FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

„Fenomen Lwowa” na przykładzie rozwoju polskiego elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego

Data publikacji: 10.10.2025

Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 3, s. 103-136

https://doi.org/10.4467/0023589XKHNT.25.001.22269

Autorzy

,
Jerzy Hickiewicz
Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Opolu
https://orcid.org/0000-0002-9194-4984 Orcid
Wszystkie publikacje autora →
,
Piotr Rataj
Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich
https://orcid.org/0000-0002-6211-0550 Orcid
Wszystkie publikacje autora →
Przemysław Sadłowski
Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Opolu
https://orcid.org/0000-0002-8203-7995 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

„Fenomen Lwowa” na przykładzie rozwoju polskiego elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego

Abstrakt

The article presents the significance of Lviv in Polish culture, using the example of higher education in electrical engineering. It highlights the importance of Galicia’s autonomy and its multinational character in shaping Lviv’s unique position in Polish history until 1918. It describes the development of technical higher education in Lviv and the local higher education in electrical engineering, as well as its impact on the broader education landscape in Poland. The article also outlines the fate of the Polish, Ukrainian, and Jewish populations of eastern Galicia and Volhynia during and after World War II. It concludes with a discussion of contemporary efforts dedicated to commemorating the ‘Lviv phenomenon’ in Polish higher education in electrical engineering, as well as initiatives promoting Polish-Ukrainian cooperation in this field.

Bibliografia

Pobierz bibliografię
Źródła

XXXVI. Sprawozdanie Wydziału Głównego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie za rok administracyjny 1912, Lwów 1913.

XXXVII. Sprawozdanie Wydziału Głównego Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie za rok administracyjny 1913, Lwów 1914.

Drewnowski K., Nowy Pawilon elektryczny Politechniki Warszawskiej, „Przegląd Elektrotechniczny” 1934, nr 23, s. 656–665.

Idaszewski K., Autobiografia, oprac. I. Dudzikowski, [w:] Polacy zasłużeni dla elektryki: początki elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego, pionierzy elektryki, red. J. Hickiewicz, Warszawa, Gliwice, Opole 2009, s. 139–148.

Mały Rocznik Statystyczny 1939, rok 10, Warszawa 1939.

Program Ces. Król. Szkoły Politechnicznej we Lwowie, t. 7–46, Lwów 1878–1918.

Program Politechniki Lwowskiej, t. 49–47, Lwów 1921–1939.

Politechnika Warszawska: Program, t. 12–19 Warszawa 1926–1933.

Politechnika Warszawska: Skład osobowy i plan studiów, t. 20–24, Warszawa 1934–1938.

Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1902: Pamiętnik jubileuszowy, red. E. Grzębski, Lwów 1902.

Polskie Towarzystwo Politechniczne we Lwowie 1877–1927. Księga pamiątkowa, red. M. Matakiewicz, Lwów 1927.

Literatura przedmiotu

Albert Z., Kaźń profesorów lwowskich lipiec 1941, Wrocław 1989.

Białkiewicz Z., Hickiewicz J., Urbański W., Aleksander Rothert (1870–1937), [w:] Polacy zasłużeni dla elektryki: początki elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego, pionierzy elektryki, red. J. Hickiewicz, Warszawa, Gliwice, Opole 2009, s. 93–100.

Chojnowski A., Bruski J.J., Ukraina, Warszawa 2006.

Czerniakiewicz J., Czerniakiewicz M., Przesiedlenia ze wschodu 1944–1959, Warszawa 2007.

Dywan T., Miejskie zakłady i obiekty infrastruktury technicznej Lwowa w latach 1858–1919. Zarys dziejów, Łódź 2021.

Eberhardt P., Przemieszczenia ludności na terytorium Polski spowodowane II wojna światową, Warszawa 2000.

Franaszek P., Towarzystwo Politechniczne we Lwowie jako forum integracji polskiej inteligencji technicznej na przełomie XIX i XX wieku, [w:] Polska i Polacy w XIX i XX wieku; studia ofiarowane Profesorowi Mariuszowi Kulczykowskiemu w 70. rocznicę Jego urodzin, red. K. Ślusarek, Kraków 2002, s. 391–405.

Gordijewska A., Wizyta polskich energetyków we Lwowie, „Nowy Kurier Galicyjski” 2023, nr 10 (422), s. 3.

