Ruch na rzecz polskiej wynalazczości we Lwowie do 1919 r.
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 15.12.2025
Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 4, s. 269-300
https://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.25.001.22783Autorzy
Ruch na rzecz polskiej wynalazczości we Lwowie do 1919 r.
The article presents Lviv as one of the main centers of the organized Polish movement for the promotion and development of inventiveness up to 1919. Several exhibitions of Polish inventions were held in Lviv, which was also home to what is arguably the first Polish Association of Inventors – Związek Wynalazców Polskich – active from 1909 and discussed in this article. The significant role of Zygmunt Korostensky (editor of economic and industrial journals and an inventor) in the founding and operation of the Association is analyzed, along with his other initiatives promoting Polish inventiveness.
Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie [AGAD], zesp. 308 C.K. Ministerstwo Przemysłu i Handlu, j. 18, k. 651–685.
Katalog powszechnej wystawy krajowej we Lwowie w roku 1894 (drugie wydanie), Lwów 1894.
Katalog wystawy jubileuszowej Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie 1902 r., Lwów 1902.
Katalog wystawy przemysłu budowlanego we Lwowie 1892, Lwów 1892.
Korosteński Z., Ciemne promienie światła, a w szczególności Röntgenowskie w teoryi i praktyce, Lwów 1896.
Księga Pamiątkowa Towarzystwa „Bratniej Pomocy” Słuchaczów Politechniki we Lwowie, Lwów 1897.
Pamiętnik II Galicyjskiego Zjazdu Przemysłowego, odbytego w Krakowie w dniach 28–30 września 1917, red. A. Szczepański, Kraków 1919.
Powszechna Wystawa Krajowa 1894 r. i siły produkcyjne kraju, t. 1, Wstęp geograficznostatystyczny, z. 1, Historya organizacyi wystawy, Lwów 1897.
Program Politechniki Lwowskiej na rok naukowy 1927/28 (LV), Lwów 1927.
† Zygmunt Korosteński, „Gazeta Lwowska” 23.08.1919, nr 194, s. 5.
I. Walne Zgromadzenie „Związku wynalazców polskich”, „Dźwignia” 1907, nr 273, s. 2.
Anczyc S., Wystawa wynalazków polskich, „Czasopismo Techniczne” 1911, nr 9, s. 114–115.
Automatyczny Sygnalizator pożaru. Wynalazek robotnika polskiego, „Dźwignia” 1913, nr 387, s. 6.
Biuro techniczne i patentowe, „Czasopismo Techniczne” 1896, nr 15, s. 172.
Brak kultury wynalazczej!, „Dźwignia” 1913, nr 392, s. 1.
Ciernista droga wynalazku, „Dźwignia” 1914, nr 399, s. 1.
Dickstein S., Wystawa wynalazków, „Wszechświat” 1891, nr 2, s. 22–23.
Dlaczego Społeczeństwo powinno pomódz Janowi Haduchowi!, „Dźwignia” 1914, nr 393, s. 11.
Dobrowolny podatek na dobre cele, „Dźwignia” 1911, nr 357, s. 2.
Dwudziestopięcioletni Jubileusz Towarzystwa Politechnicznego, „Czasopismo Techniczne” 1902, nr 24, s. 313–324.
Dyplomy honorowe i odznaczenia dla wynalazców oraz dla ofiarodawców i protektorów „Muzeum wynalazków i handlu, „Dźwignia” 1911, nr 356, s. 7.
„Dziennik Szóstego Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich” 1891, nr 1, s. 8–9, nr 5, s. 47–48.
Przygotowania do III-ciej corocznej Wystawy wynalazków i nowości towarowych oraz do I. krajowego Zjazdu Przyjaciół swojskiej twórczości wynalazczej-technicznej i handlowej we Lwowie, „Dźwignia” 1914, nr 402, s. 7.
Echa z wiosennej wystawy wynalazków – Automanometer, „Dźwignia” 1913, nr 386, s. 1–2.
Echa z wystawy techniki przemysłu i wynalazków Tow. Politechnicznego we Lwowie, „Dźwignia” 1902, nr 32, s. 1–2.
Funkcję wystawy wynalazców, „Kurjer Lwowski” 11.05.1911, nr 215, s. 4.
