FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Kobiety w Polskim słowniku biograficznym – wybrane problemy z perspektywy dziewięćdziesięciu lat wydawnictwa

Data publikacji: 15.12.2025

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 4, s. 29-45

https://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.25.001.22772

Autorzy

Agata Barzycka-Paździor
Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN
https://orcid.org/0000-0002-5044-6452 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Kobiety w Polskim słowniku biograficznym – wybrane problemy z perspektywy dziewięćdziesięciu lat wydawnictwa

Abstrakt

Published in Krakow since 1935, the Polish Biographical Dictionary (PSB) is a classic biographical dictionary, presenting the nation’s history through the prism of individual lives. Aspiring to be a ‘national biography’, PSB – like similar publications of this kind – faces questions about its ability to represent society as a whole, not only in terms of social composition but also gender. In PSB, women’s biographies constitute only 6% of its over 28,000 entries. While this proportion is generally consistent with other comparable publications worldwide, it is difficult to consider this result as fully satisfactory. The aim of this article is both to discuss the reasons for this imbalance and to quantitatively and qualitatively characterize women’s biographies in the context of the Dictionary’s publishing principles. The analysis encompassed 54 volumes of PSB, published between 1935 and 2024, comprising a total of 225 issues. By addressing the selection of individuals (the ‘list of entries’) chronologically and by subject (the issue of ‘representativeness’), the structure of the entries (the ‘canon of the PSB biography’), and the language of the narrative (feminatives), the author not only considers the reasons for the limited presence of women’s biographies in ‘national’ biographical dictionaries but also highlights the most important problems faced by such ongoing lexicographic publications. Without overlooking the stereotyping of femininity, female nature, and the roles of mother and wife found in the initial volumes, the author demonstrates the historiographical achievements of the Polish Biographical Dictionary, which were accomplished long before the development of systematic studies on women.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła

Polski słownik biograficzny, t. 1–54, Kraków i in., 1935–2024

Zakład PSB w Krakowie [ZPSB]: Materiały redakcji, Lista haseł; Teczka I, Zasady wydawnictwa Polskiego słownika biograficznego (projekt 1931) ułożony przez Komitet Redakcyjny 1931 r.

Literatura przedmiotu

Ajnenkiel A., Polski Słownik Biograficzny, tom XXIII, „Kwartalnik Historyczny” 1980, r. 87, nr 3–4, s. 667–692.

Biliński P., Władysława Konopczyńskiego „boje” o kształt Polskiego słownika biograficznego w latach 1928–1939, „Klio Polska” 2015, t. 7, s. 107–141.

Drozdowski M.M., [Recenzja t. 15 PSB], „Kwartalnik Historyczny” r. 79, 1972 nr 2, s. 403–407.

Dunin-Wąsowicz K., Historia najnowsza w XXVI tomie Polskiego słownika biograficznego, „Kwartalnik Historyczny” 1984, r. 91, nr 1, s. 151–154.

Dworzaczek W., Polskiego słownika biograficznego tom XIV, „Kwartalnik Historyczny” 1973, r. 80, nr 2, s. 383–390.

Ewan E., Women and the Biographies of Nations: the Biographical Dictionary of Scottish Women, [w:] True Biographies of Nations? The Cultural Journeys of Dictionaries of National Biography, red. K. Fox, [Canberra] 2019, s. 119–138, DOI 10.22459/TBN.2019.07.

CrossRef Następne

Galos A., Polski Słownik Biograficzny, tom XIX, „Kwartalnik Historyczny” 1976, r. 83, nr 1, s. 114–121.

Grimshaw P., Female Lives and the Tradition of Nation-Making, [w:] National Biographies and National Identity: A Critical Approach to Theory and Editorial Practice, red. I. McCalman, J. Parvey, M. Cook, Canberra 1996, s. 35–54.

Hulewicz J., Polski Słownik Biograficzny, t. XIV/2–4, „Kwartalnik Historyczny” 1971, r. 78, nr 1, s. 185–187.

Jabłoński Z., Ludzie sceny w dwudziestu pięciu tomach „Polskiego Słownika Biograficznego”, „Kwartalnik Historyczny” 1982, r. 89, nr 1, s. 97–104.

Kieniewicz S., Polski Słownik Biograficzny, „Kwartalnik Historyczny” 1979, r. 86, nr 1, s. 149–153.

Kieniewicz S., Zeszyt 47 Polskiego słownika biograficznego, „Kwartalnik Historyczny” 1965, r. 72, nr 2, s. 425–428.