Hickiewicz J., Moje wrażenia po jubileuszu profesora Romana Dzieślewskiego, „Wiadomości Elektrotechniczne” 2013, nr 12, s. 74–76.

Hickiewicz J., 70. rocznica tajemnicy Czarnego Lasu, [w:] Niezwykła więź Kresów Wschodnich i Zachodnich: wpływ Lwowian na rozwój nauki i kultury na Górnym Śląsku po 1945 roku, red. K. Heska-Kwaśniewicz, A. Ratuszna, E. Żurawska, Katowice 2012, s. 243–249.

Hickiewicz J., Gabriel Sokolnicki (1877–1975), [w:] Polacy zasłużeni dla elektryki: początki elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego, pionierzy elektryki, red. J. Hickiewicz, Warszawa, Gliwice, Opole 2009, s. 119–128.

Hickiewicz J., Kazimierz Idaszewski (1878–1965), [w:] Polacy zasłużeni dla elektryki: początki elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego, pionierzy elektryki, red. J. Hickiewicz, Warszawa, Gliwice, Opole 2009, s. 129–138;

Hickiewicz J., Tadeusz Malarski (1883–1952), [w:] Profesorowie lwowscy na Politechnice Śląskiej, red. Recław D., Bąba W., Gliwice 2015, s. 375–387.

Hickiewicz J., Michalski W., Wyjazd do Lwowa – 70-lecie kaźni lwowskich profesorów, „Wiadomości Elektrotechniczne” 2011, nr 12, s. 54–55.

Hickiewicz J. przy współpracy z P. Sadłowskim, Roman Dzieślewski. Pierwszy polski profesor elektrotechniki i Jego współpracownicy, Warszawa, Rzeszów, Tarnów, Gliwice, Opole 2014.

Hickiewicz J., Rataj P., Działalność Ignacego Mościckiego (1867–1946) w elektrotechnice, „Analecta: Studia i Materiały z Dziejów Nauki” 2017, nr 2, s. 55–70.

Hickiewicz J., Rataj P., Konferencja w Narodowym Uniwersytecie „Lwowska Politechnika” „Wiadomości Elektrotechniczne” 2020, nr 2, s. 35–36.

Hickiewicz J., Rataj P., Sadłowski P., Życiorys prof. dr. inż. Włodzimierza Krukowskiego, [w:] Historia i pamięć. Włodzimierz Krukowski (1887–1941)Twórca lwowskiej szkoły pomiarów elektrycznych, red. J. Hickiewicz, Radom 2020, s. 86–171.

Historia i pamięć. Włodzimierz Krukowski (1887–1941). Twórca lwowskiej szkoły pomiarów elektrycznych, red. J. Hickiewicz, Radom 2020.

Hołub B., Studium historyczno-geograficzne narodowości w Galicji Wschodniej w świetle spisów ludności w latach 1890–1910, Lublin 2013.

Hryciuk G., Przesiedleńcy. Wielka epopeja Polaków 1944–1946, Kraków 2023.

Hryciuk G., Ruchniewicz M., Sienkiewicz W., Szaynok B., Żbikowski A., Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939–1959. Atlas ziem Polski. Polacy, Żydzi, Niemcy, Ukraińcy, Warszawa 2023.

Hulewicz J., Studia wyższe młodzieży z zaboru rosyjskiego w uczelniach galicyjskich w latach 1905–1914, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1958, nr 16, „Historia” z. 3, s. 233–287.

Ivakhiv O., Stadnyk B., Włodzimierz (Wołodymyr) Koczan (1909–1988), [w:] Historia i pamięć. Włodzimierz Krukowski (1887–1941). Twórca lwowskiej szkoły pomiarów elektrycznych, red. J. Hickiewicz, Radom 2020, s. 288–307.

Kich-Masłej O., Bohdan Łepki oraz intelektualiści krakowscy początku XX w. w obronie ukraińskiego języka literackiego, [w:] Język ukraiński w życiu i działalności elit na Ukrainie na przestrzeni wieków: kultura, nauka, oświata, religia, społeczeństwo, polityka, red. W. Mokry, Kraków 2015, s. 175–186.

Motyka G., Zbrodnia wołyńsko-galicyjska, „Pomocnik Historyczny. Polacy i Ukraińcy. Dzieje sąsiedztwa” 2021, nr 8, s. 76–80.

Kalabiński B., Zjazdy techników polskich w latach 1882–1917, „Studia i Materiały z Dziejów Nauki Polskiej” ser. D, 1963, z. 4, s. 3–47.

