FAQ
PL | EN

Ustawienia prywatności (cookies)

Ta strona używa ciasteczek (cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. Aby uzyskać więcej informacji i spersonalizować swoje preferencje, kliknij „Ustawienia”. W każdej chwili możesz zmienić swoje preferencje, a także cofnąć zgodę na używanie plików cookie na poniższej stronie.
Polityka prywatności (link otworzy się w nowym oknie)
* z wyjątkiem niezbędnych plików cookies do prawidłowego działania strony oraz realizacji obowiązków prawnych administratora
Przesuwając suwak w prawo aktywujesz konkretną zgodę. Przesuwając suwak w lewo wyłączasz taką zgodę.

Muzułmanie w najnowszej rosyjskiej literaturze i filmie. Ksenolatria – ksenofilia – ksenofobia

Data publikacji: 03.12.2025

Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 49-67

https://doi.org/10.4467/25439561KSR.25.004.22290

Autorzy

Elżbieta Tyszkowska-Kasprzak
Uniwersytet Wrocławski
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-8297-0630 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Pobierz pełny tekst

Drukuj drukuj Cytuj cytuj

Tytuły

Muzułmanie w najnowszej rosyjskiej literaturze i filmie. Ksenolatria – ksenofilia – ksenofobia

Abstrakt

W artykule przedstawiono obraz muzułmanina we współczesnej rosyjskiej literaturze i filmie. Rosjanie mieli i mają kontakt z dwiema grupami muzułmanów – cudzoziemcami, którzy są przedstawicielami tej konfesji oraz obywatelami własnego kraju – wyznawcami islamu. We współczesnej kulturze rosyjskiej można odnaleźć przejawy różnych postaw wobec muzułmanów, od ksenolatrii, czyli kultu obcości, przedkładania obcej kultury, religii ponad swoją, przez ksenofilię przejawiającą się w umiłowaniu obcości, bez wywyższania jej ponad swoją własną kulturę, do ksenofobii – lęku, wrogości wobec przedstawicieli innych narodów czy kultur. Ostatnią z wymienionych postaw można nazwać islamofobią i okazuje się ona najbardziej rozpowszechnioną. Jej popularność wiąże się z zamachami terrorystycznymi na początku XXI wieku i kojarzeniem wyznawców islamu z ekstremistami.

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Alekseev P.V., Musul’manskii tekst russkoi literatury kak ob”ekt strukturnogo analiza [Muslim Text of Russian Literature as Object of Structural Analysis], “Filologicheskie nauki. Voprosy teorii i praktiki” [Philology. Theory & Practice] 2013, no. 6 (24), part 2, pp. 21–24.

Aluwaisheg Aziz A., Islamophobia in Russia, “Arab News”, 1.12.2013. Available at: https://www.arabnews.com/node/485696/amp [accessed: 10.10.2024].

Ansar M., Islamophobia and the Muslim civil rights crisis, ABC, 29.01.2013.

Biniewicz J., Figura wroga we współczesnym dyskursie publicznym [The Figure of the Enemy in Contemporary Public Discourse], “Oblicza Komunikacji” [The Faces of Communication] 2009, no. 2, pp. 23–30.

Borisova V.V., Islam i russkaia klassicheskaia literatura [Islam and Russian Classic Literature], Ufa, Pechatnyi dom”, 2019, 115 pp.

Churilova E.A., Obrazy zhenshchin kak otrazhenie mnogomernosti natsionalnogo bytiia v noveishei russkoiazychnoi proze Severnogo Kavkaza [Images of Women as a Reflection of the Multidimensionality of National Existence in the Latest Russian-Language Prose of the North Caucasus], “Vestnik Adygeiskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriia 2: Filologiia i iskusstvovedenie” [‘Vestnik of Adygeya State University. Series 2: Philology and Art History’] 2013, no. 2, pp. 207–211.

Garanov Iu.S., Aksiologicheskii analiz obraza geroia v filme V. Khotinenko Musulmanin [Axiological Analysis of the Hero’s Image in V. Khotinenko’s Film ‘The Muslim’], “Teoriia i praktika obshchestvennogo razvitiia” [Theory and Practice of Social Development] 2012, no. 1, pp. 22–25.

Huntington S., The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, New York, Simon & Schuster, 1996, 368 pp.

Iskander A., Russian Islamophobia: From Medieval Tsardom to the Post-Soviet Man, „Islamophobia Studies Journal” 2022, vol. 8, pp. 141–158.

Islam a terroryzm [Islam and Terrorism], A. Parzymies (Ed.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2003, 318 pp.

Karim K.H., The Historical Resilience of Primary Stereotypes: Core Images of the Muslim Other, [in:] The Language and Politics of Exclusion: Others in Discourse, S.H. Riggins (Ed.), Thousand Oaks, Sage Publications, 1997, pp. 153–183.

Malashenko A.V., Islam dlia Rossii [Islam for Russia], Moskva, Izdatel’stvo ROSSPEN, 2007, 192 pp.