Jubileusz 25-letni przewoźnej kuchni polowej, wynalezionej przez Polaka, Władysława Tomkiewicza, „Kurjer Lwowski” 20.02.1917, nr 87, s. 3–4.
Kiedy zaczniemy latać i podróżować w powietrzu?!, „Dźwignia” 1899, nr 2, s. 5–8.
Kol. Stanisław Dzbański, „Czasopismo Techniczne” 1904, nr 6, s. 91.
Korostenografia, „Dźwignia” 1898, nr 5, s. 33.
„Krajowy Klub patentowy”, „Kurjer Lwowski” 13.01.1912, nr 18, s. 2.
Krajowy klub patentowy „Tesla” we Lwowie, „Dźwignia” 1911, nr 361, s. 1–8.
Kronika warszawska, „Kraj” 12.12.1895, nr 48, s. 24.
Kronika wystawowa, „Dźwignia” 1911, nr 354, s. 7.
Kryptograf, „Dźwignia” 1897, nr 7, s. 38.
Ku rozwojowi swojskiej twórczości technicznej i przemysłowej!, „Dźwignia” 1911, nr 350, s. 3–5.
Libański E., Wystawa jubileuszowa Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie, „Przegląd Techniczny” 1902, nr 28, s. 341–344, nr 30, s. 366–368.
Muzeum i wystawa wynalazków polskich we Lwowie, „Dźwignia” 1911, nr 352, s. 1.
Muzeum wynalazków i handlu, „Dźwignia” 1913, nr 391, s. 1.
Nagrody na wystawie budowlanej, „Gazeta Lwowska” 22.09.1892, nr 216, s. 4.
Nagrody na wystawie lwowskiej przyznane przez komitet sędziów, „Kurjer Lwowski” 27.09.1894, nr 268, s. 5.
Obywatele! Pielęgnujcie swojską poezyę techniki, przemysłu i handlu!, „Dźwignia” 1913, nr 380, s. 1.
Odezwa!, „Dźwignia” 1912, nr 370, s. 3.
Odezwa aż do skutku, „Dźwignia” 1913, nr 378, s. 4.
Otwarcie wystawy Muzeum handlu i wynalazków, „Kurjer Lwowski” 25.01.1916, nr 44, s. 5.
Otwarcie wystawy polskich wynalazków, „Kurjer Lwowski” 26.04.1911, nr 188, s. 2.
Pamiętnik wystawy wynalazków oraz muzeum wynalazków i handlu we Lwowie (dodatek do „Dźwigni” 1911–1912, nr 359, 360, 365).
Patent, „Kurjer Lwowski” 19.10.1893, nr 290, s. 4.
Patenty członków „Związku wynalazców polskich we Lwowie”, „Dźwignia” 1910, nr 334, s. 3–4.
Pierwsza galicyjska Agencya zużytkowania patentów i wynalazków „System” we Lwowie, „Dźwignia” 1912, nr 365, s. 1.
Podniesienie polskiej twórczości wynalazczej, „Kurjer Lwowski” 26.04.1917, nr 297, s. 4.
Polski chłop-wynalazca, jako krytyk Lombroza, „Dźwignia” 1913, nr 380, s. 1–2.
Potrzeba krajowej doświadczalni dla wynalazków i jej sposób zorganizowania, „Dźwignia” 1912, nr 365, s. 2, nr 367, s. 2, nr 369, s. 1.
Program i regulamin Wystawy wynalazków oraz nowości we Lwowie r. 1911, „Dźwignia” 1911, nr 351, s. 1–2.
Program wystawy wynalazków i nowości towarowych we Lwowie w Instytucie technolog. ul. Bourlarda 5 od 29 maja do 18 czerwca 1913, „Dźwignia” 1913, nr 382, s. 4.
Prus B., Kronika tygodniowa, „Kurjer Codzienny” 12(24).02.1891, nr 55, s. 2.
Przeniesienie biura patentowego, „Gazeta Lwowska” 23.10.1917, nr 241, s. 5.
Przygotowania do III-ciej corocznej Wystawy wynalazków i nowości towarowych oraz do I. krajowego Zjazdu Przyjaciół swojskiej twórczości wynalazczej-technicznej i handlowej we Lwowie, „Dźwignia” 1914, nr 402, s. 7.
