Najstarsza księga cechu piekarskiego w Kętach jako źródło do badań nad rzemiosłem XVII–XIX stulecia

Przemysław Jędrzejewski

Najstarsza księga cechu piekarskiego w Kętach jako źródło do badań nad rzemiosłem XVII–XIX stulecia

Data publikacji: 09.01.2026

Krakowski Rocznik Archiwalny, 2025, XXXI, s. 115-129

https://doi.org/10.4467/12332135KRA.25.005.22803

Autorzy

Pobierz pełny tekst

PDF

drukuj cytuj udostępnij

Tytuły

Najstarsza księga cechu piekarskiego w Kętach jako źródło do badań nad rzemiosłem XVII–XIX stulecia

Abstrakt

Muzeum w Kętach powstało dzięki Aleksandrowi Kłosińskiemu, który w testamencie przekazał na rzecz miasta prywatną kolekcję składającą się z 750 przedmiotów, w tym zbiór dokumentów z XVI–XX w. Zostało otwarte w 1977 r. z okazji 700-lecia nadania praw miejskich Kętom, a w 1981 r. przekształcono je w Oddział Muzeum Okręgowego w Bielsku-Białej. W 1994 r. nadano mu imię Aleksandra Kłosińskiego, a w 1995 r. przeniesiono do nowej siedziby. W zbiorach muzeum znajduje się m.in. 11 ksiąg cechowych, w tym trzy z cechu piekarskiego. Najstarsza księga cechu piekarskiego z lat 1640–1890 została ufundowana przez ks. Grzegorza Zdziewojskiego. Materiał ten stanowi cenne źródło wiedzy o rzemiośle w Kętach, obejmuje bowiem regestry przedstawicieli władz cechowych, spisy piekarzy zrzeszonych w bractwie, informacje o przyjmowaniu nowych członków, ich obowiązkach oraz relacjach rodzinnych w obrębie cechu. Wpisy dokumentują też fundacje i darowizny na rzecz kościoła oraz lokalnych instytucji.

The museum in Kęty was established thanks to Aleksander Kłosinski, who in his will bequeathed to the town a private collection consisting of 750 items, including a collection of documents from the 16th–20th centuries. The museum was opened in 1977 on the 700th anniversary of Kęty being granted municipal rights, and was transformed in 1981 into a branch of the District Museum in Bielsko-Biała. In 1994 it was named after Aleksander Kłosinski, and moved to new premises in 1995. The museum’s collections include 11 guild books, with three from the bakers’ guild. The oldest bakers’ guild book, dating from 1640–1890, was donated by Grzegorz Zdziewojski. The historical material is a valuable source of knowledge about the craft in Kęty, such as registries of guild officials, lists of affiliated bakers, information about the admission of new members, their duties, and family relations within the guild. Entries also document foundations and donations to the church and local institutions.

Słowa kluczowe

historia Kęt, cechy rzemieślnicze, źródłoznawstwo, Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, piekarze

history of Kęty, craft guilds, source science, Aleksander Kłosinski Museum in Kęty, bakers

Bibliografia

Pobierz bibliografię

Źródła rękopiśmienne

Archiwum Parafii św. Małgorzaty i Katarzyny w Kętach, Liber copulatorum (1826–1843).

Archiwum Parafii św. Małgorzaty i Katarzyny w Kętach, Liber natorum (1826–1843).

Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, Księga cechu barchanników w Kętach, sygn. H/1490.

Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, Księga cechu krawców w Kętach, sygn. H/694, 699, 700.

Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, Księga cechu piekarzy w Kętach, sygn. H/693, 695–696.

Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, Księga cechu sukienników w Kętach, sygn. H/698.

Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, Księga cechu szewców w Kętach, sygn. H/50, 86.

Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, Księga cechu tkaczy i barchanników w Kętach, sygn. H/697.

Opracowania

Barciak Antoni: Dzieje miasta Kęt do roku 1564. „Watra. Rocznik Bielski” 1980, R. 1, s. 59–78.

Bożek Renata: Kęty rzemiosłem sławne. Kraków: Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, 2011.

Chowaniak Anna: Ze starych ksiąg cechowych. „Kęczanin. Pismo Ziemi Kęckiej” 2003, cz. 1, nr 3, s. 11.

Droździak Władysław: Z dziejów Kęt. Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1979.

Heck Walerian: Archiwa miejskie księstw oświęcimskiego i zatorskiego. Kraków: Druk.

Wł. L. Anczyca i Spółki, pod zarządem Jana Gadowskiego, 1891.

Jędrzejewski Przemysław: Kęty w okresie wczesnonowożytnym (od początku XVI w. do końca 1772 r.). W: Kęty. Blaski i cienie miasta w minionych wiekach, t. 1. Red. Konrad Meus, Marta Tylza-Janosz, Dorota Żurek. Kęty: Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, 2019, s. 230–349.

Kiryk Feliks: Działalność gospodarcza i kulturalna Jakuba z Dębna. „Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie” 1965, Prace Historyczne, z. 20, s. 31–66.

Kiryk Feliks: Rozwój urbanizacji Małopolski XIII–XVI w. Województwo krakowskie (powiaty południowe). Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1985.

Kłosiński Jacek, Rycerski Tadeusz: Aleksander Kłosiński. „Biuletyn Kulturalny” 1987, s. 52–53.

Kuźma Teresa: Muzeum. „Biuletyn Kulturalny” 1986, s. 52–53.

Meus Konrad: Kęty pod berłem Habsburgów. W: Kęty. Blaski i cienie miasta w minionych wiekach, t. 2. Red. Konrad Meus, Marta Tylza-Janosz, Dorota Żurek. Kęty: Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, 2019, s. 8–171.

Rodak Jan: Grzegorz Jan Zdziewojski z Łasku. Człowiek – dzieło – recepcja. Studium biograficzne. Katowice: Biblioteka Śląska, 2010.

Rodak Jan: Tolle lege. Ze studiów nad dawną książką. Katowice: Biblioteka Śląska, 2013.

Stanko Przemysław: Dwa nieznane dokumenty z I połowy XV w. i ich znaczenie dla dziejów Kęt. Przyczynek do początku samorządu w Kętach. „Almanach Kęcki” 2010, nr 14, s. 25–53.

Żurek Dorota: Kęty w średniowieczu. W: Kęty. Blaski i cienie miasta w minionych wiekach, t. 1. Red. Konrad Meus, Marta Tylza-Janosz, Dorota Żurek. Kęty: Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, 2019, s. 136–229.

Wydawnictwa elektroniczne

Historia Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, https://muzeum.kety.pl/historia (odczyt: 30.03.2025).

Historia powstania Cechu Rzemiosła i Przedsiębiorczości w Kętach, http://www.cechkety.pl/cech/historia/ (odczyt: 30.03.2025).

Konserwacja kęckich ksiąg cechowych, https://muzeum.kety.pl/strona_old/mkidn/ (odczyt: 30.03.2025).

Zbiory Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach, https://www.muzeum.kety.pl/zbiory-on-line (odczyt: 30.03.2025).

Informacje

Informacje: Krakowski Rocznik Archiwalny, 2025, XXXI, s. 115-129

DOI: https://doi.org/10.4467/12332135KRA.25.005.22803

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Polski: Najstarsza księga cechu piekarskiego w Kętach jako źródło do badań nad rzemiosłem XVII–XIX stulecia

Angielski: The oldest book of the bakers’ guild in Kęty as a source for research on the crafts of the 17th–19th centuries

Autorzy

Przemysław Jędrzejewski

https://orcid.org/0000-0002-6733-3032

Stowarzyszenie Twoje Korzenie w Polsce
Polska

Publikacja: 09.01.2026

Status artykułu: Otwarte

Licencja: CC BY

Udział procentowy autorów:

Przemysław Jędrzejewski (Autor) - 100%

Informacje o autorze:

Przemysław Jędrzejewski – historyk, regionalista, doktor nauk humanistycznych, prezes Zarządu Stowarzyszenia Twoje Korzenie w Polsce. W latach 2015–2017 był kierownikiem grantu naukowego pt. „Administracja lokalna u schyłku I Rzeczypospolitej. Komisje Porządkowe Cywilno-Wojskowe województwa krakowskiego w dobie Sejmu Wielkiego”, finansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki. Autor i współautor kilku monografii naukowych oraz podręczników, m.in.: Komisje Porządkowe Cywilno-Wojskowe województwa krakowskiego w dobie Sejmu Wielkiego (1790–1792).

Korekty artykułu:

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 70

Liczba pobrań: 15

Najstarsza księga cechu piekarskiego w Kętach jako źródło do badań nad rzemiosłem XVII–XIX stulecia

Pobierz xml