Konopczyński W., O polską biografię narodową, „Przegląd Warszawski” 1922, r. 1, nr 5, s. 161–169.

Kozyra A., Polki w życiu politycznym Francji w XIX i XX wieku, red. Z. Judycki, T. Skoczek, Warszawa 2016.

Krasucki E., Dyskusje polskich historyków (krajowych) wokół biografistyki – między „odwilżą” a upadkiem PRL, „Polish Biographical Studies” 2014, nr 2, s. 11–37, DOI 10.15804/pbs.2014.01.

CrossRef Następne

Lepszy K., O polską biografię narodową (Wznowienie polskiego słownika biograficznego), „Kwartalnik Historyczny” 1957, r. 64, nr 3, s. 196–208.

McCalman I., Introduction, [w:] National Biographies and National Identity: A Critical Approach to Theory and Editorial Practice, red. I. McCalman, J. Parvey, M. Cook, Canberra 1996, s. i–x.

Molenda J., „Polski Słownik Biograficzny”, t. XXI: wieki XIX i XX, „Kwartalnik Historyczny” 1978, r. 85, nr 1, s. 89.

Orman E., Eighty-Five Years of The Polish Biographical Dictionary at 17 Sławkowska Street, Cracow, „Acta Poloniae Historica” 2020, t. 121, s. 201–225, DOI 10.12775/APH.2020.121.10.

CrossRef Następne

Ratusiński B., Nad „Polskim Słownikiem Biograficznym”, „Kwartalnik Historyczny” 1971, r. 78, nr 1, s. 164–185.

Romanowski A., Polski Słownik Biograficzny. Przeszłość, teraźniejszość, perspektywy, Kraków 2010.

Rostworowski E., Biografia, biogram, historia grup i pokoleń, „Kwartalnik Historyczny” 1973, r. 80, z. 2, s. 352–359.

Ryszkiewicz A., Polski Słownik Biograficzny, tom XI, „Kwartalnik Historyczny” 1966, r. 73, nr 3, s. 775–779.

Skalska-Zlat M., Poświęcone kobietom słowniki i biografie zbiorowe wydane w Polsce od 1945 roku, [w:] Ludzie i książki. Studia i szkice bibliologiczno–bibliograficzne. Księga pamiątkowa dedykowana profesor Hannie Tadeusiewicz, red. E. Andrysiak, Łódź 2011, s. 347–364.

Słownik nazw żeńskich polszczyzny, red. A. Małocha-Krupa, Wrocław 2015.

Wapiński R., Polski Słownik Biograficzny, t. XIV/2–4, „Kwartalnik Historyczny” 1971, r. 78, nr 1, s. 187–190.

Warre S., Why Gender Matters. Fostering Diversity in the American National Biography with Lessons Learned from „Notable American Women”, [w:] True Biographies of Nations? The Cultural Journeys of Dictionaries of National Biography, red. K. Fox, [Canberra] 2019, s. 101–118, DOI 10.22459/tbn.2019.06.

CrossRef Następne

Warren Ch.N., Historiography’s Two Voices: Data Infrastructure and History at Scale in the Oxford Dictionary of National Biography (ODNB), „Journal of Cultural Analytics” 2018, t. 3, nr 1, s. 1–31, DOI 10.22148/16.028.

CrossRef Następne

Zgórniak M., Aktualne problemy Polskiego słownika biograficznego, „Kwartalnik Historyczny” 1964, r. 71, nr 2, s. 621–625.

Informacje

Informacje: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 4, s. 29-45

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Kobiety w Polskim słowniku biograficznym – wybrane problemy z perspektywy dziewięćdziesięciu lat wydawnictwa
Angielski: Women in the Polish Biographical Dictionary: Selected Issues on the Occasion of Ninety Years of Publication

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-5044-6452

Agata Barzycka-Paździor
Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN
https://orcid.org/0000-0002-5044-6452 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN

Publikacja: 15.12.2025

Otrzymano: 02.02.2024

Zaakceptowano: 17.09.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Agata Barzycka-Paździor (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

dr Agata Barzycka-Paździor – doktor nauk historycznych, adiunkt w Instytucie Historii im. T. Manteuffla PAN, redaktorka „Polskiego słownika biograficznego”, wiceprzewodnicząca Komisji Biograficznej PAU. e-mail: barzycka@ih.pan.krakow.pl

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Kobiety w Polskim słowniku biografi cznym – wybrane problemy z perspektywy dziewięćdziesięciu lat wydawnictwa

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE