FAQ
T_LOGIN Zaloguj się

Nie masz jeszcze konta?

T_REGISTER Zarejestruj się

Archiwista Polski

Logo of SAP

Wyniki wyszukiwania

wyszukiwarka prosta

szukaj np. “cognitive architectures” AND 1993-200 NOT Urban
wyszukiwanie zaawansowane
np. 1234-6789
np. 10.4467/16890027AP.16.022.6009
np. Uniwersytet Jagielloński

Nr 1 (106)

Udostępnij udostępnij __T_ARROW_DOWN

Tom 30 (2025) Następne

Data publikacji: 12.2025

Licencja: CC BY ikona licencji

Redakcja

Redaktor Naczelny Eugeniusz Borodij

Sekretarz redakcji Dariusz Chyła, Piotr Falkowski

Redaktor tematyczny Waldemar Chorążyczewski, Robert Degen, Marcin Hlebionek, Marek Konstankiewicz, Bartłomiej Konopa

Zawartość numeru

Studia i materiały

Michał Dyło

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 6-37

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.001.22877
Celem artykułu jest ukazanie problematyki archiwizacji Webu na przykładzie projektów prowadzonych w Japonii i Stanach Zjednoczonych. Przedmiotem badań uczyniono funkcjonalność wybranych serwisów internetowych, takich jak Wayback Machine, National Diet Library Web Archiving Project oraz Web Gyotaku. W tekście przybliżono historię i rozwój omawianych przedsięwzięć, strukturę i charakter archiwizowanych treści oraz sposób ich prezentacji. Przeprowadzona została również archiwizacja przykładowej strony internetowej oraz przypisanych do niej metadanych. Tekst powstał na podstawie analizy dostępnej literatury przedmiotu, zarówno polsko, jak i obcojęzycznej (głównie angielskiej i japońskiej), oraz aktów prawnych i źródeł internetowych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Robert Stępień

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 39-63

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.002.22878
W artykule dokonano przeglądu podstawowych obszarów i form działalności statutowej prowadzonej przez stowarzyszenia archiwalne w Wielkiej Brytanii. Ukazano też przyczyny i charakter przemian, jakim w ostatnich latach podlegał sektor brytyjskich organizacji archiwalnych w związku z procesem jego częściowej konsolidacji. Tekst powstał w oparciu o analizę dokumentów statutowych, raportów i sprawozdań z działalności oraz przegląd anglojęzycznej literatury przedmiotu. Stowarzyszenia brytyjskie podejmują dość szeroką i zróżnicowaną działalność w sferze wydawniczej, naukowej, doradczej, konserwatorskiej, szkoleniowej i popularyzatorskiej. Wiodącą rolę pośród nich odgrywa Archives and Records Association (ARA), organizacja zawodowa archiwistów, konserwatorów archiwalnych i specjalistów zarządzania dokumentacją (records manager).
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Bartłomiej Konopa

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 68-82

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.003.22879
Artykuł podejmuje problematykę archiwizacji zasobów webowych tworzonych przez administrację publiczną, w tym administrację rządową i samorządową, sądy oraz inne instytucje publiczne. W pierwszej części artykułu zdefiniowano, czym są zasoby webowe administracji publicznej oraz krótko omówiono podstawy archiwizacji Webu. Następnie autor zwraca uwagę na zasadność podejmowania tej działalności oraz wskazuje na inicjatywy, takie jak Internet Archive istniejące w USA od 1996 r. oraz narodowe archiwa Webu. Potem analizowana jest działalność inicjatyw, wyspecjalizowanych w gromadzeniu i zabezpieczaniu zasobów WWW, które wytwarzane są przez administrację publiczną, takie jak UK Government Web Archive czy End of Term Web Archive. Zostały one podzielone na dwie zasadnicze kategorie: projekty archiwizujące treści rządowe w ogólnym zakresie oraz takie, które skupiają się na konkretnych instytucjach lub wydarzeniach. Na zakończenie zostały przywołane też inne podejścia do zabezpieczania tego rodzaju źródeł.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Sonia Paradowska

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 83-107

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.004.22880
Artykuł przedstawia dzieje Służby Więziennej w Polsce XX w. oraz produkcję aktową po niej pozostałą i zgromadzoną w archiwach państwowych. R ozważania m ają c harakter w prowadzający w omawianą t ematykę. Pierwsza część rozważań obejmie genezę Służby Więziennej, kluczowe etapy jej rozwoju oraz ewolucję na przestrzeni ubiegłego wieku, w szczególności uwzględniając istotne zmiany prawne i organizację. W drugiej części artykułu przeprowadzona zostaje analiza opisów informacyjnych i tytułów jednostek archiwalnych dotyczących Służby Więziennej znajdujących się w archiwach państwowych, które stanowią główne, często niedostatecznie wykorzystywane źródło wiedzy o wewnętrznym funkcjonowaniu Służby Więziennej, jej strukturze, personelu, osadzonych oraz warunkach panujących w jednostkach penitencjarnych.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Problemy archiwów rodzinnych

Waldemar Chorążyczewski

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 111-111

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.005.22881
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Piotr Glądała

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 113-117

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.006.22882
Sekcja Archiwów Rodzinnych przy Stowarzyszeniu Archiwistów Polskich (powstała w 2022 r.) łączy zawodowych archiwistów, genealogów i pasjonatów historii rodzinnej. Umożliwia współpracę, edukację i wymianę doświadczeń, promując znaczenie prywatnych archiwów dla dziedzictwa narodowego.
Jej odbiorcy to m.in. genealodzy, właściciele domowych zbiorów, nauczyciele, lokalni badacze i naukowcy. Sekcja oferuje wsparcie merytoryczne, szkolenia, porady dotyczące digitalizacji i przechowywania zbiorów, a także buduje wspólnotę i integruje środowiska genealogiczne.
Pokazuje, że historia żyje w rodzinnych pamiątkach i każdy może być jej strażnikiem, przyczyniając się do ochrony i przekazywania pamięci pokoleń.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Adrian Kossowski

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 119-145

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.007.22883
W zasobie Archiwum Państwowego w Warszawie są przechowywane nie tylko dokumenty kancelaryjne i plany projektowe związane z działalnością Biura Odbudowy Stolicy oraz innymi instytucjami uczestniczącymi w procesie powojennej odbudowy Warszawy. Zbiory APW wzbogacają także kolekcje i dokumenty o charakterze memuarystycznym, które zostały przekazane do tej instytucji za pośrednictwem świadków powojennej historii Warszawy, czyli osób zaangażowanych w czyn odbudowy i jej obserwatorów. Poza kopiami dokumentów formalnych w zbiorach tych odnajdujemy różne materiały archiwalne związane z odbudową Warszawy i działalnością jej mieszkańców. Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie szerokiego spectrum przykładowych archiwaliów jako źródeł historycznych, ilustrujących i wzbogacających kontekst omawianego tematu historii odbudowy stolicy w drugiej połowie lat czterdziestych XX w. W tekście pojęcie odbudowy będziemy interpretować na różne sposoby: dosłownie, czyli przez fizyczne podnoszenie miasta z ruin zgodnie z planami architektonicznymi i urbanistycznymi, oraz przez pryzmat odbudowy życia kulturalnego i społecznego stolicy. W tekście zostały omówione świadectwa pochodzące z lat 1945–1950, znajdujące się w archiwach po osobach prywatnych i w kolekcjach APW. Materiały te stanowią istotne uzupełnienie nie tylko dokumentów urzędowych jako źródeł historycznych, ale również społecznego kontekstu badań nad historią Warszawy drugiej połowy lat czterdziestych XX w., uwzględniającego subiektywną percepcję jej świadków.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Dorota Lewandowska

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 147-156

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.008.22884
Biografie kresowe to dwutomowa publikacja Archiwum Głównego Akt Dawnych, z lat 2022–2024, której podstawą źródłową są przechowywane w AGAD księgi metrykalne różnych wyznań (tzw. „zabużańskie”), zawierające wpisy urodzeń, ślubów i zgonów, dotyczące bohaterów omawianej książki. W 2023 r. także Centralne Państwowe Archiwum Historyczne Ukrainy we Lwowie wyraziło zgodę na wykorzystanie w publikacji wpisów metrykalnych z tej części ksiąg, która po zakończeniu II wojny światowej pozostała we Lwowie. Księgi pochodzą z parafii i gmin wyznaniowych z terenów wschodnich i południowo-wschodnich dawnej Rzeczypospolitej (w okresie dwudziestolecia międzywojennego były to województwa: lwowskie, stanisławowskie, tarnopolskie i wołyńskie). Nieliczne księgi są z terenów obecnej Białorusi i Litwy. Wykorzystano głównie metryki z parafii rzymskokatolickich Lwowa i archidiecezji lwowskiej (sporadycznie przemyskiej i łuckiej) oraz księgi z gmin wyznania mojżeszowego. Ocalałe z pożogi wojennej księgi stanowią nieocenione źródło wiedzy o ludziach, bez których historia tych ziem i całej Polski byłaby o wiele uboższa. Mieszkańcy tych najdalej wysuniętych na wschód terenów przedwojennej Rzeczypospolitej, zamieszkiwanych przez różne grupy wyznaniowe, narodowe i etniczne, odegrali niebagatelną rolę w historii Polski i miejsc swojego pochodzenia. W obu częściach Biografii kresowych opisano 224 postacie. Niektórzy z bohaterów publikacji spędzili na kresach całe życie, dla części kontakt z tymi ziemiami był krótkotrwały lub nawet przypadkowy. Są to osoby wielu profesji, wywodzące się z różnych środowisk rodzinnych i twórczych (m.in. naukowcy, literaci, publicyści, artyści, aktorzy, reżyserzy, duchowni, politycy, sportowcy, przedsiębiorcy), poczynając od okresu staropolskiego po lata dwudzieste XX w. Odrębnie potraktowano dział Zagłada, opisując w nim postaci, które dały świadectwo Holocaustowi poprzez zgromadzone materiały archiwalne lub działalność powojenną zmierzającą do ukarania zbrodniarzy wojennych. Biogramom towarzyszą reprodukcje wpisów metrykalnych różnego typu oraz fotografie innego typu (zdjęcia portretowe, sytuacyjne, fotografie miast, itp.).
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Jacek Szumański

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 157-171

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.009.22885
Na bazie swojego archiwum rodzinnego pokazuję, że zasoby domowych archiwów mogą poszerzyć wiedzę o ważnych wydarzeniach i postaciach z historii Polski. Przykładem są unikatowe fotografie członków Komitetu Opieki nad Ofiarami Wojny założonego przez polskich zesłańców w 1914 r. w Wiatce.
W swoim artykule wprowadzam pojęcie rodzinnego archiwum internetowego, do którego zaliczam publikacje autorstwa niektórych członków mojej rodziny, opracowania na ich temat oraz fotografie i dokumenty mojej rodziny udostępnione przez instytucje, które mają je w swoich zasobach.
Postuluję wypracowanie sposobu dotarcia do archiwistów rodzinnych z ofertą wytworzenia cyfrowych kopii posiadanych przez nich archiwaliów bez konieczności ich przekazywania czy nawet wypożyczania.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Hanna Witek

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 173-182

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.010.22886
W artykule mgr Hanny Witek poruszany jest temat rosnącego zainteresowania genealogią, zarówno wśród naukowców, jak i amatorów, którzy pragną odkryć swoje rodzinne korzenie. Wskazuje się na różnorodne metody gromadzenia, rejestrowania i prezentacji historii rodzinnej, co podkreśla znaczenie tego obszaru badań w zrozumieniu tożsamości i dziedzictwa.
Genealogia jako nauka pomocnicza historii bada relacje rodzinne oparte na pokrewieństwie i powinowactwie, a jej nauka jest częścią programu studiów historycznych. Dla autorki tekstu stanowi to istotny krok w odkrywaniu i dokumentowaniu historii własnej rodziny.
W 1994 r., po śmierci babci, która dzieliła się historiami o rodzinie, autorka postanowiła zająć się genealogią, dokumentując informacje o przodkach oraz poszukując nowych danych. Genealogia skupia się na badaniu historii i relacji wybranych rodzin oraz ich członków.
Badania genealogiczne polegają na analizie różnych źródeł, w tym metryk, w celu stworzenia dokumentacji rodzinnej, takiej jak drzewa genealogiczne. Proces ten może prowadzić do powstania różnych publikacji, takich jak albumy czy artykuły. Autorka wspomina o swoich trudnych początkach w pracy z archiwami kościelnymi i USC, którym poświęciła dużo czasu w celu wyszukania odpowiednich aktów.
W przeszłości, przed wprowadzeniem ochrony danych osobowych, autorka miała możliwość korzystania z danych genealogicznych dzięki życzliwości lokalnych duchownych, co pozwoliło na rozwinięcie pasji do genealogii. W miarę postępu w badaniach autorka musiała zapoznać się z literaturą tematyczną, co pomogło jej w ustaleniu metodyki swoich działań.
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Recenzje i omówienia

Mateusz Superczyński

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 185-190

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.011.22887
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Kronika

Jakub Gąsecki

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 193-197

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.012.22888
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Piotr Glądała

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 198-199

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.013.22889
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Janusz Bonczkowski

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 199-200

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.014.22890
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Janusz Bonczkowski, Hadrian Ciechanowski

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 201-209

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.015.22891
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

In memoriam

Janusz Bonczkowski

Archiwista Polski, Nr 1 (106), Tom 30 (2025), s. 213-215

https://doi.org/10.4467/14259893ARPL.25.016.22892
Pobierz PDF PDF
Czytaj więcej Następne

Pliki do pobrania

Pobierz PDF Strony tytułowe i redakcyjne PDF Pobierz PDF Spis treści PDF Pobierz PDF Informacja o usługach SAP PDF

Słowa kluczowe: Internet, archiwizacja Webu, archiwa internetowe, Wayback Machine, National Diet Library Web Archiving Project, Web Gyotaku, stowarzyszenia archiwalne, działalność statutowa, archiwistyka, Wielka Brytania, Archives and Records Association, archiwizacja WWW, administracja publiczna, witryny internetowe, media społecznościowe, Służba Więzienna, więzienie, więziennictwo, zakład karny, jednostki penitencjarne, przepisy kancelaryjno-archiwalne, genealogia, archiwa rodzinne, Sekcja Archiwów Rodzinnych, dziedzictwo, edukacja, współpraca, społeczność, pamięć, tożsamość, Archiwum Państwowe w Warszawie, archiwa prywatne i spuścizny, Biuro Odbudowy Stolicy, historia oddolna, kolekcje, odbudowa Warszawy, pamięć społeczna, kresy, metryki kościelne, Lwów, Archiwum Główne Akt Dawnych, archiwum rodzinne, archiwum internetowe, Komitet Opieki nad Ofiarami Wojny, Wiatka, Wilno, Giżycki, Homolacs, Ibiański, Jantzen, Sierpiński, Skąpski, Szumański, genealogia, historia rodziny, dziedzictwo, tożsamość, gromadzenie materiałów rodzinnych, prezentacja materiałów rodzinnych