Hanna Czeczott (1888–1982) – badaczka roślin i jedna z twórców Muzeum Ziemi
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 02.07.2025
Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 2, s. 159-179
https://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.25.001.21660Autorzy
Hanna Czeczott (1888–1982) – badaczka roślin i jedna z twórców Muzeum Ziemi
Hanna Czeczott was a respected researcher, paleobotanist, and one of the founders of the Museum of the Earth in Warsaw. Her long and remarkably active life stands as an inspiration to contemporary scientists. She received her education at a time when few women had access to such opportunities. Her early scientific work focused on botany, and she collected research materials – including herbarium specimens – during travels with her husband, Henryk Czeczott, a professor of mining. After his death, Hanna Czeczott’s scientific interests shifted toward the study of fossil plants, a field to which she dedicated herself primarily after World War II. Her most acclaimed achievement was the study of a collection of Miocene flora specimens obtained from the Turów coal mine. From 1947 to 1974, she and her colleagues conducted annual expeditions to collect research material, during which she worked alongside others in the mine and personally led the exploration of the deposit. The quantity and diversity of the specimens from Turów were so extensive that their analysis required assembling a team of specialists.
Czeczott went on to establish the Palaeobotanical Department of the Museum of the Earth of the Polish Academy of Sciences. She ensured it was equipped with the necessary instruments, comparative collections, and a specialized library to support ongoing research. Alongside her paleobotanical work, she also studied amber, documented plant inclusions, and proposed a theory regarding its origin. She remained actively involved in the department’s work until the end of her life, consistently engaged with its latest scientific developments.
She valued and maintained contacts with researchers and scientific institutions, both in Poland and internationally. In recognition of her scientific achievements, she was awarded the title of professor – despite not having obtained a master’s or doctoral degree.
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej [AIPN], 01251/68/J Janina Peretjatkowicz
Archiwum Muzeum Ziemi [AMZ], S.34 Materiały Hanny Czeczott (1888–1982).
Instytut Badań Leśnictwa [IBL], Curriculum Vitae Hanny Czeczott z 27.10.1945 r.
Zbiory rodzinne Hanny Czeczott [ZRHCz], List Hanny Czeczott z 10.08.1975 r.
T. Kohlman-Adamska, relacja z 11.05.2021 r.
T. Hanczke, relacja z 5.07.2022 r.
Czeczott H., A Contribution to the Knowledge of the Flora and Vegetation of Turkey, Berlin 1938/1939.
Czeczott H., Co to jest Fagus feroniae Unger? [What is Fagus feroniae Unger?], „Acta Societatis Botanicorum Poloniae” 1934, t. 11, No Suppl., s. 109–116.
Czeczott H., Distribution of Fagus orientalis Lipsky, [w:] Die Buchenwälder Europas, red. E. Rübel, Zürich 1932, s. 362–387.
Czeczott H., Element atlantycki we florze Polski, „Rozprawy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Akademii Umiejętności” ser. A/B, 1928, t. 65–66, s. 221–286.
Czeczott H., Lasy zachodnich zboczy Chibin i okolic Murmańska, „Rocznik dendrologiczny” 1972, t. 26, s. 5–26.
Czeczott H., Lesa zapadnyh sklonov Hibinskih gor i okrestnostej goroda Murmanska, „Bulletin de l’Institute Geographique de Leningrad” 1925, t. 5, s. 48–72.
Czeczott H., The Atlantic Element in the Flora of Poland, „Bulletin International de L’Académie Polonaise des Sciences et des Lettres. Classe des Sciences Mathématiques et Naturelles” ser. B, 1926, s. 367–407.
Czeczott H., The Distribution of Some Species in Northern Asia Minor and the Problem of Pontis, „Mitteilungen aus den Königlichen naturwissenschaftlichen Instituten in Sofia” 1937, t. 10, s. 43–68.
Czeczott H., Środkowomioceńska flora Zalesiec koło Wisniowca – I., „Acta Geologica Polonica” 1951, nr 2 (3), s. 349–445.
Czeczott H., Wiadomość tymczasowa o florze mioceńskiej Turowa nad Nysą Łużycką, „Wiadomości Muzeum Ziemi” 1949, nr 4, s. 249–255.
Garbowska J., Materiały Hanny Czeczott (1888–1982), [w:] Materiały archiwalne z zakresu historii nauk o Ziemi w zbiorach Muzeum Ziemi PAN: Inwentarz spuścizn naukowych, cz. 5, red. J. Garbowska, Warszawa 2001, s. 24–27.
Grzywacz A., Instytut Badawczy Lasów Państwowych, [w:] Z dziejów Lasów Państwowych i leśnictwa polskiego (1924–2004), t. 1, Okres międzywojenny, red. A. Szujecki, Warszawa 2006, s. 398–400.
Jakubowski K., Antonina Halicka (1908–1973), „Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego” 1979, t. 49, z. 3–4, s. 435–443.
Juchniewicz K., Profesor Hanna Czeczott (1888–1982), „Wiadomości botaniczne” 1996, nr 40, z. 3–4, s. 85–87.
Juchniewicz K., Profesor Hanna Czeczottowa (1888–1982) i Pracownia Paleobotaniki Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, „Przegląd Geologiczny” 2021, t. 69, nr 5, s. 321–328.
