Zasady ogólne

1. Autorzy są zobowiązani do ujawnienia wykorzystania narzędzi sztucznej inteligencji (AI), w tym generatywnej AI (np. systemów generujących tekst, obrazy, kod komputerowy, tłumaczenia lub analizy danych), podczas przygotowywania manuskryptu.
   
   
2. Narzędzia AI nie mogą być wskazywane jako współautorzy publikacji, ponieważ nie ponoszą odpowiedzialności za treść pracy ani nie spełniają kryteriów autorstwa naukowego.
   
   
3. Pełna odpowiedzialność za treść publikacji, poprawność danych, analiz, wniosków, cytowań i zgodność z zasadami etyki naukowej spoczywa na autorach.
   
   
4. Autorzy są zobowiązani do weryfikacji wszystkich treści wygenerowanych lub zmodyfikowanych przy użyciu AI przed złożeniem manuskryptu.

1. Wykrycie potencjalnego użycia AI
   Jeżeli redakcja, recenzent lub członek rady naukowej poweźmie uzasadnione podejrzenie wykorzystania AI, może:
   • zwrócić się do autora o wyjaśnienia;
   • zażądać złożenia dodatkowego oświadczenia;
   • zażądać przedstawienia historii zmian dokumentu, promptów lub innych materiałów potwierdzających sposób przygotowania manuskryptu;
   • skierować pracę do dodatkowej oceny merytorycznej.

2. Stwierdzenie niezadeklarowanego użycia AI
   W zależności od charakteru naruszenia redakcja może:
   1. zażądać uzupełnienia informacji o wykorzystaniu AI;
   2. zwrócić manuskrypt do poprawy;
   3. zawiesić proces recenzyjny do czasu wyjaśnienia sprawy;
   4. odrzucić manuskrypt, jeżeli:
      • wykorzystanie AI doprowadziło do powstania nierzetelnych treści,
      • autor nie współpracuje z redakcją,
      • stwierdzono istotne naruszenie zasad etyki publikacyjnej.
        
        
3. Stwierdzenie błędów spowodowanych przez AI
   Jeżeli błędy mają charakter:
   • redakcyjny lub językowy – autor jest zobowiązany do ich poprawienia;
   • merytoryczny – manuskrypt może zostać skierowany do ponownej recenzji;
   • poważny (fałszywe dane, nieistniejące źródła, błędne analizy)
     – manuskrypt może zostać odrzucony.

1. Zgłoszenie nieprawidłowości
   Informacja o możliwym niezadeklarowanym użyciu AI lub błędach związanych z AI może pochodzić od:
   • czytelników,
   • recenzentów,
   • redaktorów,
   • instytucji naukowych,
   • innych zainteresowanych podmiotów.

2. Postępowanie wyjaśniające
   Redakcja:
   • dokumentuje zgłoszenie;
   • informuje autora korespondencyjnego o wszczęciu postępowania;
   • wyznacza termin na przedstawienie wyjaśnień;
   • może powołać komisję lub konsultanta ds. etyki publikacyjnej;
   • analizuje wpływ wykorzystania AI na rzetelność publikacji.

3. Możliwe działania po zakończeniu postępowania
   
   1. Brak naruszenia
      Postępowanie zostaje zamknięte bez dalszych działań.
      
      
   2. Naruszenie o niewielkim znaczeniu
      Publikacja sprostowania (Correction/Erratum), obejmującego:
      • uzupełnienie informacji o wykorzystaniu AI,
      • poprawę błędów redakcyjnych lub formalnych.
        
        
   3. Naruszenie istotne
      Publikacja wyrażenia zaniepokojenia (Expression of Concern), gdy:
      • postępowanie nie zostało zakończone,
      • istnieją uzasadnione wątpliwości co do rzetelności pracy.
        
        
   4.  Naruszenie poważne
      Wycofanie artykułu (Retraction), gdy:
      
      • niezadeklarowane użycie AI miało istotny wpływ na wyniki badań lub wnioski;
      • AI wygenerowała fałszywe dane, nieistniejące cytowania lub błędne analizy wykorzystane przez autora;
      • autor świadomie zataił wykorzystanie AI;
      • publikacja narusza zasady etyki naukowej lub dobre praktyki wydawnicze.
        
        Informacja o wycofaniu pozostaje trwale powiązana z artykułem i zawiera uzasadnienie decyzji redakcji.

Konsekwencje dla autorów

W zależności od wagi naruszenia redakcja może zastosować:

• pisemne upomnienie;
• obowiązek korekty publikacji;
• odrzucenie manuskryptu;
• czasowy zakaz składania publikacji do czasopisma (np. od 1 do 3 lat);
• poinformowanie instytucji zatrudniającej autora lub jednostki finansującej badania;
• wycofanie opublikowanego artykułu;
• inne działania przewidziane przez politykę etyczną czasopisma.

Procedury powinny być realizowane zgodnie z zasadami rzetelności naukowej, domniemania dobrej wiary autora, prawa do złożenia wyjaśnień oraz wytycznymi organizacji zajmujących się etyką publikacyjną.