Kryżaniwskyj A., Elektryczny Lwów: Historia 1894–2019, Wrocław 2020.

Kryżaniwskyj A., Rataj P., Maurycy Altenberg (1876–1941) – pionier elektryfikacji, „Zeszyty Naukowe Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej” 2020, nr 70, s. 75–84.

Križanìvsʹkij A., Ìstorìâ elektrifìkacìï Lʹvìvŝini, Lʹvìv 2015.

Łupienko A., W stronę systemu. Infrastruktura techniczna dziewiętnastowiecznego miasta na przykładzie Galicji, Łódź 2021.

Olechowski P., Agonia Polaków we Lwowie 1944–1959, Warszawa 2024.

Olechowski P., Gabriel Sokolnicki, [w:] Zostali na wschodzie. Słownik inteligencji polskiej w ZSRS 1945–1991, t. 2, red. A. Hlebowicz, Warszawa 2022, s. 540–543.

Papée F., Historia miasta Lwowa w zarysie, Lwów, Warszawa 1924.

Pasko M., Hickiewicz J., Rataj P., Izaak Rosenzweig (1907–1941) – uczeń Stanisława Fryze, wielka nadzieja polskiej elektrotechniki, „Maszyny Elektryczne – Zeszyty Problemowe” 2018, nr 4, s. 107–112.

Piłatowicz J., Politechnika Lwowska w okresie międzywojennym, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1991, t. 36, nr 1, s. 25-70.

Piłatowicz J., Ruch stowarzyszeniowy techników polskich do 1918 r., „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 2002, t. 47, nr 3, s. 17–42.

Piłatowicz J., Technicy Krakowa i Lwowa wobec perspektywy odzyskania przez Polskę niepodległości, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1999, t. 44, nr 3–4, s. 89–108.

Politechnika Lwowska 1844–1945, red. R. Szewalski, Wrocław 1993.

Politechnika Lwowska jej stan obecny i potrzeby, Lwów 1932.

Politechnika Warszawska 1915–1925. Księga pamiątkowa, red. L. Staniewicz, Warszawa 1925.

Politechnika Warszawska 1915–1965, red. K. Kolbiński i in, Warszawa 1965.

Popławski Z., Dzieje Politechniki Lwowskiej 1844–1945, Wrocław, Warszawa, Kraków 1992.

Popławski Z., Zarys dziejów Uczelni, [w:] Politechnika Lwowska 1844–1945, red. R. Szewalski, Wrocław 1993, s. 7–69.

Profesor dr inż. Stanisław Fryze (1885–1964): pionier elektrotechniki, nauczyciel i wychowawca wielu pokoleń polskiej młodzieży akademickiej, red. T. Kołakowski, Gliwice, Katowice, Warszawa 2009/2010.

Przesiedlenia Polaków i Ukraińców 1944–1946, t. 2, Warszawa, Kijów 2000.

Przygodzki J.R., Kazimierz Drewnowski: Profesor i Rektor Politechniki Warszawskiej: Legionista i Twórca wojsk łączności: Taternik, Warszawa 2020.

Rataj P., Franciszek Dobrzyński (1856–1922) – fizyk, pierwszy akademicki wykładowca elektrotechniki w języku polskim i nadinspektor galicyjskiego Urzędu Miar i Wag, „Zeszyty Wydziału Elektrotechniki i Automatyki Politechniki Gdańskiej” 2024, nr 77, s. 149–156.

Rataj P., Rozwój elektrotechniki we Lwowie do 1914 roku, Warszawa 2023.

Rataj P., Hickiewicz J., Pionierska elektrownia trójfazowa w kopalni ozokerytu w Borysławiu z 1897 roku, „Przegląd Elektrotechniczny” 2023, nr 8, s. 274–277, DOI 10.15199/48.2023.08.48.

Rechłowicz M., Szajner J., Tramwaje lwowskie 1880–1944, Łódź 2020.

Serczyk W.A., Historia Ukrainy, Wrocław 2001.

Siciński Z., Wkład Politechniki Lwowskiej Polską elektrotechnikę, Wrocław 1991.

Strzałka J., Spotkanie jubileuszowe we Lwowie, „Czasopismo Techniczne: kwartalnik poświęcony zagadnieniom techniki” 2009, nr 141, s. 1.