Karczmarz K., Popiel J.S., Wstępne badania nad florą górnokredową Roztocza, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 1966, t. 21, z. 12, s. 269–278.
Kowalewski K., „Nowe dane dotyczące stratygrafii i wieku utworu lignitowego Wołynia, „Posiedzenia naukowe PIG” 1936, nr 45, s. 73–78.
Kvaček Z., Holý F., Alnus julianaeformis (Sternberg 1823) comb. n., a noteworthy Neogenealder, „Časopis pro mineralogii a geologii” 1974, t. 19, nr 4, s. 367–372.
Kvaček Z., Teodoridis V., Roiron P., In memoriam of Jean Huard (1938–1973), „Palaeontographica, Abt. B: Palaeobotany – Palaeophytology” t. 285, nr 30, s. 1–2.
Majewski T., Mirek Z., Członkowie honorowi Polskiego Towarzystwa Botanicznego, „Wiadomości Botaniczne” 1994, t. 38, nr 1–2, s. 9–29.
Melnyk V., Baransky A., Savchuk S., Dubovyk D., Leostrin A., Melnyczenko N., Dynamics of the Range of Cytisus scoparius (L.) Link (Fabaceae) in Eastern Europe (Ukraine and Belarus), „Ecological Questions” 2022, t. 33, nr 3, s. 7–17, https://doi.org/10.12775/eq.2022.024.
Narębski W., Mineralogia i geneza konkrecji sferosyderytowych północno-wschodniej części niecki żytawskiej, „Prace Muzeum Ziemi” 1974, nr 22, s. 65–78.
Podpłońska E., Muzeum kieleckie w latach 1908–1950, „Rocznik Muzeum Narodowego w Kielcach” 2009, nr 24, s. 11–74.
Popiela A., Nalepka D., Łysko A., Analysis if Distribution Patterns of Selected Ephemeral Wetland Species in Western Pomerania (NW Poland, NE Germany), „Biodiversity: Research and Conservation” 2010, nr 19, s. 55–64, https://doi.org/10.2478/v10119-010-0021-3.
Raniecka-Bobrowska J., Wspomnienie o Julii Doktorowicz-Hrebnickiej-Rejmanowej, „Przegląd Geologiczny” 1972, nr 11, s. 546.
Sieński H., Profesor Henryk Czeczott, „Biuletyn AGH” 2015, nr 92–93, s. 25–27.
Skirgiełło A., Hanna Czeczott, „Prace Muzeum Ziemi” 1983, z. 36, s. 3–6.
Skirgiełło A., Profesor Hanna Czeczott – odkrywca i badacz mioceńskiej flory w Turowie, „Wszechświat” 1985, nr 11, s. 247–249.
Skirgiełło A., Zapiski ze stuletniego życia, Warszawa 2006.
Skład Towarzystwa Naukowego Warszawskiego w okresie od 21 XI 1948 r. do 26 XI 1949 r., „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego” 1949, t. 42, s. 5–39.
Szczepaniak K., Pielińska A., Professor Hanna Czeczott (1888–1982) – Researcher of Paleogene Baltic Amber Forests and Her Amber Collection (maszynopis w zbiorach autorki).
Wójcik Z., Janina Peretjatkowicz, PSB t. 25, s. 610–611.
Zastawniak E., Köhler P., Polskie Badania Paleobotaniczne Trzeciorzędu, Kraków 2001.
Ziembińska-Tworzydło M., Mikołaj Kostyniuk 1908–1975, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego” 1976, t. 46, nr 4, s. 585–590.
Alfred Kolakovski, www.bionomia.net/Q4227549 [dostęp 28.02.2025].
Bolesław Hryniewiecki (1926–1927), https://www.uw.edu.pl/uniwersytet/historia-uw/rektorzy-uw/boleslaw-hryniewiecki [dostęp 28.02.2025].
Natural History Museum, Record, www.nhm.ac.uk/CalmView/Record.aspx?src=CalmView.Persons&id=PX553 [dostęp 3.03.2025].
Notice de personne, www.catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb119177209 [dostęp 3.03.2025].
PERETÂTKOVIČ, Bogdan Gracianovič (8.VII.1880 – 1942) — arhitektor, kolležskij sekretar’ (k 1910), www.mke.su/doc/PERETYaTKOVICh.html [dostęp 30.06.2024].
Pielińska A., Szczepaniak K., Pietrzak A., Maliszewski K., Pieliński A., Profesor Hanna Czeczott – osiągnięcia w badaniach bursztynu, [w:] Sympozjum Sekcji Paleobotanicznej Polskiego Towarzystwa Botanicznego – program i streszczenia wystąpień, red. M. Badura, G. Skrzyński, A.M. Noryśkiewicz, Warszawa 2021, s. 13–16 www.pbsociety.org.pl/repository/bitstream/handle/20.500.12333/314/2021.0003.pdf [dostęp 30.06.2024].
prof. zw. dr hab. Wojciech Narębski, www.archiwum.nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=6533&_k=117zvs [dostęp 3.03.2025].
Informacje: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 2, s. 159-179
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 02.07.2025
Otrzymano: 03.07.2024
Zaakceptowano: 18.03.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 594
Liczba pobrań: 506