Muzułmanie w najnowszej rosyjskiej literaturze i filmie. Ksenolatria – ksenofilia – ksenofobia
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEData publikacji: 03.12.2025
Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 49-67
https://doi.org/10.4467/25439561KSR.25.004.22290Autorzy
Muzułmanie w najnowszej rosyjskiej literaturze i filmie. Ksenolatria – ksenofilia – ksenofobia
W artykule przedstawiono obraz muzułmanina we współczesnej rosyjskiej literaturze i filmie. Rosjanie mieli i mają kontakt z dwiema grupami muzułmanów – cudzoziemcami, którzy są przedstawicielami tej konfesji oraz obywatelami własnego kraju – wyznawcami islamu. We współczesnej kulturze rosyjskiej można odnaleźć przejawy różnych postaw wobec muzułmanów, od ksenolatrii, czyli kultu obcości, przedkładania obcej kultury, religii ponad swoją, przez ksenofilię przejawiającą się w umiłowaniu obcości, bez wywyższania jej ponad swoją własną kulturę, do ksenofobii – lęku, wrogości wobec przedstawicieli innych narodów czy kultur. Ostatnią z wymienionych postaw można nazwać islamofobią i okazuje się ona najbardziej rozpowszechnioną. Jej popularność wiąże się z zamachami terrorystycznymi na początku XXI wieku i kojarzeniem wyznawców islamu z ekstremistami.
Alekseev P.V., Musul’manskii tekst russkoi literatury kak ob”ekt strukturnogo analiza [Muslim Text of Russian Literature as Object of Structural Analysis], “Filologicheskie nauki. Voprosy teorii i praktiki” [Philology. Theory & Practice] 2013, no. 6 (24), part 2, pp. 21–24.
Aluwaisheg Aziz A., Islamophobia in Russia, “Arab News”, 1.12.2013. Available at: https://www.arabnews.com/node/485696/amp [accessed: 10.10.2024].
Ansar M., Islamophobia and the Muslim civil rights crisis, ABC, 29.01.2013.
Available at: https://www.abc.net.au/religion/islamophobia-and-the-muslim-civil-rights-crisis/10100044 [accessed: 15.10.2024].
Biniewicz J., Figura wroga we współczesnym dyskursie publicznym [The Figure of the Enemy in Contemporary Public Discourse], “Oblicza Komunikacji” [The Faces of Communication] 2009, no. 2, pp. 23–30.
Borisova V.V., Islam i russkaia klassicheskaia literatura [Islam and Russian Classic Literature], Ufa, Pechatnyi dom”, 2019, 115 pp.
Churilova E.A., Obrazy zhenshchin kak otrazhenie mnogomernosti natsional’nogo bytiia v noveishei russkoiazychnoi proze Severnogo Kavkaza [Images of Women as a Reflection of the Multidimensionality of National Existence in the Latest Russian-Language Prose of the North Caucasus], “Vestnik Adygeiskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriia 2: Filologiia i iskusstvovedenie” [‘Vestnik of Adygeya State University. Series 2: Philology and Art History’] 2013, no. 2, pp. 207–211.
Garanov Iu.S., Aksiologicheskii analiz obraza geroia v fil’me V. Khotinenko “Musul’manin” [Axiological Analysis of the Hero’s Image in V. Khotinenko’s Film ‘The Muslim’], “Teoriia i praktika obshchestvennogo razvitiia” [Theory and Practice of Social Development] 2012, no. 1, pp. 22–25.
Huntington S., The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, New York, Simon & Schuster, 1996, 368 pp.
Iskander A., Russian Islamophobia: From Medieval Tsardom to the Post-Soviet Man, „Islamophobia Studies Journal” 2022, vol. 8, pp. 141–158.
Islam a terroryzm [Islam and Terrorism], A. Parzymies (Ed.), Warszawa, Wydawnictwo Akademickie Dialog, 2003, 318 pp.
Karim K.H., The Historical Resilience of Primary Stereotypes: Core Images of the Muslim Other, [in:] The Language and Politics of Exclusion: Others in Discourse, S.H. Riggins (Ed.), Thousand Oaks, Sage Publications, 1997, pp. 153–183.
Malashenko A.V., Islam dlia Rossii [Islam for Russia], Moskva, Izdatel’stvo ROSSPEN, 2007, 192 pp.
Medvedev S., “Slepaia sushchnost’ naroda”. Interv’iu s Alisoi Ganievoi [‘The Blind Essence of the People’. Interview With Alisa Ganieva], Radio Svoboda [Radio Liberty], 22.11.2022. Available at: https://www.svoboda.org/a/slepaya-suschnostj-naroda-intervjyu-s-alisoy-ganievoy/32150037.html [accessed: 20.10.2024].
“Moskva” Bakuradze i Mamulii. Onlain-prem’era. A takzhe razgovor o migrantakh s uchastiem Loshaka, Khlebnikova, Bakuradze, Mamulii, Moiseenko, Savina i Demintsevoi [‘Moscow’ by Bakuradze and Mamulia. Online Premiere. And a Conversation About Migrants With Loshak, Khlebnikov, Bakuradze, Mamulia, Moiseenko, Savin and Demintseva], “Colta”, 2.07.2014. Available at: https://www.colta.ru/articles/society/3421-moskva-bakuradze-i-mamulii-onlayn-premiera [accessed: 10.11.2024].
Navitskaite E.A., Chuzhoi-musul’manin – sozdanie obraza vraga kak manipuliativnaia strategiia politicheskogo mediadiskursa [Alien-Muslim – Creating an Enemy Image as a Manipulative Strategy of Political Media Discourse], “Filologicheskie nauki. Voprosy teorii i praktiki” [Philology. Theory & Practice] 2016, vol. 10-1, pp. 126–130.
Peterson E., Kak terroristicheskii akt v Beslane stal chast’iu massovoi kul’tury?, 31.08.2023, [How Did the Terrorist Attack in Beslan Become Part of Popular Culture?]. Available at: https://dtf.ru/u/660997-esmira-peterson/2074324-kak-terroristicheskii-akt-v-beslane-stal-chastyu-massovoi-kultury [accessed: 12.10.2024].
Pawletko B., Zapiski diarystyczne Poliny Żerebcowej jako forma protestu [Polina Zherebtsova’s Diary Notes as a F orm of Protest], „Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze” [Russian Studies in Literature] 2021, no. 31, pp. 1–23.
Safarov M., Zuleikha probuzhdaet identichnost’: kak zritel’skie spory o serial stanoviatsia “boiami za istoriiu” [Zuleikha Awakens Identity: How Viewer Debates About the Series Become ‘Fights Over History’], “Islamology” 2020, vol. 10, no. 1, pp. 105–114.
Shatunov Iu.A., Musul’mane i musul’manskii mir v tvorchestve A.P. Chekhova [Muslims and the Muslim World in the Works of A.P. Chekhov], “Imagologiia i komparativistika” [Imagology and Comparativistics] 2022, no. 18, pp. 305–322.
Solntseva A., Ten’ gastarbaitera [Shadow of the Gastarbeiter], “Seans” [The Session], 10.07.2011. Available at: https://seance.ru/articles/ten-gastarbaytera [accessed: 15.11.2024].
Sultanov K.K., Trudnoe vkhozhdenie v sovremennost’: traditsiia kak problema i natsional’nyi narrativ [Difficult Entry Into Modernity: Tradition as a Problem and National Narrative], “Voprosy literatury” [Topics in the Study of Literature] 2020, no. 5, pp. 13–53.
Informacje: Kultura Słowian, 2025, Tom XXI, s. 49-67
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Publikacja: 03.12.2025
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Informacje o autorze:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 349
Liczba pobrań: 332