Wpływ znakowania wyznaniowego na losy Łemków
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 03.12.2025
Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 203-216
https://doi.org/10.4467/25439561KSR.25.014.22300Autorzy
Wpływ znakowania wyznaniowego na losy Łemków
W artykule odnoszę się do wybranych aspektów identyfikacji i autoidentyfikacji Łemków powiązanych z ich przynależnością do chrześcijaństwa obrządku wschodniego, które utrwalone zostały w pamięci społecznej jako mocno rzutujące na los wspólnoty. Obejmuję refleksją pielęgnowane w pamięci wspólnotowej przekonanie o działaniach asymilatorskich dokonujących się poprzez zastępowanie wyznaniowych znaków ruskości innymi, wyrażającymi religię narodu dominującego. Przybliżam tragiczne doświadczenia, jakie zafundowały Łemkom władze państw, w których żyli, kwalifikując ich jako ofiary głównie wg wyznacznika wyznaniowego. Podkreślam też rolę symboli i znaków wyznaniowych w powysiedleńczym trwaniu wspólnoty łemkowskiej. Perspektywę wewnętrzną rozwijam na bazie tekstów i rytuałów wspólnotowych, próbując ją też osadzić w faktograficznym, historycznym kontekście.
Assmann J., Pamięć kulturowa. Pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych [Cultural Memory and Early Civilization. Writing, Remembrance and Political Imagination], trans. A. Kryczyńska-Pham, Warszawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2008, 360 pp.
Bendza M., Prawosławna Diecezja Przemyska w latach 1596–1681 [Orthodox Diocese of Przemysl in 1596–1681], Warszawa, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, 1982, 267 pp.
Bębynek W., Starostwo muszyńskie, własność biskupstwa krakowskiego [Starosty of Muszyna, Property of the Bishopric of Cracow], Lwów, Drukarnia W. Łozińskiego, 1914, 75 pp.
Brykowski R., Drewniana architektura kościelna w Małopolsce XV w. [Wooden Church Architecture in Małopolska of the 15th Century], Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981, 327 pp.
Brykowski R., Łemkowska drewniana architektura cerkiewna z Polsce, na Słowacji i Rusi Zakarpackiej [Lemko Wooden Orthodox Church Architecture in Poland, Slovakia and Transcarpathian Ruthenia], Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, 186 pp.
Chomiak R., Nasz łemkowski los [Our Lemko Fate], Nowy Sącz, SOWy, 1995, 105 pp.
Duć-Fajfer H., Literatura łemkowska w drugiej połowie XIX i na początku XX w. [Lemko Literature in the Second Half of the 19th and Early 20th Centuries], Kraków, PAU, 2001, 414 pp.
Duć-Fajfer H., Być Łemkiem w PRL [Being a L emko in the PRL], [in:] PRL z pamięci [PRL From Memory], J. Goćkowski (Ed.), Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001, pp. 141–172.
Duc’-Fajfer O., Vlyjanja podij I svitovoj vojnyy na formuvanja sja lemkivskoj dostomennosty – pry spiluchasty literaturnyh tekstiv [Influence of Wwi Events on the Formation of Lemko Identity With the Support of Literary Texts], „Richnyk Ruskoj Bursy” [Ruska Bursa Yearbook], 2014, vol. 10, pp. 49–62.
Duć-Fajfer H., „A Wisła dalej płynie”. Petra Murianki – autobiografia jako mit reinwencyjny [„and the Vistula River Continues to Flow” by Petro Murianka – Autobiography as a Reinvention Myth], [in:] Autobiografie (po)graniczne [Borderline Autobiographies], I. Iwasiów, T. Czerska (Eds.), Universitas, Kraków 2016 pp. 15–29.
Dudra S., Cerkiew w diasporze. Z dziejów prawosławnej diecezji wrocławsko-szczecińskiej [The Orthodox Church in the Diaspora. From the history of the Orthodox Diocese of Wrocław and Szczecin], Poznań, Wydawnictwo Poznańskie, 2009, 323 pp.
Graban W., Znaleźć równowagę duszy [Finding the Balance of the Soul], Strzelce Krajeńskie, Lemko Tower, 2004, 123 pp.
Knyga Bilcarevy [Bilcareva’s Book], P. Trohanovskij (Ed.), Krenycja–Gorlyci–Bilcareva, Ruska Bursa, 2017, 580 pp.
Murianka P., Jak sokół wodę z kamienia [Like a Falcon Water From a Stone], trans. B. Dohnalik, Warszawa, Iskry, 1989, 215 pp.
Murianka P., A Wisła dalej płynie [And the Vistula River Continues to Flow], Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2022, 200 pp.
Murjanka P, Sonce shodyt i zahodyt [The Sun Rises and Sets], [in:] idem, Sonce shodyt i zahodyt. Dramy i maly scenichny formy, Lignycja–Krenycja, Stovaryshyynja Lemkiv, 2022, pp. 129–178.
Nijakowski L., Domeny symboliczne. Konflikty narodowe i etniczne w wymiarze symbolicznym [Symbolic Domains: National and Ethnic Conflicts on the Symbolic Dimension] Warszawa, Scholar, 2006, 379 pp.
Radziukiewicz A., Łemkowska cerkiew na Śląsku [Lemko Orthodox Church in Silesia], „Przegląd Prawosławny” [Orthodox Review] 2005, no. 3.
Reinfuss R., Śladami Łemków [Footsteps of Lemkos], Warszawa, Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1999, 152 pp.
Rusek H., Religia i polskość na Zaolziu [Religion and Polishness in Zaolzie], Kraków, Zakład Wydawniczy Nomos, 2002, 260 pp.
Shematyzm greko-katolyckogo duhovenstva Apostol’skoi’ Administracii’ Lemkovshhyny [Schematism of the Greek Catholic clergy of the Apostolic Administration of Lemkovshchyna], L’viv, Apostol’ska Administracija Lemkovshhyny, 1936, 178 pp.
Stefanowski P., Łem [Lem], Warszawa, Rewasz, 1991, 116 pp.
Talergofskij Al’manax# [The Talerhof Almanac], vol. 1–4, L’vov#, Yzdanie „Talergofskogo Komyteta”, 1924–1932, 684 pp.
Trajdos T., Dzieje Zamagurza Spiskiego [History of the Spiš region], „Na Spiszu” [In the Spiš region] 2016, no. 3, pp. 1–8.
Zenderowski R., Religia a tożsamość narodowa i nacjonalizm w Europie środkowo-wschodniej. Między etnicyzacją religii a sakralizacją etnosu (narodu) [Religion Versus National Identity and Nationalism in Central and Eastern Europe. Between the Ethnicisation of Religion and the Sacralisation of the Ethnos (Nation)] Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2011, 315 pp.
Zerna gorushychny N.D. Kamjanyna (Zhmenja tretaja) [Mustard Seeds N.D. Kamianyna (Handful Third)], Peremyshl’, Pechatnja N. Dzhulynskogo, 1902.
Zych S., Kościelne dzieje Nowego Żmigrodu w okresie przynależności do diecezji przemyskiej obrządku łacińskiego (1805–1992) [Ecclesiastical History of Nowy żMigród in the Period of Its Belonging to the Diocese of PrzemyśL of the Latin Rite (1805–1992)], Przemyśl, Wydawnictwo Archidiecezji Przemyskiej, 2018, 544 pp.
Zubrzycki D., Granice między ruskim i polskim narodem w Galicyi [Borders Between the Ruthenian and Polish Peoples in Galicia], Lwów, Instytut Stauropigiański, 1849, 32 pp.
Informacje: Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 203-216
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 03.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
Polski