Medvedev S., Slepaia sushchnost naroda. Interviu s Alisoi Ganievoi [‘The Blind Essence of the People’. Interview With Alisa Ganieva], Radio Svoboda [Radio Liberty], 22.11.2022. Available at: https://www.svoboda.org/a/slepaya-suschnostj-naroda-intervjyu-s-alisoy-ganievoy/32150037.html [accessed: 20.10.2024].

Moskva Bakuradze i Mamulii. Onlain-premera. A takzhe razgovor o migrantakh s uchastiem Loshaka, Khlebnikova, Bakuradze, Mamulii, Moiseenko, Savina i Demintsevoi [‘Moscow’ by Bakuradze and Mamulia. Online Premiere. And a Conversation About Migrants With Loshak, Khlebnikov, Bakuradze, Mamulia, Moiseenko, Savin and Demintseva], “Colta”, 2.07.2014. Available at: https://www.colta.ru/articles/society/3421-moskva-bakuradze-i-mamulii-onlayn-premiera [accessed: 10.11.2024].

Navitskaite E.A., Chuzhoi-musulmanin  sozdanie obraza vraga kak manipuliativnaia strategiia politicheskogo mediadiskursa [Alien-Muslim – Creating an Enemy Image as a Manipulative Strategy of Political Media Discourse], “Filologicheskie nauki. Voprosy teorii i praktiki” [Philology. Theory & Practice] 2016, vol. 10-1, pp. 126–130.

Peterson E., Kak terroristicheskii akt v Beslane stal chastiu massovoi kultury?, 31.08.2023, [How Did the Terrorist Attack in Beslan Become Part of Popular Culture?]. Available at: https://dtf.ru/u/660997-esmira-peterson/2074324-kak-terroristicheskii-akt-v-beslane-stal-chastyu-massovoi-kultury [accessed: 12.10.2024].

Pawletko B., Zapiski diarystyczne Poliny Żerebcowej jako forma protestu [Polina Zherebtsova’s Diary Notes as a F orm of Protest], „Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze” [Russian Studies in Literature] 2021, no. 31, pp. 1–23.

Safarov M., Zuleikha probuzhdaet identichnost: kak zritelskie spory o serial stanoviatsia boiami za istoriiu [Zuleikha Awakens Identity: How Viewer Debates About the Series Become ‘Fights Over History’], “Islamology” 2020, vol. 10, no. 1, pp. 105–114.

Shatunov Iu.A., Musulmane i musulmanskii mir v tvorchestve A.P. Chekhova [Muslims and the Muslim World in the Works of A.P. Chekhov], “Imagologiia i komparativistika” [Imagology and Comparativistics] 2022, no. 18, pp. 305–322.

Solntseva A., Ten gastarbaitera [Shadow of the Gastarbeiter], “Seans” [The Session], 10.07.2011. Available at: https://seance.ru/articles/ten-gastarbaytera [accessed: 15.11.2024].

Sultanov K.K., Trudnoe vkhozhdenie v sovremennost: traditsiia kak problema i natsionalnyi narrativ [Difficult Entry Into Modernity: Tradition as a Problem and National Narrative], “Voprosy literatury” [Topics in the Study of Literature] 2020, no. 5, pp. 13–53.

Informacje

Informacje: Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 49-67

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Muzułmanie w najnowszej rosyjskiej literaturze i filmie. Ksenolatria – ksenofilia – ksenofobia
Angielski: Muslims in the Contemporary Russian Literature and Film. Xenolatry – Xenophilia – Xenophobia

Autorzy

https://orcid.org/0000-0001-8297-0630

Elżbieta Tyszkowska-Kasprzak
Uniwersytet Wrocławski
, Polska
https://orcid.org/0000-0001-8297-0630 Orcid
Kontakt z autorem
Wszystkie publikacje autora →

Uniwersytet Wrocławski
Polska
ROR ID:

 Ikona Research Organization Registry 00yae6e25

Publikacja: 03.12.2025

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: CC BY 4.0  ikona licencji

Udział procentowy autorów:

Elżbieta Tyszkowska-Kasprzak (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Elżbieta Tyszkowska-Kasprzak – doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego, Instytut Filologii Słowiańskiej. Ważniejsze publikacje: W poszukiwaniu sensu. O prozie Siergieja Dowłatowa (2014), „Nostalgia to tęsknota za rajem”. Problem nostalgii w powieści Jewgienija Czyżowa „Zbieracz raju” (2021), Архетипические константы и трансформации русского романа (2021) współautor: Irina Belyaeva, Миф Иосифа Бродского в мифе Сергея Довлатова (2022), Тема катынского расстрела в романе Елены Катишонок „Джек, который построил дом” (2024).

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Muzułmanie w najnowszej rosyjskiej literaturze i filmie. Ksenolatria – ksenofilia – ksenofobia

cytuj

Pobierz PDF Pobierz

pobierz pliki

RIS BIB ENDNOTE