Szewalski R., Wydział Mechaniczny, [w:] Politechnika Lwowska 1844–1945, red. R. Szewalski, Wrocław 1993, s. 296–405.

Szczepanowski S., Nędza Galicyi w cyfrach i program energicznego rozwoju gospodarstwa krajowego, Lwów 1888.

Tarhov S., Ìstorìâ lʹvìvsʹkogo tramvaâ, Lʹvìv 1994.

Umowa o współpracy pomiędzy przedsiębiorstwem PSA Lvivobłenergo a Oddziałem Rzeszowskim SEP, „Wiadomości Elektrotechniczne” 2024, nr 2, s. 40.

United by Our Common Roots: Collection of Scientific Works, Lviv 2020.

Zajączkowski W., C. K. Szkoła Politechniczna we Lwowie: Rys historyczny jej założenia i rozwojutudzież stan jej obecny, Lwów 1894.

Zamorski K., Informator statystyczny do dziejów społeczno-gospodarczych Galicji. Ludności w Galicji w latach 1857–1910, Kraków, Warszawa 1989.

Zarys historii Wydziału Elektrycznego 1921–1981. Materiały Sympozjum Listopad 1981, Warszawa 1982.

Strony internetowe

Bartoszek C., 75 rocznica mordu profesorów we Lwowie, Newsletter Tydzień w SEP nr 90/04–10.07.2016, www.sep.com.pl/tydzienSEP/2016/tydzien_w_SEP_90.pdf [dostęp 13.06.2024].

Pałac B., 130. rocznica (1894–2024) Powszechnej Krajowej Wystawy we Lwowie, Newsletter Tydzień w SEP nr 441/17–23.06.2024, wwww.sep.com.pl/tydzien-w-sep/441/130-rocznica-1894-2024-powszechnej-krajowej-wystawy-we-lwowie.html [dostęp 16.12.2024].

Prof. dr inż. Stanisław Fryze: członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk: księga pamiątkowa, Gliwice 1985, Biblioteka Cyfrowa Politechniki Śląskiej, www.delibra.bg.polsl.pl/dlibra/publication/25084/edition/23387/content [dostęp 16.01.2025].

Informacje

Informacje: Kwartalnik Historii Nauki i Techniki, 2025, Tom 70, Numer 3, s. 103-136

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: „Fenomen Lwowa” na przykładzie rozwoju polskiego elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego
Angielski: ‘The Lviv Phenomenon’ and the Development of Polish Higher Education in Electrical Engineering

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-9194-4984

Jerzy Hickiewicz
Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Opolu
https://orcid.org/0000-0002-9194-4984 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Opolu

https://orcid.org/0000-0002-6211-0550

Piotr Rataj
Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich
https://orcid.org/0000-0002-6211-0550 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich

https://orcid.org/0000-0002-8203-7995

Przemysław Sadłowski
Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Opolu
https://orcid.org/0000-0002-8203-7995 Orcid
Wszystkie publikacje autora →

Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich w Opolu

Publikacja: 10.10.2025

Otrzymano: 06.07.2024

Zaakceptowano: 16.01.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Jerzy Hickiewicz (Autor) - 33.33%
Piotr Rataj (Autor) - 33.33%
Przemysław Sadłowski (Autor) - 33.33%

Informacje o autorze:

emerytowany profesor Politechniki Opolskiej, Jerzy Hickiewicz, społeczny kierownik Pracowni Historycznej Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Od około 24 lat zajmuje się historią polskiej elektrotechniki i elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego, a w szczególności biogramami i analizą działalności naukowej i technicznej wybitnych polskich elektrotechników.
e-mail: j.hickiewicz@zw.po.edu.pl

dr Piotr Rataj, członek Pracowni Historycznej Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię nauki i techniki ze szczególnym uwzględnieniem elektrotechniki, historię ruchu stowarzyszeniowego techników, wyższego szkolnictwa technicznego oraz biografistykę.
e-mail: piotr.rataj33@wp.pl

dr Przemysław Sadłowski, członek Pracowni Historycznej Stowarzyszenia Elektryków Polskich. Zainteresowania badawcze: historia polskiej nauki i techniki, głównie elektrotechniki, historia ruchu stowarzyszeniowego techników polskich, wyższego szkolnictwa technicznego, biografistyka.
e-mail: przemyslawsadlowski@gmail.com

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

„Fenomen Lwowa” na przykładzie rozwoju elektrotechnicznego szkolnictwa wyższego

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE