FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Wspólne dziedzictwo Wschodu i Zachodu

Data publikacji: 03.12.2025

Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 99-111

https://doi.org/10.4467/25439561KSR.25.007.22293

Autorzy

Marek Melnyk
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-7583-5956 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Wspólne dziedzictwo Wschodu i Zachodu

Abstrakt

Celem artykułu jest zarysowanie najważniejszych elementów wspólnego dziedzictwa kulturowego, które łączy mieszkańców Wschodu i Zachodu Europy. Jest to związane z tradycją łacińsko-bizantyńskiego pogranicza kulturowego I Rzeczpospolitej. Ten fragment Europy środkowo-wschodniej był miejscem nie tylko koegzystencji narodów i wyznań związanych kulturowo z prawosławiem i katolicyzmem, ale był obszarem dialogu i przenikania, syntezy i osmozy tych kultur.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Bendza M., Prawosławno-protestanckie tendencje unijne w XVI wieku [Orthodox-Protestant EU Tendencies in the Sixteenth Century] „Rocznik Teologiczny” 1983, no. 12, pp. 179194.

Dmitriev M.V., Mezhdu Rimom i Car’gradom. Genezis Brestskoj cerkovnoj unii 15951596 [Between Rome and Tsargrad. Genesis of the Brest Church Union 1595–1596], Moskva, Izdatel’stvo Mockovskogo Universiteta, 2003, 317 pp.

Gronek A., Wokół Ukrzyżowanego. Studia nad tematem Pasji w ukraińskim malarstwie ikonowym [Around the Crucified. Studies on the Theme of the Passion in Ukrainian Icon Painting], Warszawa, Wydawnictwo Neriton, 2009, 191 pp.

Hryniewicz W., Przeszłość zostawić Bogu. Unia i uniatyzm w perspektywie ekumenicznej [Leave the Past to God. The Union and Uniatism in an Ecumenical Perspective], Opole, Wydawnictwo Świętego Krzyża, 1995, 174 pp.

Il‘inskij F.M., Bolshoj Katihizis Lavrentija Zizanija [The Great Catechism of Lavrenty Zizanius], „Trudy Kievskoj Duhovnoj Akademii” 1898, no. 2, pp. 157–180; no. 5, pp.75–87; no. 6, pp. 229–267; no. 8, pp. 599–607; no. 10, pp. 264–300; 1899, no. 3, pp. 393–414.

Inglot M., La missione del Possevino nella Russia di Ivan il Terribile [Possevino‘s mission in Ivan the Terrible‘s Russia], [in:] Un gesuita mantovano dalla vocazione europea: Antonio Possevino (15331611) nel quarto centenario della morte, Atti della Giornata di studio, Accademia Nazionale Virgiliana, 26 febbraio 2011, „Atti e Memorie”. Nuova serie, vol. LXXIX–LXXX, A. Castaldini (Ed.), Mantova, Accademia Nazionale Virgiliana, 2014, pp. 211–222.

Janocha M., Wpływ brzeskiej unii kościelnej na refleksję o sztuce oraz ikonografię malarstwa cerkiewnego w XVII i XVIII wieku [The Influence of the Brest Church Union on the Reflection on Art and Iconography of Orthodox Church Painting in the Seventeenth and Eighteenth Centuries], [in:] Polska  Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, vol. 5: Miejsce i rola Kościoła greckokatolickiego w Kościele powszechnym, S. Stępień (Ed.), Przemyśl, Instytut Południowo-Wschodni, 2000, pp. 165–190.

Jobert A., Od Lutra do Mohyły. Polska wobec kryzysu chrześcijaństwa 1517–1648 [From Luther to Mohyla. Poland in the Face of the Crisis of Christianity 1517–1648], trans. E. Sękowa, Warszawa, Oficyna Wydawnicza Volumen, 1994, 333 pp.

Kaim A., Ekumenia w dobie renesansu. Jedność Kościoła w ujęciu Stanisława Orzechowskiego [Ecumenism in the Era of the Renaissance. The Unity of the Church in the View of Stanisław Orzechowski], Lublin, Redakcja Wydawnictw Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2002, 180 pp.

Kempa T., Prawosławni a synod protestancki w Toruniu w 1595 roku. U początków współpracy dyzunitów z dysydentami [The Orthodox and the Protestant Synod in Toruń in 1595. At the Beginning of Cooperation Between Disunites and Dissidents], „Zapiski Historyczne” 1997, no. 1, pp. 39–52.

Kempa T., Wizyta protosyngla Cyryla Lukarysa w Rzeczypospolitej [Proto-Syncl Cyril Lukaris’ Visit to the Commonwealth], [in:] The Orthodox Church in the Balkans and Poland. Connections and Common Tradition, A. Mironowicz, U. Pawluczuk, W. Walczak (Eds.), Białystok, Uniwersytet w Białymstoku, 2007, pp. 95–100.

Kempa T., Wobec kontrreformacji. Protestanci i prawosławni w obronie swobód wyznaniowych w Rzeczypospolitej w końcu XVI i w pierwszej połowie XVII wieku [Towards the Counter-Reformation. Protestants and Orthodox Christians in Defence of Religious Freedoms in the Commonwealth at the End of the 16th and in the First Half of the 17th Century], Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2007, 624 pp.

Kumor B., Historia Kościoła [History of the Church], vol. 6, Lublin, Towarzystwo Naukowe KUL, 1985, 307 pp.

Kunkel R.M., Późnogotyckie cerkwie na zachodnich rubieżach Wielkiego Księstwa Litewskiego [Late Gothic Orthodox Churches on the Western Borders of the Grand Duchy of Lithuania], [in:] Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej XVI–XVIII w., J. Lileyko (Ed.), Lublin, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2000, pp. 37–48.

Lewicki K., Książę Konstanty Ostrogski a unia brzeska 1596 [Prince Constantine of Ostroh and the Union of Brest 1596], Lwów, Archiwum Naukowe we Lwowie, 1933, 226 pp.

Łukaszewicz J., O Kościołach braci czeskich w dawnej Wielkopolsce [On the Churches of the Czech Brethren in the Old Greater Poland], Poznań, Karol Pompejusz, 1835, 216 pp.

Melnyk M., Chrzest-sakrament jedności chrześcijańskiej na pograniczu polsko-ukraińskim XVIXVII wieku [Baptism – The Sacrament of Christian Unity in the Polish-Ukrainian Borderland of the 16th–17th Centuries], [in:] Od Kijowa do Rzymu. Z dziejów stosunku Rzeczpospolitej ze Stolica Apostolską, M.R. Drozdowski, W. Walczak, K. Wiszowata-Walczak (Eds.), Białystok, Uniwersytet w Białymstoku, 2012, pp. 709–728.

Melnyk M., Preekumenizm i konfesjonalizm prawosławnych dążeń zjednoczeniowych w I Rzeczpospolitej (1590–1596) [Pre-Ecumenicalism and Confessionalism of Orthodox Unification Aspirations in the Polish-Lithuanian Commonwealth (1590–1596)], Kraków, Collegium Colubinum, 2018, 454 pp.

Nikitorowicz J., Pogranicze, tożsamość, edukacja międzykulturowa [Borderland, Identity, Intercultural Education], Białystok, Trans Humana, 1995, 177 pp.

Podraza A., Problem pograniczny w Europie Środkowo-Wschodniej (na przykładzie pogranicza polsko-ukraińskiego) [The Borderland Problem in Central and Eastern Europe (on the Example of the Polish-Ukrainian Borderland)], „Prace Komisji Środkowoeuropejskiej” 1996, J. Machink, I. Stawowy-Kawka (Eds.), vol. 4, pp. 95–104.

Rokicki R., Gotyckie cerkwie na Litwie – inne spojrzenie [Gothic Orthodox Churches in Lithuania – A Different View], „Modus. Prace z Historii Sztuki” 2006, vol. VII, pp. 99–117.

Różycka-Bryzek A., O uwarunkowaniach patronatu króla Władysława Jagiełły nad malarstwem bizantyńsko-ruskim w Polsce [On the Conditions of King Władysław Jagiełło’s Patronage of Byzantine-Ruthenian Painting in Poland], [in:] Polska – Ukraina. 1000 lat sąsiedztwa, vol. 5: Miejsce i rola Kościoła greckokatolickiego w Kościele powszechnym, S. Stępień (Ed.), Przemyśl, Instytut Południowo-Wschodni, 2000, pp. 149157.

Różycka Bryzek A., Przeciw stereotypom myślenia o sztuce bizantyńskiej [Against the Stereotypes of Thinking about Byzantine Art], „Znak” 1994, nr 3 (466), ss. 51–56.

Sławiński W., Projekty politycznej współpracy protestancko-prawosławnej i unii religijnej obu wyznań w świetle obrad toruńskiego synodu generalnego 1595 roku i późniejszych planów braci czeskich [Projects of Protestant-Orthodox Political Cooperation and Religious Union of Both Denominations in the Light of the Proceedings of the General Synod of Toruń in 1595 and the Later Plans of the Bohemian Brethren], [in:] Między Zachodem i Wschodem. Studia z dziejów Rzeczypospolitej w epoce nowożytnej, J. Staszewski, K. Mikulski, J. Dumanowski (Eds.), Toruń, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002, pp. 348–364.

Sulikowska-Gąska A., Malarstwo cerkiewne w państwie polsko-litewskim [Orthodox Church Painting in the Polish-Lithuanian State], [in:] The Orthodox Church in the Balkans and Poland Connections and Common Tradition, A. Mironowicz, U. Pawluczuk, W. Walczak (Eds.), Białystok, Uniwersytet w Białymstoku, 2007, pp. 275286.

Ul’janovs’kyj V., Knjaz’ Vasyl’-Kostjantyn Ostroz’kyj: istorychnyj portret u galerei’ predkiv ta nashhadkiv [Prince Vasyl-Konstantin Ostrozky: Historical Portrait in the Gallery of Ancestors and Descendants], Kyi’v, Prostіr, 2012, 1370 pp.

Informacje

Informacje: Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 99-111

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Wspólne dziedzictwo Wschodu i Zachodu
Angielski: The Shared Heritage of East and West

Autorzy

https://orcid.org/0000-0002-7583-5956

Marek Melnyk
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
, Polska
https://orcid.org/0000-0002-7583-5956 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie
Polska

Publikacja: 03.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Marek Melnyk (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Marek Melnyk – profesor, doktor habilitowany, posiada kompetencje teologa i religioznawcy (historyka religii). Pracuje w U niwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie w Instytucie Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej. Zainteresowania naukowe obejmują: prawosławną myśl antropologiczna, aksjologię religii, dążenia zjednoczeniowe na pograniczu łacińsko-bizantyńskim I Rzeczpospolitej, dialog polsko-ukraiński. Ważniejsze publikacje: Spór o zbawienie (2001), Problematyka antropologiczna w pismach Piotra Mohyły (2005) O Ukrainie. Prawie wszystko…? (współautor, M. Łesiów, 2011), Pre-ekumenizm i konfesjonalizm prawosławnych dążeń zjednoczeniowych w I Rzeczypospolitej (1590–1596) (2018), Polacy i Ukraińcy. Komunikacja – dialog – pojednanie (redakcja, 2020), Bóg na wojnie (2022).

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 437

Liczba pobrań: 345

Wspólne dziedzictwo Wschodu i Zachodu

Wspólne dziedzictwo Wschodu i Zachodu

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE