FAQ

Konteksty Kultury

Lapidarium Zofii Kossak-Szatkowskiej z peregrynacji po Polsce popaździernikowej

Data publikacji: 2014

Konteksty Kultury, 2014, Tom 11, Numer 2, s. 117 - 142

https://doi.org/10.4467/23531991KK.14.009.1755

Autorzy

Jadwiga Miękina-Pindur
Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, Krakowska 30, 43-300 Bielsko-Biała
Wszystkie publikacje autora →

Abstrakt

Zofia Kossak-Szatkowska’s Lapidarium from her peregrinations across post-October Poland

The article is an attempt to present the previously unknown manuscript lapidary of Zofia Kossak-Szatkowska against the background of her other texts of autobiographic character. The unpublished works of the writer include her notes,unknown to wider audience, from several spring weeks of 1957. These notes mostly describe a journey across Poland, undertaken by the author of The Blaze immediately after her return to Poland from forcedemigration in Cornwall. What comes to the fore are descriptions of meetings with readers as well as observations of people and places she visited. A sharp observer, she watches the monuments of history with the eye of an expert, registers feelingsof people, and in some places, sketches an indirect description of the Polish literary environment.She enjoysPolish landscapes and lush nature in the spring.

Zofia Kossak was immersedin the past for more than half a century, both in her history-oriented literary works and in her memoirs, particularly in those written in hindsight (The Blaze, From the Abyss, Memoirs from Cornwall). She always cared about documenting a moment, which can be seen in the diaristrecords of her lapidary, well aware that what is happening now will come to past in a moment.

Streszczenie

Artykuł jest próbą zaprezentowania nieznanego rękopiśmiennego lapidarium  Zofii Kossak-Szatkowskiej na tle innych jej tekstów o charakterze autobiograficznym. Wśród niepublikowanych prac pisarki znajdują się nieznane szerszemu odbiorcy zapiski z kilku wiosennych tygodni roku 1957. Notatki te dotyczą przede wszystkim podróży po kraju, którą autorka Pożogi odbyła tuż po powrocie z przymusowej emigracji w Kornwalii do Polski. Na pierwszy plan wysuwają sięopisy spotkań z czytelnikami oraz obserwacje ludzi i miejsc, które zwiedza. Wnikliwa obserwatorka ogląda zabytki okiem znawcy, rejestruje nastroje wśród ludzi, kreśli także pośrednio w kilku miejscach opis polskiego środowiska literackiego. Zachwyca się rodzimymi krajobrazami i bujną wiosenną przyrodą.

Zofia Kossak przez przeszło pół wieku zanurzona była w przeszłości, zarówno w swej twórczości literackiej zorientowanej historycznie, jak i we wspomnieniach, szczególnie tych pisanych z dystansu czasowego (Pożoga, Z otchłani, Wspomnienia z Kornwalii). Zawsze dbała o dokumentowanie chwili, co widać w diarystycznych zapisach jej lapidarium, zdając sobie sprawę z tego, że to, co dzieje się teraz, stanie się za moment przeszłością.