Przygotowanie do wiosennej wystawy wynalazków we Lwowie r. 1913, „Dźwignia” 1913, nr 378, s. 3.
Rozpęta B., Organizacja inicjatywy technicznej, „Prawda Robotnicza: organ robotników niezależnych” 29.07.1919, nr 68, s. 3.
Sokolnicki G., Elektrotechnika w dziale wynalazków Wystawy Jubileuszowej Towarzystwa Politechnicznego, „Czasopismo Techniczne” 1902, nr 23, s. 302–304, 1903, nr 1, s. 9–10.
Sprawozdanie ze zgromadzenia tygodniowego, odb. d. 3 maja 1899., „Czasopismo Techniczne” 1899, nr 13, s. 149–150.
Stała Wystawa wynalazków i nowości towarowych, „Dźwignia” 1913, nr 383, s. 1.
Statut „Związku wynalazców polskich” we Lwowie, „Dźwignia” 1904, nr 11, s. 1–3.
Suszarki domowe do owoców i jarzyn i wszelkiego rodzaju konserw suszonych, „Kurjer Lwowski” 16.06.1917, nr 281, s. 3.
Syndykat handlu i wynalazków w Galicyi, „Dźwignia” 1914, nr 402, s. 9.
„Telektrofotograf”, „Dźwignia” 1896, nr 22, s. 163.
Trzecia Wiosenna Wystawa „Muzeum handlowego” we Lwowie, „Dźwignia” 1915, nr 407, s. 1–2.
Twórzmy krajowe Muzeum handlu i wynalazków!, „Dźwignia” 1909, nr 315, s. 3.
W sprawie swojskich wynalazków, „Kurjer Lwowski” 18.06.1913, nr 276, s. 3.
Wiosenna wystawa wynalazków we Lwowie w r. 1913, „Kurjer Lwowski” 27.03.1913, nr 140, s. 4.
Wspomnienia z Wystawy wynalazków polskich i odezwa do Wynalazców, „Dźwignia” 1904, nr 1, s. 2–3, 5–6.
Wynalazek nowego aparatu drukarskiego, „Dźwignia” 1899, nr 9, s. 7.
Wynalazki, „Gazeta Lwowska” 27.11.1901, nr 273, s. 3.
Wystawa i muzeum wynalazków polskich, „Dźwignia” 1911, nr 353, s. 1.
Wystawa politechniczna we Lwowie, „Ilustracya Polska” 1902, nr 22, s. 507–508.
Wystawa polskich wynalazków, „Czasopismo Techniczne” 1911, nr 11, s. 151–152.
Wystawa przemysłu techniki i wynalazków polskich oraz jubileusz Towarzystwa politechnicznego, „Dźwignia” 1902, nr 18, s. 1–2, nr 19, s. 1–2, nr 20, s. 1–2, nr 21, s. 1, nr 22, s. 1–2, nr 23, s. 1–3, nr 26, s. 1–3.
Wystawa wynalazków, „Gazeta Polska” 09.12.1895, nr 283, s. 1.
Wystawa wynalazków polskich, „Czasopismo Techniczne” 1911, nr 9, s. 119.
Z II. Wystawy wynalazków we Lwowie, „Dźwignia” 1913, nr 383, s. 2.
Z życia Związku wynalazców i Muzeum wynalazków, „Dźwignia” 1913, nr 376, s. 1.
Ze Lwowa piszą do nas, „Kraj” 16.12.1904, nr 1170, s. 30.
Ze Związku wynalazców polskich, „Dźwignia” 1911, nr 348.
Zgromadzenie poufne wynalazców polskich, „Dźwignia” 1911, nr 354, s. 7.
Zgromadzenie „Związku wynalazców polskich”, „Dźwignia” 1907, nr 272, s. 1.
Związek, „Gazeta Lwowska” 8.12.1904, nr 281, s. 4.
Związek Rekordzistów w Galicyi. Wyścigi na drodze kulturalnego i gospodarczego rozwoju galicyjskich społeczeństw, jako jedyna ochrona przed nędzą Galicyi i sposób osiągnięcia dobrobytu (dodatek do „Dźwigni” 1914, nr 399).
