera się na autorskich badaniach przeprowadzonych wśród polskich dziennikarzy w pierwszym kwartale 2025 roku oraz na wybranych raportach międzynarodowych. Wskazano, że brak polityk redakcyjnych, precyzyjnych regulacji wraz z ambiwalentnymi postawami wobec AI, sprzyja ukrytym praktykom użycia narzędzi generatywnych. W konsekwencji shadow AI przestaje być wyłącznie problemem z zakresu cyberbezpieczeństwa, z którym ten rodzaj praktyk jest głównie kojarzony. W świetle przedstawionych wyników badań i autorskiej refleksji zjawisko to wykracza poza kwestie organizacyjne, stając się istotnym wyzwaniem dla transparentności, etosu zawodowego oraz wiarygodności mediów jako instytucji zaufania publicznego.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Anna Obrębska-Woźniczka

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 127-140

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.010.23775
W artykule podjęto zagadnienie stosowania mediów społecznościowych jako narzędzia public relations w działalności wydawnictw. Na tle charakterystyki silnie konkurencyjnego rynku książki w Polsce omówiono znaczenie marki wydawniczej, reputacji oraz relacji z czytelnikami w budowaniu przewagi konkurencyjnej. Badanie ma charakter studium przypadku i obejmuje posty opublikowane przez Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak” na Facebooku w okresie od 14 października do 12 listopada 2025 roku. Zastosowano podejście mieszane, łącząc analizę ilościową (liczba i format postów, poziom zaangażowania, dynamika przyrostu obserwatorów) z jakościową analizą treści. Wyniki pozwoliły wyodrębnić kluczowe kategorie wizerunkowe i wykazać, że komunikacja Znaku na Facebooku wykracza poza cele sprzedażowe, koncentrując się na długofalowym budowaniu reputacji, dialogu i wspólnoty czytelniczej. Strategiczne wykorzystanie mediów społecznościowych umożliwia wydawnictwu skuteczne łączenie celów marketingowych z misją społeczną i kulturową.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Andrzej Kluczkowski

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 141-156

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.011.23776
Celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób influencerzy kryptowalutowi kształtują narracje edukacyjne i emocjonalne oraz jak przekaz ten wpływa na postrzeganie wiedzy finansowej przez osoby w wieku wczesnej dorosłości (18–35 lat).
Pytania badawcze: (1) Jaki jest poziom wartości edukacyjnej przekazu na głównych platformach (YouTube, X [dawniej Twitter], TikTok, LinkedIn)? (2) Jak styl retoryczny twórców koreluje z ich zasięgiem? (3) Jakiego rodzaju interakcje odbiorców (emocjonalne, rzeczowe, refleksyjne) dominują w przestrzeni edukacyjno-finansowej?
Zastosowano podejście jakościowo-ilościowe (ang. mixed-methods), łączące analizę 87 jednostek badawczych (65 filmów i 22 profile) oraz 1710 komentarzy użytkowników. Oceniono treści przy użyciu autorskiej karty kodowania (A–G) i wskaźnika wartości edukacyjnej (EVS), a reakcje odbiorców sklasyfikowano w trzystopniowej skali F1–F3.
Wyniki wskazują, że średni EVS wyniósł 6,2 (0–10), a średni zasięg 8,7%. TikTok charakteryzował się największym zasięgiem, X– najwyższą merytorycznością (EVS = 7,3). W analizie łącznej (N = 87) nie stwierdzono istotnej zależności między wartością edukacyjną a zasięgiem. Jednak w analizie na poziomie profili YouTube (N = 11) zaobserwowano silną ujemną korelację między EVS a zasięgiem (r = –0,823, p = 0,001).
Nowatorstwo badania polega na połączeniu wskaźnika EVS z analizą jakości komentarzy odbiorców (F1–F3), co pozwoliło uchwycić relację między emocjami, zasięgiem i głębokością przetwarzania treści finansowych.
Wnioski podkreślają konieczność integracji edukacji medialnej, finansowej i emocjonalnej oraz rozwijania odporności poznawczej i krytycznego myślenia w środowisku treści cyfrowych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Józef Majewski, Antoni Majewski

Media Biznes Kultura, Numer 1 (20) 2026, 2026, s. 157-171

https://doi.org/10.4467/25442554.MBK.26.012.23777
Jedną z charakterystycznych właściwości kultury popularnej jest jej różnorodność, wielokształtność i wielowarstwowość, efekt między innymi niepohamowanej inkluzji praktycznie wszystkich przejawów ludzkiej aktywności. Szczególnym działaniem, wyjątkowo podatnym na popkulturową inkluzję, jest to, które pod tym czy innym względem znacząco się wyróżnia, jest niezwykłe, nieprzeciętne, wyjątkowe, przekraczające normalne miary i granice. Kultura popularna buduje na tym, co odstaje od innych, co przewyższa innych, co wyrasta ponad lub nie dorasta. Jako taka, przyciąga i przykuwa uwagę, intryguje, ciekawi, magnetyzuje, szokuje, trzyma w napięciu, wciąga, przeraża, fascynuje. Zdaniem autorów artykułu emblematycznym przykładem tak rozumianej inkluzji są popkulturowe losy muzyki Johanna Sebastiana Bacha (1685–1750), reprezentanta kultury wysokiej, twórcy ze wszech miar wyjątkowego. W podjętych w tym tekście rozważaniach na przykładach muzyki pop-rockowej, reklamy i kina szukamy odpowiedzi na pytanie: co jeszcze – obok wyjątkowej wyjątkowości Bacha – sprawia, że popkultura wciąga w swoje wiry jego twórczość?
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Słowa kluczowe: agnotologia, Kalina Błażejowska, Agnotologiczne Badanie Dyskursu, Bezduszni, prasa łódzka, historia prasy, historia prasy łódzkiej, „Dziennik Łódzki”, felieton, kobieta, zabójstwo, wydźwięk, prasa krakowska, negativity bias, literatura, prasa, emancypacja, komunikacja kulturowa, „Dziennik Bałtycki”, „Po Prostu”, polska odwilż, październik 1956, socjalizm, media, prawda, głębia prawdy, dyskrecja, przekaz, komunikacja, relacje społeczne, public relations, kapitał symboliczny artysty-aktora, analiza medialno-filmoznawcza, wizerunek artysty-aktora, serial Mój agent (2021–2023), komunikacja społeczna, public relations, media relations, wizerunek uczelni, szkolnictwo wyższe., shadow AI, etyka mediów, duże modele językowe (LLM), algorytmizacja mediów, dziennikarstwo, public relations, media społecznościowe, rynek książki, marka wydawnicza, komunikacja wizerunkowa, edukacja medialna, edukacja finansowa, kryptowaluty, influencerzy, młodzi dorośli, analiza mediów, edukacja cyfrowa, popkultura, Jan Sebastian Bacha, muzyka rockowa i popowa, film, kino, reklama