Bibliografia

124 rocznica urodzin Zofii Kossak, „Rzeczpospolita – Weekend”, 10 sierpnia 2013.
Biblia Tysiąclecia. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Poznań–Warszawa 1980.
Borowski T., Alicja w krainie czarów [w:] tenże, Utwory wybrane, oprac. A. Werner, Wrocław–Warszawa–Kraków 1991, BN I 276.
Bugnon-Rosset A., Rosset F., Posłowie [w:] Z. Kossak, Wspomnienia z Kornwalii 1947–1957, Kraków 2007.
Bugnon-Rosset A., Z „białych plam” w życiorysie Zofii Kossak, „Tygodnik Powszechny” 1988, nr 14–15, s. 5.
Cieński A., Pamiętniki i autobiografie światowe, Wrocław 1992.
Czermińska M., Autobiograficzny trójkąt. Świadectwo, wyznanie, wyzwanie, Kraków 2000.
Estreicher S., Przedmowa do wydań przedwojennych [do Pożogi] [w:] Z. Kossak-Szczucka, Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919, Katowice–Cieszyn 1990.
Giedroyc J.,
Melchior Wańkowicz. Listy 1945–1963, Warszawa 2000.
Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Słownik terminów literackich, Wrocław 1998.
Heska-Kwaśniewicz K., Niezwykłe konsekwencje odrzucenia Nagrody Państwowej, „Tygodnik Powszechny” 1996, nr 34.
Jana Długosza, kanonika krakowskiego Dziejów Polski ksiąg dwanaście, tłum. K. Mecherzyński, Kraków 1867, http://www.pbi.edu.pl/book_reader.php?p=43577&s=13, dostęp: 15.02.2014.
Janion M., Zagadka Zofii Kossak-Szczuckiej [w:] Porzucić etyczną arogancję. Ku reinterpretacji pod- stawowych pojęć humanistyki w świetle wydarzeń Szoa, red. B.A. Polak, T. Polak, Poznań 2011, s. 55–71.
Jędrzejewski P., Gdzie był Bóg podczas Holocaustu? http://fzp.net.pl/judaizm/gdzie-byl-bog-podczas- holocaustu, dostęp: 31.01.2014.
Jurgała-Jureczka J., Dzieło jej życia. Opowieść o Zofii Kossak, Częstochowa 2007.
Jurgała-Jureczka J., Oswajanie „nieznanego kraju”. Śląsk w życiu i twórczości Zofii Kossak, Cieszyn 2002.
Jurgała-Jureczka J., Zofii Kossak dom utracony i odnaleziony, Cieszyn 2003.
Kapuściński R., [artykuł poświęcony Lapidariom], „Gazeta Wyborcza”, 27 stycznia 2010, http://wyborcza.pl/kapuscinski/1,104867,7500833,Lapidaria_I_VI.html, dostęp: 31.01.2014.
Kapuściński R., Lapidaria V, Warszawa 2005.
Kossak-Szczucka Z., Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919, Katowice–Cieszyn 1990. Kossak Z., Wspomnienia z Kornwalii 1947–1957, Kraków 2007.
Kossak Z., Z otchłani – Oświęcim, b.r.w. [1998].
Krzyżowcy i nie tylko. Studia i szkice o twórczości Zofii Kossak, red. K. Heska-Kwaśniewicz, K. Uniłowski, Katowice 2011.
Lejeune P., Koronka. Dziennik jako seria datowanych śladów, tłum. M. i P. Rodakowie, „Pamiętnik Literacki” 2006, z. 4, s. 17–27.
Lejeune P., Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii, red. R. Lubas-Bartoszyńska, tłum. W. Grajewski, S. Jaworski, A. Labuda, R. Lubas-Bartoszyńska, Kraków 2001.
Maria z Kossaków Jasnorzewska, Listy do przyjaciół i korespondencja z mężem (1928–1945), oprac. K. Olszański, Kraków 1998.
Mazanowa D., Listy Zofii Kossak do ks. dra Kazimierza Lutosławskiego, „Ruch Literacki” 1996, R. XXVII, z. 2.
Miękina-Pindur J., Między scjentyzmem a spirytyzmem. Diarystyczna transpozycja wrażeń w autobio- grafii Juliana Ochorowicza pt. „Z dziennika psychologa: wrażenia, uwagi i spostrzeżenia w ciągu dziesięciu lat spisane”, „Konteksty Kultury” 2011, nr 7, s. 165–192.
Olejniczak J., Posłowie [w:] Z. Kossak, Pożoga. Wspomnienia z Wołynia, Katowice–Cieszyn 1990. Pałaszewska M., Każdej chwili mego życia wierzę, ufam, miłuję. 40. rocznica śmierci Zofii Kossak-Szczuckiej, http://www.radiomaryja.pl/bez-kategorii/kazdej-chwili-mego-zycia-wierzeufam-miluje/, dostęp: 2.02.2014.
Pałaszewska M., Listy Zofii Kossak do Józefa Birkenmajera, „Akcent” 1999, nr 1.
Pałaszewska M., Listy Zofii Kossak do Marii Dąbrowskiej, „Ruch Literacki” 1994, R. XXXV, z. 5–6. Pałaszewska M., Zofia Kossak, Warszawa 1999.
Płaczek M., Wielki mit narodowy. „Z otchłani” Z. Kossak jako narracja genezyjska, http://www.facejew.pl/2013/08/wielki-mit-narodowyz-otchani-zofii.html, dostęp: 30.01.2014.
Pogonowska E., „Pożoga” Zofii Kossak-Szczuckiej jako przekaz mityczny, http://www.zofiakossak. pl/files/ref.Ewy%20Pogonowskiej.pdf, dostęp: 8.02.2014.
Polak T., Uwagi do tekstu Marii Janion „Zagadka Zofii Kossak-Szczuckiej” [w:] Porzucić etyczną arogancję. Ku reinterpretacji podstawowych pojęć humanistyki w świetle wydarzeń Szoa, red. B.A. Polak, T. Polak, Poznań 2011.
Pytlos B., Córa Sienkiewicza czy „Alicja w krainie czarów”. Z dziejów recepcji twórczości Zofii Kossak, Katowice 2002.
Rodak P., Dziennik osobisty i historia [w:] Zapisywanie historii. Literaturoznawstwo i historiografia, red. W. Bolecki, J. Madejski, Warszawa 2010.
Rosner E., Wokół Zofii Kossak. Zbiór szkiców i przyczynków, Cieszyn–Górki Wielkie 1995.
Siedlarz J., Wielka Nowenna Tysiąclecia – program społeczny na dziś, „Currenda”, październik–grudzień 2001.
Szatkowska A., Był dom… Wspomnienia, Kraków 2006.
Tonini C., Czas nienawiści i czas troski. Zofia Kossak – antysemitka, która ratowała Żydów, Warszawa 2007.
Torańska T., Oni, Warszawa 1985.
Zwyczajna świętość. Wspomnienia o Zofii Kossak, wstęp, oprac., wybór tekstów K. Heska-Kwaśniewicz, Katowice–Cieszyn 1997.

Informacje

Informacje: Konteksty Kultury, 2014, s. 117 - 142

Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy

Tytuły:

Angielski:

Lapidarium Zofii Kossak-Szatkowskiej z peregrynacji po Polsce popaździernikowej

Autorzy

Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej, Krakowska 30, 43-300 Bielsko-Biała

Publikacja: 2014

Status artykułu: Otwarte __T_UNLOCK

Licencja: Żadna

Udział procentowy autorów:

Jadwiga Miękina-Pindur (Autor) - 100%

Korekty artykułu:

-

Języki publikacji:

Polski

Liczba wyświetleń: 2888

Liczba pobrań: 1453