Związek wynalazców, „Kurjer Warszawski” 26.02.1913, nr 57 (dodatek poranny), s. 1.
Związek wynalazców i wynalazki swojskie, „Dźwignia” 1906, nr 250, s. 1.
Związek wynalazców polskich, „Dźwignia” 1905, nr 1, s. 1.
Związek wynalazców polskich, „Dźwignia” 1909, nr 331, s. 1.
Związek wynalazców polskich, „Kurjer Lwowski” 7.12.1904, nr 339, s. 2
Związek wynalazców polskich, „Kurjer Lwowski” 28.10.1909, nr 196, s. 3.
„Związek Wynalazców Polskich” we Lwowie, dodatek do „Dźwigni” 1901, nr 12.
Związek wynalazców polskich we Lwowie, „Kurjer Lwowski” 23.12.1910, nr 596, s. 2.
Broński K., Wystawy i reklama jako narzędzia promocji gospodarczej – doświadczenie Galicji w drugiej połowie XIX w., [w:] Virtui et Ingenio: księga pamiątkowa dedykowana profesorowi Julianowi Dybcowi, red. A. Banach, Kraków 2013, s. 72–86.
Fiedoruk A., Historia kuchni polowej. Na kulinarnym zapleczu armii świata od starożytności do współczesności, Warszawa 2024.
Kryżaniwskij A., Zdzisław Stanecki (186?–1931) – jeden z pierwszych przedsiębiorców elektrotechnicznych we Lwowie, „Maszyny Elektryczne – Zeszyty Problemowe” 2018, nr 4 (120), s. 203–207.
Łotysz S., Prasa polonijna wobec osiągnieć wynalazczych rodaków w Stanach Zjednoczonych Ameryki, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” 2011, t. 37, nr 3 (141), s. 67–80.
Łotysz S., Wynalazczość polska w Stanach Zjednoczonych, Warszawa 2013.
Majerski S., Początki lotnictwa polskiego we Lwowie, „Semper Fidelis: pismo Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich” 2004, nr 4–5, s. 28–32.
Meus K., Izba Handlowa i Przemysłowa we Lwowie (1850–1918) Instytucja i ludzie, Kraków 2021, https://doi.org/10.24917/9788380847811.
Mroczkowski K., Kawa L., Wojna widziana z kuchni… i kuchnia na wojnie, Bydgoszcz 2020.
Nicieja S., Cmentarz Obrońców Lwowa, Wrocław, Warszawa, Kraków 1990.
Piłatowicz J., Ruch stowarzyszeniowy inżynierów i techników polskich do 1939 r., t. 2, Słownik polskich stowarzyszeń technicznych i naukowo-technicznych do 1939 r., Warszawa 2005.
Piłatowicz J., Stowarzyszenie Techników Polskich w Warszawie 1898–1939, cz. 1 1898–1918, Warszawa 1993.
Piłatowicz J., Wynalazczość w Polsce międzywojennej, „Dzieje Najnowsze” 1990, r. 22, nr 1–2, s. 3–20.
Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę: Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki, t. 1–5, red. B. Orłowski, Warszawa 2015–2019.
Puchta W., Powszechna Wystawa Krajowa we Lwowie w 1894 roku, Wrocław 2016.
Rataj P., STANECKI Zdzisław (1864–1931), [w:] Słownik Biograficzny Techników Polskich, t. 28, red. W. Gogołek, Warszawa 2020–2021, s. 167–169.
Słomski M., Historia rzecznictwa patentowego w Polsce, Kraków 1997.
Urbańczyk A., Zygmunt Korosteński pionier polskiej myśli filmowej, „Iluzjon” 1987, nr 4 (28), s. 52–53.
Privilegiensammlung Österreichisches Patentamt, www.privilegien.patentamt.at/index/ [dostęp 15.11.2023].
Rosset de T., Lwów, Muzeum „Rekordeum” (1916), Muzeum w polskiej kulturze pamięci, www.muzeumpamieci.umk.pl/?p=4702 [dostęp 10.11.2023].
Informacje: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 4, s. 269-300
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 15.12.2025
Otrzymano: 20.12.2023
Zaakceptowano: 18.04.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski